De MVO- en innovatieafdeling van Alliander wilden beter begrijpen waarom sommige groepen in de samenleving weerstand voelen tegen de energietransitie. Het doel: achterhalen hoe je deze transitie zo inclusief mogelijk kan maken. Daarbij ging het niet zozeer over uitgesproken tegenstanders, maar over mensen die twijfelen, afhaken of niet goed mee kunnen doen. TwynstraGudde vertaalde die vraag naar een nieuw vertrekpunt: wat is eigenlijk de waarde van weerstand? Welke waarden, behoeften en ervaringen zitten achter deze niet uitgesproken vormen van weerstand – en wat betekent dat voor de manier waarop we de energietransitie organiseren en vormgeven?
De leefwereld centraal
Om die vraag te beantwoorden, kozen we voor een social design-aanpak. Via veldwerk gingen we met mensen in gesprek over hun ervaringen. Zo stonden we met een snoepkraam op een grote braderie en vroegen bezoekers hoe de energietransitie voor hen smaakt: bitter, zuur of juist zoet? Dat zorgde voor open gesprekken en beter inzicht. Daarnaast liepen we mee met energiecoaches die bij mensen thuis aanbellen, en borrelden we met mensen die zich niet altijd gehoord voelen in het publieke debat. Juist in die dagelijkse situaties werd zichtbaar hoe dichtbij en persoonlijk de energietransitie kan zijn.
Van weerstand naar waarden
Tijdens het veldwerk ontdekten we dat weerstand vaak minder gaat over de energietransitie zelf, en meer over gevoelens van afstand en onbegrip over de manier waarop. Ook het gevoel dat een bepaalde manier van leven wordt veroordeeld of niet serieus wordt genomen, speelt vaak een rol. Door niet te focussen op standpunten maar op onderliggende waarden, ontstond ruimte voor een open gesprek. Waarden als autonomie, betaalbaarheid, wederkerigheid, schoonheid, begrijpelijkheid en vertrouwen kwamen steeds terug.
Samen met Alliander vertaalden we die inzichten naar concrete ontwerpvragen en nieuwe innovatierichtingen. Met een groep enthousiaste en diverse collega’s uit verschillende hoeken van de organisatie werkten we aan ideeën die aansluiten bij de waarden die mensen delen. Bijvoorbeeld: hoe maak je energieverbruik begrijpelijker? Of hoe geef je ruimte aan traditionele gerechten en kookgewoontes in een aardgasvrije toekomst? Zo ontstonden nieuwe manieren om de afstand tussen de energietransitie en de leefwereld van de doelgroepen te verkleinen.
Herkenbaar
Om de inzichten zo toegankelijk mogelijk te maken, ontwikkelden we samen met een filmmaker een korte film. Die film bracht niet alleen de onderzoeksresultaten in beeld, maar vooral ook de menselijke kant van het vraagstuk. Binnen Alliander zorgde dat voor nieuwe gesprekken en herkenning. Medewerkers herkenden persoonlijke ervaringen, dilemma’s en spanningen die normaal minder snel zichtbaar worden. Inmiddels wordt de film breder ingezet als middel om het gesprek over een inclusieve energietransitie verder te brengen.
Deze video bekijk je het beste met geluid
Verrassende inzichten
Stijn Brouwer, innovatie-adviseur bij Alliander, kijkt met een goed gevoel terug op het traject. ‘De samenwerking met Oukje en Pim was zeer waardevol. Ze hielpen ons niet alleen om het vraagstuk verder aan te scherpen, maar ook om er vanuit nieuwe perspectieven naar te kijken. Hun aanpak in het veldwerk verraste ons regelmatig en leverde inzichten op die we met een meer traditionele aanpak waarschijnlijk niet hadden opgedaan. Daarnaast speelden ze een belangrijke rol in het faciliteren van workshops, waardoor we ook collega's actief konden meenemen in de inzichten uit het onderzoek.’
Waarom TwynstraGudde?
Onze adviseurs helpen organisaties om complexe maatschappelijke vraagstukken concreet te maken. We begrijpen hoe organisaties werken, maar duiken net zo makkelijk de leefwereld van verschillende doelgroepen in. Met een combinatie van mensgericht onderzoek en verbeeldingskracht maken we verborgen perspectieven en weten we problemen te reframen. Zo onderzoeken we samen hoe het anders kan.
