Help ons de bestaande werkpatronen te doorbreken die de herinrichting van sturing, verantwoordelijkheden en samenwerking binnen ‘Samensturen’ belemmeren en de cultuurverandering die daarvoor nodig is te realiseren.
Heldere sturing
Inhoudelijke en financiële sturingslijnen en verantwoordelijkheden zijn verhelderd. Rollen zijn duidelijker. Er is minder afstemming achteraf nodig bij wijk- en organisatiebrede keuzes.
Samenhangend handelen
Samenwerking tussen beleid en uitvoering is versterkt. Dit leidt tot vroegtijdiger afstemmen en beter uitgewerkte gezamenlijke doelen en prioriteiten.
Lerend vermogen
Het collectief leervermogen is vergroot. Reflectie is onderdeel geworden van het werk en frictie in de samenwerking wordt productief benut in plaats van vermeden.
Dit vraagt meer dan een nieuw model of afspraken op papier. Het gaat om gedrag, routines en vanzelfsprekendheden. Een scherpe diagnose en een bewuste veranderstrategie geven richting aan deze beweging.
Wij startten met een documentstudie, verdiepende interviews en het opstellen van een learning history. Vervolgens organiseerden wij spiegelsessies met bestuursadviseurs, teams leefomgeving, projectleiders en business controllers. Niet om snel oplossingen te bedenken, maar om samen scherp te krijgen wat er écht gebeurde.
Die diagnose bracht de volgende kernpunten naar boven:
-
Onduidelijkheid over budgetmandaat en verantwoordelijkheden.
-
Beperkte mogelijkheden om te sturen op invloed in plaats van positie.
-
Een beperkt collectief leervermogen, juist op momenten dat spanning opliep.
Deze analyse bracht het vraagstuk terug tot de kern: waarom komt deze verandering niet vanzelf van de grond?
Ingezette aanpak en interventies
- Verandercanvas en Kleurendenken
- Documentstudie en verdiepende interviews
- Learning history en spiegelsessies
- Scherpe diagnose vóór kiezen voor oplossingen
- Werken vanuit het onderscheid eerste- (optimalisatie) en tweede-orde (transformatie) verandering
- Reflexieve monitoring
- Bewust gefaseerde veranderstrategie
- Combinatie van structuur- en cultuurverandering
Het type verandering bepaalt de aanpak
De diagnose maakte duidelijk dat het hier ging om een tweede-orde verandering. Geen optimalisatie van het bestaande, maar een fundamenteel andere manier van denken en handelen. Doordat de twee groepen (binnen en buiten) anders werkten, was ook de financiële sturing uit elkaar gegroeid. Dat was logisch, gezien de context maar daardoor leverde de bestaande financiële sturing en werkwijzen in de praktijk meer frictie op dan grip. Nu was het tijd om deze groepen weer meer te verbinden, inclusief de sturing. Het ging dus niet om het optimaliseren op korte termijn maar om echt iets anders te doen en een patroon te doorbreken voor de langere termijn (dat noemen wij een tweede-orde verandering). Wij zochten daarom naar hefbomen: interventies die het bestaande patroon echt kunnen doorbreken. Met alleen belangen afstemmen of nieuwe plannen ontwerpen zou dat niet lukken.
Bewust kiezen voor mix en fasering
De veranderstrategie bouwde voort op verschillende perspectieven. Deze is bewust in samenhang en in de tijd gefaseerd:
- Geel – Belangen en legitimiteit
Eerst zorgden wij voor helder commitment bij bestuur, gemeentesecretaris, concerndirectie en middenmanagement. Niet vrijblijvend, maar gericht op het vergroten van sturingsruimte. - Blauw – Ontwerpen en verduidelijken
Samen met controllers, teams leefomgeving en bestuursadviseurs ontwierpen en beschreven wij de werkwijze van ‘Samensturen’. Concreet, toetsbaar en herkenbaar in het dagelijks werk. Deze stappen waren nodig, maar niet voldoende. Arnhem was gewend sterk op geel en blauw te varen. Juist daarom kozen wij daarna bewust voor andere accenten. - Groen – Leren in de praktijk
Wij brachten betrokkenen samen in leerprocessen, met ruimte om te experimenteren, te reflecteren en bij te stellen. Reflexieve monitoring maakt patronen zichtbaar en houdt ze bespreekbaar. - Rood – Waarderen en prikkelen
Wij besteedden expliciet aandacht aan wat gedrag beloont of afremt. Wie nemen wij serieus. Wat krijgt waardering. Waar zit erkenning.
Samen vormden deze interventies een samenhangend geheel. Geen stappenplan, maar een richtinggevend veranderkompas.
Wat veranderde er?
‘Samensturen’ raakte zowel structuur als cultuur. De begrotingssystematiek veranderde. Tegelijk veranderde de manier waarop mensen elkaar opzoeken en aanspreken.
De nieuwe werkwijze stimuleert om eerder samen het gesprek te voeren over doelen, inzet en budgetten per beleidsthema en per wijk. Dat voorkomt repareren achteraf en maakt keuzes explicieter.
Wat levert het op?
De beweging is nog gaande en vraagt blijvende aandacht. De effecten zijn inmiddels zichtbaar:
- Meer samenhang
Teams Leefomgeving werken vanuit gezamenlijke doelen en maken expliciete afspraken. Dat vermindert dubbel werk en vergroot de slagkracht. - Grotere betrokkenheid
Medewerkers voelen zich eigenaar van het geheel en zoeken actiever de verbinding. Gesprek en reflectie krijgen meer ruimte. - Sterkere wijkgerichtheid
Door de samenhang tussen de sturingsvormen lijn-, programma- en wijk krijgen de gedeelde stedelijke ambities een betere vertaling naar de praktijk. - Een ander cultuurpatroon
Conflictvermijding en solistisch werken maken geleidelijk plaats voor aanspreken, eigenaarschap en nieuwsgierigheid.
‘Samensturen’ is geen tijdelijk project. Het is een structurele koerswijziging. Het laat zien wat een scherpe diagnose en een bewuste veranderstrategie kan losmaken, mits je blijft kijken, leren en bijsturen.
Waarom kies je voor TwynstraGudde bij dit soort vragen?
- Wij maken het onderliggende vraagstuk zichtbaar
De vraag verschuift van ‘financiële sturing’ naar hardnekkige patronen in samenwerken en sturen. TwynstraGudde helpt om dát scherp te krijgen voordat je oplossingen kiest. - Wij onderscheiden hoofd- en bijzaak
Wij benoemen expliciet welk type verandering nodig is en voorkomen optimaliseren van een systeem dat in de kern niet meer werkt. - Wij verbinden structuur en gedrag
Financiële sturing, cultuur en dagelijks handelen bekijken en veranderen wij in samenhang. - Wij kiezen bewust in veranderstrategie
Niet alles tegelijk, niet meer van hetzelfde, maar een gerichte mix van interventies die past bij de aard van het vraagstuk. - Wij werken lerend en reflexief
Verandering volgen, bespreken en bijsturen in de praktijk, zodat het geen eenmalig ontwerp blijft maar een blijvende beweging wordt.
TwynstraGudde ondersteunt publieke organisaties bij complexe veranderopgaven door onderliggende patronen te duiden en sturing, samenwerking en gedrag in samenhang te veranderen.
