Blog Zijn onze waterschappen klaar voor de grote maatschappelijke uitdagingen?

De waterschappen zijn volop bezig om grote maatschappelijke uitdagingen op te pakken. Denk aan klimaatadaptatie, de energietransitie en de implementatie van de Omgevingswet. De staande beheerorganisatie wordt uitgedaagd door deze grote opgaven. Maar is de waterschapsorganisatie er klaar voor om dit in goede banen te leiden?

Toegevoegd door Stan Duifhuizen op 17 september 2019

Deze nieuwe opgaven vragen om een andere aanpak en een andere sturing. Wij geven suggesties over deze andere aanpak en sturing.

Hedendaagse opgaven wijken af van kerntaken

De nieuwe, grote maatschappelijke opgaven zijn anders dan de reguliere kerntaken waar waterschappen veel ervaring mee hebben. Het bestuur zoekt nog naar ambitieniveaus en ontwikkelt deze onder andere door te ontdekken en te leren. De vertaling naar beleid en middelen is hierdoor ook in ontwikkeling en dit zorgt dat de ambtelijke organisatie nog geen (totaal)beeld heeft van wat nodig is om de bestuurlijke ambities te realiseren.

In vergelijking met de kerntaken Schoon, Voldoende en Veilig zijn deze maatschappelijke opgaven complexer en minder voorspelbaar. Waterschappen moeten in allerlei nieuwe netwerken en coalities samenwerken. Dit doet een beroep op de flexibiliteit van de waterschapbestuurder en -ambtenaar. En vraagt een verdere ontwikkeling van vaardigheden. Een integrale benadering van vraagstukken, over de eigen organisatiegrenzen heen kijken, beter samenwerken en omgaan met verschillende belangen. Daarnaast bieden technologische ontwikkelingen kansen en oplossingen, maar vragen ook nieuwe of aanvullende kennis en kunde.

Traditionele werkvormen schieten te kort

Wij zien in de praktijk dat de nieuwe opgaven vaak vanuit de bestaande structuur worden opgepakt, als beleidsthema of project. Beide bieden te weinig houvast om de organisatie-overstijgende thema’s in de staande structuren geborgd te krijgen. Bij het oppakken als een beleidsthema ervaart de betreffende beleidsmedewerker snel wat de grenzen zijn van de bestaande structuur voor dit type opgave. De beleidsmedewerker loopt tegen onvoldoende eigenaarschap bij bestuur en organisatie aan. En krijgt te beperkte integrale aansturing en vindt geen ingangen en urgentie in andere afdelingen/teams.

De maatschappelijke opgaven organiseren in een project doet eveneens geen recht aan dit type opgave. Een project focust zich op het bereiken van een concreet resultaat, terwijl de maatschappelijke opgaven vragen om het realiseren van samenhangende doelen via een scala aan op te leveren resultaten en inspanningen. Deze resultaten en inspanningen kennen onderlinge raakvlakken en relaties waar coördinatie voor nodig is.

Tijdelijke hulpstructuren om te komen tot business as usual

Bestaande structuren en aansturing volstaan niet om die nieuwe opgaven te realiseren. Dat betekent niet dat de organisatiestructuur van een waterschap omgegooid moet worden en dat een reorganisatie plaats moet vinden. De uitdaging is juist om naar een aanpak te zoeken die het waterschap in staat stelt om dit soort opgaven er naast te doen, zonder dat dit ten koste gaat van de inzet op de kerntaken.

Een mogelijke aanpak hiervoor is programmamanagement. Een programma is een doelgerichte aanpak van een complexe veranderopgave, waarbij de strategie is om in samenhang meerdere inspanningen te realiseren die bijdragen aan het behalen van de te bereiken doelen. Een programma is een tijdelijke hulpstructuur om lastige vraagstukken aan te pakken. Zodra een waterschap (voldoende) klimaatadaptief werkt of energieneutraal is, kan het programma worden afgebouwd. De maatschappelijke opgave is dan in de staande structuur business as usual geworden.

Wij weten dat programma’s niet nieuw zijn voor waterschappen en er veel met programma’s wordt gewerkt of onder de noemer van programma’s gebeurt. Programmamanagement als effectieve hulpstructuur inzetten, is maatwerk, vraagt gedegen voorbereiding en het maken van keuzes.

Wij gaan daarom graag met jou in gesprek over het werken met programma’s in jouw dagelijkse praktijk en het succesvoller maken hiervan. Wat werkt, wat werkt niet? Waar loop jij tegenaan bij het organiseren van deze opgaven in jouw waterschap? Neem hieronder contact met ons op.

Stel je vraag aan één van onze mensen

Alle mensen

Stel je vraag aan één van onze mensen

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.