Concurrentie tussen defensie en woningbouw
Veel ruimtelijke ontwikkelingen concurreren met elkaar om schaarse netcapaciteit. Vanaf oktober kunnen gemeenten eerder netcapaciteit aanvragen voor woningbouwprojecten. Veel gemeenten bereiden zich hierop voor en willen toekomstige capaciteit tijdig veiligstellen. Tegelijkertijd groeit de zorg dat beschikbare capaciteit straks al is toegewezen, terwijl de woningbouwopgave onverminderd doorgaat.
Defensieterreinen doen een groot beroep op deze schaarse capaciteit voor alle benodigde functies. Maar deze terreinen hebben op veel plekken een bijzondere uitgangspositie. Er is vaak fysieke ruimte beschikbaar voor energie-infrastructuur, opslag en lokale opwek. Ook zijn er locaties waar ruimtelijke en milieukundige randvoorwaarden, zoals stikstof, meer mogelijkheden bieden dan in dichtbebouwde gebieden. Defensie heeft een goede uitgangspositie om de netcapaciteit slim te benutten.
Defensieterreinen bieden kansen om ontwikkelingen niet alleen netneutraal, maar zelfs congestieverzachtend vorm te geven.
Van capaciteit claimen naar capaciteit creëren
De Kamerbrief van juni 2026 laat zien dat Defensie niet alleen wordt gezien als gebruiker van schaarse netcapaciteit, maar ook als onderdeel van de oplossing. Nieuwe en bestaande locaties moeten bijdragen aan energiezekerheid, weerbaarheid en een slimmer gebruik van het elektriciteitsnet.
Dat vraagt om een andere manier van ontwikkelen. Niet alleen kijken naar hoeveel capaciteit nodig is, maar vooral naar hoe een gebied capaciteit kan besparen, flexibiliteit kan leveren en ruimte kan creëren voor andere maatschappelijke opgaven. Defensie kan daarmee meer doen dan bouwen alleen. Door netbewuste gebiedsontwikkeling en de aanpak voor energiehubs te combineren, ontstaat ruimte voor de eigen opgave én voor andere prioriteiten, zoals woningbouw.
De volgende generatie defensielocaties zijn niet alleen toekomstbestendig en weerbaar, maar ook een onderdeel van de oplossing voor netcongestie.
Netbewust gebiedsontwikkeling met een slim energiesysteem
Defensielocaties bieden unieke kansen voor netbewuste gebiedsontwikkeling. Door de combinatie van gebouwen, logistiek, werkplaatsen, opslag, laadinfrastructuur en energie-intensieve activiteiten ontstaan energieprofielen die elkaar kunnen versterken. Bovendien is er vaak ruimte voor lokale opwek, opslag en energie-infrastructuur.
De sleutel ligt in de planfase. Juist daar worden keuzes gemaakt over functies, energievraag, ruimtelijke inrichting en benodigde energievoorzieningen. In netbewuste gebiedsontwikkeling neem je energie vanaf het begin mee in het ontwerp en de besluitvorming. Zo voorkom je dat netcapaciteit later een knelpunt wordt.
Zo ontstaat een slim energiesysteem waarin vraag, opwek, opslag en flexibiliteit integraal worden georganiseerd. De principes van een energiehub sluiten hier direct op aan. Door functies slim te combineren, worden pieken afgevlakt en wordt beschikbare netcapaciteit beter benut.
De uitdaging zit daarbij niet alleen in techniek. Minstens zo belangrijk zijn heldere afspraken, samenwerking en besluitvorming tussen gebruikers, terreinbeheerders, netbeheerders en overheden. Dat bepaalt of een energiehub en netbewuste gebiedsontwikkeling succesvol is en leidt tot een uitvoerbare oplossing in de praktijk.
Netcongestie wordt vaak gezien als een technisch probleem. In werkelijkheid begint de oplossing veel eerder.
Meer weten?
TwynstraGudde helpt overheden, gebiedsontwikkelaars en defensieorganisaties om energie vanaf de start mee te nemen in de ontwikkeling van gebieden. We combineren onze ervaring met gebiedsontwikkeling, netbewust bouwen en energiehubs om te komen tot haalbare ontwerpen, slimme energieconcepten en een uitvoerbare aanpak.
Sta je aan de start van een uitbreiding of nieuwe ontwikkeling van een defensielocatie? Neem contact op met ons. We denken graag mee over netbewuste ontwerpprincipes, energiehubs en de keuzes die nodig zijn om een ontwikkeling toekomstbestendig én uitvoerbaar te maken.
