Regie houden op gebiedsontwikkeling door netbewust bouwen

Van ambitie naar randvoorwaarde

De netcapaciteit in ons land staat steeds meer onder druk. Netbewust bouwen is daarmee niet langer een vrijblijvende ambitie, maar een randvoorwaarde voor succesvolle gebiedsontwikkeling. Gebiedsontwikkelingen die nu starten of zich in een vroege planfase bevinden, moeten vanaf 2028 voldoen aan de landelijke eisen voor netbewust bouwen vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Wie energie pas later in het proces meeneemt, loopt het risico dat plannen moeten worden aangepast, faseringen verschuiven of ontwikkelingen vertragen doordat de energie-infrastructuur onvoldoende aansluit op de ambities van het gebied. Daarom is dit het moment om energie een volwaardige plek te geven in de gebiedsontwikkeling.

Heldere besluitvorming en soepele samenwerking

Netbewust bouwen gaat zeker niet alleen om techniek, maar ook om slimme keuzes in ontwerp, samenwerking en gebruik van energie. Het proces van initiatie tot nazorg doorloopt verschillende fases en neemt vaak meerdere jaren in beslag. De aanpak van TwynstraGudde is erop gericht om energie integraal mee te nemen vanaf de eerste fasen van het ontwerpproces. Dit zorgt ervoor dat besluitvorming kan plaatsvinden op basis van concrete, helder begrijpelijke en realistische scenario’s. 

Bij netbewuste gebiedsontwikkeling komen er nieuwe partijen en belangen bij, waaronder die van de netbeheerder. Wij organiseren de samenwerking tussen alle relevante stakeholders bij de gebiedsontwikkeling al in het begin van het proces, zodat de rollen en verantwoordelijkheden duidelijk zijn en zij elkaar weten te vinden. De aanpak voor netbewust bouwen maken we inzichtelijk in een routekaart. Deze routekaart is geen apart traject, maar sluit aan op het planproces dat er al ligt.

Routekaart voor netbewuste gebiedsontwikkeling

De routekaart voor netbewuste gebiedsontwikkeling brengt de energie-expertise en het ruimtelijk planproces van de gemeente samen en beschrijft zes belangrijke fases: initiatie, definitie, ontwerp, voorbereiding, realisatie en nazorg. Dit overzicht helpt gemeenten bij de belangenafweging en bij het vormgeven van het programma van eisen en ontwerp om de netbewuste principes voor woningbouw vroeg en structureel te verankeren in de gebiedsontwikkeling.

Het zwaartepunt van de netbewuste aanpak ligt in de eerste drie fases: initiatie, definitie en ontwerp. Daar moeten immers de belangrijkste uitgangspunten, analyses en keuzes worden bepaald. In deze drie fases geeft de routekaart inzicht in hoe je samenwerking en commitment organiseert bij elk van de volgende vier stappen: 

1. Ambities en uitgangspunten
   Wat is het gebied en wat zijn de ambities? 
2. Gebieds- en energieanalyse (gap-analyse)
   Wat betekent de ontwikkeling voor energievraag en netcapaciteit? 
3. Van gap naar mogelijke oplossingen
   Welke besluiten en maatregelen zijn nodig om de ontwikkeling mogelijk te maken? 
4. Voorkeursrichting en netbewust ontwerp
   Welke oplossingsrichting is haalbaar, betaalbaar en bestuurlijk vast te leggen? 

Tijdens de ontwerpfase houden we met de gemeente regie op het proces als de oplossingen ruimtelijk en technisch worden uitgewerkt in een netbewust ontwerp. In de voorbereidingsfase ligt de nadruk op detailontwerp, haalbaarheid en financiële en juridische borging. In de realisatiefase gaat het vooral om uitvoering, monitoring en bijsturing.  

Regie houden op gebiedsontwikkeling

Netbewust bouwen levert verschillende voordelen op voor gebiedsontwikkelaars: 

• Je zorgt dat je ontwikkeling voldoet aan de toekomstige landelijke eisen voor netbewust bouwen vanuit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

• Je krijgt vroegtijdig inzicht in de gevolgen van netcapaciteit voor programma, fasering en ontwerp.

• Je voorkomt verrassingen later in het proces, zoals netcongestie, aanvullende investeringen of noodzakelijke herontwerpen.

• Je kunt tijdig samen met bestuurders, ontwikkelaars en betrokken partijen keuzes maken over energievoorziening, investeringen en ruimtelijke inrichting. Je creëert bestuurlijk draagvlak en financiële onderbouwing voor de keuzes die je maakt.

Samengevat: je houdt regie op je gebiedsontwikkeling. Niet door achteraf te reageren op beperkingen van het energiesysteem, maar door vanaf het begin te sturen op wat haalbaar, betaalbaar en toekomstbestendig is.

Waarom TwynstraGudde?

Gebiedsontwikkeling is een samenwerking tussen partijen met eigen belangen, mandaten en tempo, zoals gemeenten, ontwikkelaars en corporaties. TwynstraGudde organiseert die samenwerking al meer dan 60 jaar. We zijn gewend nieuwe factoren mee te nemen in die ontwikkeling, zoals in dit geval de actuele energievraagstukken. Hetzelfde geldt voor nieuwe spelers, zoals de netbeheerder. Wij beleggen de rollen en verantwoordelijkheden en zorgen dat partijen op tijd en met mandaat aan tafel zitten. We kennen de inhoud van dit gesprek, omdat we zowel het planproces van gebiedsontwikkeling als het energiesysteem kennen. 

Onze kracht:

• Samenbrengen van vroege planvorming en uitvoering.

• Verbinden van overheid, markt en netbeheerder.

• Integrale aanpak: techniek, beleid en organisatie.

Wij vertalen lessen uit energiehubs, bedrijventerreinen en netbewust bouwen naar woningbouw. In deze projecten denken we graag mee over hoe je vraag en aanbod koppelt, flexibiliteit benut en stuurt op samenwerking en keuzes. Hiermee nemen partijen op lokaal niveau regie op hun energievoorziening en benutten zij flexibiliteit om netcapaciteit slimmer te gebruiken.

Meer weten?

Ben jij betrokken bij gemeentelijke gebiedsontwikkeling en wil jij ook snel inzicht in de effecten van netcongestie op jouw project?