Valt er over fusies te leren van magiërs en sjamanen ? | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Valt er over fusies te leren van magiërs en sjamanen ?

In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd in de ‘organisatiekunde’ het begrip 'cultuur’ geïntroduceerd. Voor die tijd werd gesproken over de ‘zachte kant van organiseren’ waarbij termen werden gehanteerd als sfeer en klimaat. Cultuur werd het nieuwe verzamelbegrip voor ‘zo doen we het hier’. Cultuur uit zich onder meer in rituelen, symbolen, helden en waarden. Cultuur lijkt wel hét voornaamste onderscheidende kenmerk voor slagen en falen van organisaties. Zo hoor je vaak dat VDL, een Nederlands bedrijf in de maakindustrie, het volgens velen zo goed doet omdat het een ‘familiecultuur’ heeft. En dat er bij veel banken een ‘commerciële cultuur’ bestaat waardoor er minder controles op witwassen zijn. En de rijksoverheid schijnt een bureaucratische cultuur te hebben die los staat van de lokale overheden.

Hiermee krijgt cultuur als alles verklarende factor teveel eer toegewezen. Cultuur doet ertoe, net als bijvoorbeeld systemen, strategie en structuur. Maar deze zijn minder modieus. Congressen over deze onderwerpen trekken dan ook nauwelijks volle zalen. Congressen over cultuur doen dat wel, en veel boeken met ‘cultuur’ in de titel zijn  bestsellers! 

Een originele invalshoek om cultuur handen en voeten te geven is gevonden door de antropologen Kramer en Braun. In 2017 verscheen hun boek ‘De Corporate Tribe – organisatielessen uit de antropologie’ en het werd als snel een bestseller. In het boek wordt een nieuwe taal en manier van kijken geïntroduceerd. 

Mij intrigeert de populariteit van de antropologische school. Vandaar dat ik vorige week in Burgers Bush aanschoof bij het door Management Impact georganiseerde ‘event’ Corporate Culture. Daar werd onder meer de opvolger van het boek De Corporate Tribe gepresenteerd: 'Building Tribes – reisgids voor organisaties’.

De ‘chief, magiër of sjamaan’ van de dag was Danielle Braun, één van de twee auteurs van het boek. Volgens haar was er voor elk managementprobleem ergens wel een oplossing. Zo kun je volgens haar over fuseren veel leren van de wijze waarop Indiase huwelijken worden voltrokken. Om vastgelopen vergaderingen weer vlot te trekken valt te leren van de wijze waarop Quakers 'in stilte’ vergaderen. En als je niet weet hoe je een large scale verandering moet creëren, kijk naar de vodoo priesters, want die zijn goed in magisch beïnvloeden. Ze laten ook nog een ander alternatief zien voor vergaderen, namelijk kampvuren stoken. En managers kunnen leren wat effectief gedrag is van sjamanen. Hang geen posters aan de muur met de ambities voor de komende jaren, maar plaats een totempaal in de hal. Overleg niet aan een vierkante tafel met een strakke agenda maar begin met ‘rond vergaderen’ met begrippen als ubuntu en kgotlabesluiten.

Voor betere gesprekken is het belangrijk da de gesprekspartners even ‘in elkaars schoenen gaan staan’, als teken van echte interesse in de ander. Veel volken zoals de Maori’s kunnen dat. Volgens Braun is aandacht het nieuwe goud, zo waardevol is oprechte aandacht. 

Antropoloog en auteur Joris Luyendijk, gaf een aantal handige tips mee voor goede gesprekken, zoals hoe opener de vraag hoe beter de ander gaat nadenken; blijf in een gesprek weg van abstracties; koester je verwondering en stel oordelen zo lang mogelijk uit. Bij een goed gesprek ga je niet op zoek naar antwoorden, maar ga je op zoek naar de echte vraag, de vraag die je eigenlijk had moeten stellen. 

Afsluitend blijft de vraag of de hiervoor beschreven nieuw-taal één op één overgezet kan worden naar onze westerse management denkkaders. Of zijn de antropologische ‘brillen’ om naar de wereld te kijken vooral metaforisch bedoeld? Mijn vraag, waarom organisatiecultuur zo populair is en waarom managers kampvuren willen stoken en liever magiër willen zijn dan manager, is nog steeds niet beantwoord. Of heb ik eigenlijk de verkeerde vraag gesteld? Hoe dan ook, het was een mooie dag in Burgers Bush met onverwachte verhalen.

Building Tribes – reisgids voor organisaties, Kramer en Braun, Management Impact, 2018

De Corporate Tribe – organisatielessen uit de antropologie, Braun en Kramer, Vakmedianet 2017 

 

 

 

Reageer