De centrale vraag: hoe maak je scherpe keuzes?
De middag draaide om beter kiezen, niet méér doen. Door praktijkervaringen te delen verkenden wij wat nodig is om innovatie écht te laten landen in de organisatie.
Spanning tussen ambitie en dagelijkse praktijk
De gesprekken lieten een herkenbare spanning zien tussen ambitie en dagelijkse realiteit. Innovatiemanagers voelen sterk de noodzaak om te vernieuwen, maar ervaren tegelijkertijd de beperkte tijd en capaciteit in de zorgpraktijk. Innovatie moet vaak plaatsvinden in de waan van de dag, waardoor structurele aandacht en ruimte ontbreken.
Een belangrijk terugkerend thema was de stap van idee naar praktijk. Veel initiatieven blijven steken in de pilotfase, zonder door te groeien naar bewezen en breed toegepaste oplossingen. Opschaling vraagt om andere keuzes, ander gedrag en het loslaten van bestaande manieren van werken.
Leren van elkaar én het eigen maken als organisatie
Opvallend is dat, ondanks het feit dat innovatiemanagers elkaar steeds vaker opzoeken en kennis delen, het wiel rondom innovatie regelmatig opnieuw wordt uitgevonden. De conclusie van de middag was genuanceerd: dat is deels onvermijdelijk. Een algemeen innovatieproces kan iedereen wel uittekenen, het écht eigen maken is een stuk weerbarstiger.
Tegelijkertijd valt er veel te leren van elkaar én van organisaties die al verder zijn in het maken van scherpe keuzes. De verhalen van Thomas Thunnissen (Directeur Business Development, Heijmans Wonen) en Thijs van Empel (Directeur Innovatie, Mijzo) boden concrete inzichten en inspiratie over hoe strategisch sturen, duidelijke kaders en eigenaarschap helpen om innovatie duurzaam te organiseren. Hierna vind je de belangrijkste lessen.
Onze opdrachtgevers aan het woord
Thomas Thunnissen over innovatie en portfoliomanagement bij Heijmans Wonen
Thomas Thunnissen liet zien hoe Heijmans kijkt naar innovatie en portfoliomanagement. De kern van het verhaal is dat verbeteringen, vernieuwingen en innovaties alleen effectief tot hun recht komen wanneer ze in samenhang worden gezien en bewust worden gestuurd. Bij Heijmans leidde een groeiend aantal vernieuwingsinitiatieven tot gebrek aan overzicht, onduidelijke besluitvorming en het onvoldoende wendbaarheid om op nieuwe ontwikkelingen in de markt te reageren. Heijmans Wonen heeft daarom portfoliomanagement opgezet. Hierbij werkt portfoliomanagement als een soort verkeerscentrale: een plek waar overzicht ontstaat, prioriteiten worden gesteld, keuzes expliciet worden gemaakt en tijdig kan worden bijgestuurd als omstandigheden veranderen.
Thomas deelde hierbij een aantal belangrijke lessen: begin klein, benut bestaande werkwijzen, zorg voor draagvlak op directieniveau en wees consistent in het volgen van gemaakte afspraken. Zo ontstaat juist door structuur en duidelijke kaders meer wendbaarheid en snelheid.
Kernprincipes van de innovatie- en portfoliomanagement aanpak van Heijmans Wonen
- Structuur creëert ruimte voor innovatie
Goede ideeën en betrokken collega’s zijn er genoeg, maar bij een gebrek aan structuur voor innovatie ontstaan veel losse initiatieven naast elkaar en slimme omwegen omdat ‘het anders te lang duurt’. Dit soort geitenpaadjes ontstaan als kaders en processen ontbreken. Door scherpere strategische keuzes, expliciet portfoliomanagement en een helder innovatieproces maak je ruimte voor vernieuwing, zónder versnippering. - Portfoliomanagement vraagt discipline in besluitvorming en uitvoering
Gemaakte keuzes zijn niet vrijblijvend. Als een project of initiatief is gekozen, kan dat niet maanden later alsnog ter discussie worden gesteld. Die discipline begint bij de voorbereiding. Besluitvormingsoverleggen vragen om een degelijke voorbereiding, waarbij elke betrokkene diens ‘huiswerk’ doet en vanuit het eigen perspectief input levert. Juist door deze voorbereiding en het vasthouden aan besluiten ontstaat rust, voorspelbaarheid en vertrouwen en wordt voorkomen dat energie weglekt.
De rol van TwynstraGudde
Wij hebben met een team van TwynstraGudde geholpen om (innovatief) portfoliomanagement op zo’n manier te ontwerpen dat Heijmans Wonen meer grip krijgt op het portfolio en focus aan kan brengen. Wij creëerden een duidelijke route zodat initiatieven beter landen in de organisatie. Via interviews, documentanalyse en een portfolio scan brachten wij de huidige situatie in kaart. Met een kernteam ontwierpen wij vervolgens het portfoliomanagement: wat hoort erbij, hoe beoordelen wij initiatieven en hoe organiseren wij besluitvorming, rollen en verantwoordelijkheden. Daarna testte het team het ontwerp direct in de praktijk. Zo werd zichtbaar wat werkte en waar aanscherping nodig was. Heijmans Wonen verankert deze werkwijze nu stap voor stap in de organisatie, met een portfoliomanager en structurele portfolio-overleggen.
