Onderzoek samenwerking en samenwerkingsverbanden Evaluatie van de effectiviteit van jouw samenwerking

Wat levert onze samenwerking concreet op? Is dit in lijn met de gestelde doelen? Sluiten de resultaten aan bij de verwachtingen van de betrokken partners? Een evaluatie helpt u om hier inzicht in te krijgen. Op basis hiervan kunt u verantwoording afleggen. Maar een evaluatie is onze ogen pas echt waardevol als je er ook optimaal van leert.

In evaluaties gaat de aandacht vaak vooral uit naar de resultaten en effecten van een samenwerking. Maar waarom lukt het om resultaten en effecten te bereiken? Pas als je dit scherp hebt, kun je op basis van de evaluatie leren en zo nodig bijsturen. Daarom kiezen wij voor een lerende aanpak, waarin wij samen met u en betrokkenen op zoek naar verklaringen: Waarom gaat het zoals het gaat, en wat leren we hiervan?

Evalueren vanuit vier invalshoeken

Inzicht in verklaringen krijgen wij door de samenwerking systematisch te onderzoeken, waarbij wij vanuit vier invalshoeken naar de samenwerking kijken. Naast de realisatie (resultaten en effecten) hebben wij aandacht voor:

De motivatie van betrokkenen om samen te werken
De organisatie van de samenwerking
De interactie tussen betrokkenen

Al deze aspecten, die wij hebben vertaald in onderstaand kijkeglas, hebben namelijk invloed op de mate waarin het lukt om resultaten te boeken en van toegevoegde waarde te zijn.

Vier invalshoeken voor succesvolle samenwerking

De motivatie: waarom werken wij samen?

Waarom er wordt samengewerkt kan sterk verschillen. Uit wetenschappelijk onderzoek en onze praktijkervaringen blijkt dat het daarom van groot belang is om oog te hebben voor de motivatie van de verschillende partners. Wat zette hen tot samenwerking aan en wat drijft hen? Is helder waar de samenwerking zich op richt, en zijn de partners ook echt afhankelijk van elkaar om de doelen te realiseren? Succesfactoren die wij hier onderscheiden, zijn de mate waarin er sprake is van: 1) gevoelde urgente, 2) een gedeelde ambitie, 3) richtinggevende doelen en 4) wederzijdse afhankelijkheid.

De organisatie: hoe werken wij samen (structuur/hard)?

Een samenwerking moet je organiseren. Dit is vaak best even zoeken, zo zien wij in de praktijk. Er is bij de start van een samenwerking nog geen sprake van een plan, taakverdeling, routines of procedures. Die zullen de partners samen moeten ontwikkelen en het succes ervan moeten ervaren. Succesfactoren die wij hierbij onderscheiden, zijn de mate waarin er sprake is van: 1) een doordachte strategie en aanpak, 2) een heldere organisatiestructuur en besluitvorming, 3) voldoende hulpbronnen en passende kaders, en 4) betrokken moederorganisaties.

De interactie: hoe werken wij samen (cultuur/zacht)?

Naast factoren die betrekking hebben op de meer ‘harde kant’ van het organiseren van een samenwerking, hangt het succes ook af van factoren die wat minder ‘zichtbaar’ zijn. Factoren die betrekking hebben op de manier waarop de betrokken personen met elkaar omgaan: de interactie. Succesfactoren die wij hierbij onderscheiden, zijn de mate waarin er sprake is van: 1) uitgesproken belangen, 2) gewaardeerde verschillen, 3) een gevoel van gelijkwaardigheid en, 4) een krachtig team.

De realisatie: wat levert de samenwerking op?

Samenwerken doe je niet voor niks: het moet iets opleveren. Zichtbare en gezamenlijk gevierde successen motiveren de partners om energie te blijven steken in de samenwerking. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor de resultaten en de toegevoegde waarde van de samenwerking, en hier ook tussentijds zicht op te blijven houden. Succesfactoren die wij daarom onderscheiden, zijn de mate waarin er sprake is van: 1) monitoring en reflectie, 2) adaptief vermogen, 3) betekenisvolle resultaten, en 4) toegevoegde waarde.

Het kijkglas helpt om op gestructureerde wijze inzicht te krijgen in de resultaten en toegevoegde waarde van de samenwerking én de verklaringen hiervoor. Is iedereen nog gemotiveerd? Hebben we de samenwerking op een slimme manier vormgegeven etc.?

Verschillende perspectieven

Onze ervaring met het evalueren van samenwerkingen leert dat het nogal uitmaakt vanuit welk perspectief je naar de samenwerking kijkt. Want belangen en verwachtingen kunnen uiteen lopen, en kleuren de bril waardoor betrokkenen kijken. Wij vinden het belangrijk om deze verschillende perspectieven inzichtelijk en bespreekbaar te maken. Want pas als je elkaar beter begrijpt en tot een meer gezamenlijk beeld kunt komen, heb je een goede basis om op voort te bouwen.

Wij kiezen daarom voor een interactieve aanpak, waarin wij het goede gesprek faciliteren.

Aandacht voor wat goed gaat

Tot slot: in evaluaties ligt vaak de nadruk op wat beter kan. In onze visie is dit niet terecht. Je kunt zeker net zoveel leren van wat juist goed gaat, en het behouden hiervan vraagt even goed aandacht. Daarom hebben wij hier in onze evaluaties nadrukkelijk aandacht voor.