‘In deze opdracht hebben wij bewust gekozen voor een ontwerpproces waarin het gaandeweg meenemen van sleutelspelers in de organisatie centraal stond. Het proces was vooraf helder en zorgvuldig uitgestippeld, wat vanaf het begin duidelijkheid en vertrouwen gaf. Dit zorgde ervoor dat er niet alleen een inhoudelijk sterk ontwerp voor portfoliomanagement ontstond, maar ook breed draagvlak om er in de praktijk daadwerkelijk mee aan de slag te gaan.' ~ Jacqueline van Duijvenbode
Thijs van Empel over innoveren en experimenteren bij Mijzo
Thijs van Empel liet zien hoe het innovatieproces binnen de organisatie is ingericht: van experimenten op de werkvloer, begeleid door zorginnovatoren, tot het zorgvuldig opschalen van succesvolle ideeën binnen de hele organisatie. Zijn verhaal maakte duidelijk dat echte vernieuwing in de zorg begint bij samen werken aan ander gedrag en andere patronen, met oog voor behoud van kwaliteit van zorg. Technologie is daarbij zelden de beperkende factor, doorslaggevend is hoe mensen in de praktijk anders gaan werken. Door experimenteren te verankeren in het dagelijks werk van zorgteams en hen actief te ondersteunen ontstaat ruimte om te leren, te veranderen en verbeteringen duurzaam te borgen.
Kernprincipes van de innovatieaanpak bij Mijzo
- Steunstructuur operationeel zorginnovatoren
Innovatie bij Mijzo wordt dicht op de werkvloer georganiseerd. Operationele zorginnovatoren staan structureel naast zorgteams en leidinggevenden en brengen kennis van technologie, procesverbetering én gedragsverandering samen. Die nabijheid maakt het mogelijk om experimenten daadwerkelijk uit te voeren én de resultaten te verankeren in het dagelijks werk. - Experimenteren vanuit motivatie en creativiteit
Experimenteren bij Mijzo is geen losse pilot, maar een bewust ingerichte leerroute om zo snel mogelijk in de praktijk te ervaren wat de toegevoegde waarde van een vernieuwing is. Het start vanuit intrinsieke motivatie van teams en wordt vervolgens actief ondersteund in de opzet, uitvoering en evaluatie. - Slim borgen en opschalen: klein waar het kan, projectmatig waar het moet
Succesvolle experimenten blijven niet hangen in tijdelijke projecten, maar worden op een toegankelijke manier beschikbaar gemaakt voor de organisatie via een catalogus. Op die manier kunnen teams snel aan de slag met wat werkt. Pas wanneer bredere opschaling nodig is, wordt dit opgepakt binnen programma’s en projecten. Zo blijft de projectdruk beheersbaar en groeit eigenaarschap in de organisatie.
De rol van TwynstraGudde
In deze opdracht werken wij samen met Mijzo aan het versterken van projectmatig en programmatisch werken, met veel aandacht voor samenhang, duidelijke rollen en praktische toepasbaarheid. Door medewerkers in verschillende rollen te trainen en te coachen, ontstaat een gezamenlijke taal en werkwijze die richting geeft zonder onnodige bureaucratie.
Tegelijkertijd ontwerpen wij een portfolioproces dat helpt bij het maken van scherpe keuzes: willen wij dit, kunnen wij dit en doen wij het nu? Het resultaat is meer overzicht, minder versnippering en een stevig fundament om gericht en met focus te sturen op strategische opgaven.
‘We voelen ons voor Mijzo een echte partner in het versterken van hun verandervermogen, met maximale impact en minimale inzet. Als veranderkundig bureau combineren wij procesbegeleiding, training, coaching en scherp advies tot een krachtige, onderscheidende bijdrage.’ ~ Paul Boon
Samen leren en gericht doorontwikkelen
De middag liet zien dat geitenpaadjes geen kwestie zijn van onwil, maar ontstaan waar duidelijke kaders ontbreken. Juist door scherp te kiezen, portfoliomanagement expliciet te organiseren en innovatie helder te positioneren, ontstaat ruimte voor vernieuwing met focus. Nog een mooie reflectie van een deelnemer: 'Als het echt op strategisch en bestuurlijk niveau aan komt dan helpt een neutrale partij die de directie door zo’n proces meeneemt.'
Wij kijken met veel plezier terug en danken alle deelnemers voor hun openheid en betrokkenheid, en in het bijzonder Thomas Thunnissen en Thijs van Empel voor hun waardevolle bijdragen.
De inzichten uit deze middag nemen wij mee in de verdere doorontwikkeling van onze dienstverlening, zodat wij blijven aansluiten bij de actuele vragen en uitdagingen in zorg en welzijn. Hierover zullen wij op een later moment meer delen, waarmee wij het gesprek met het veld voortzetten.
