Durf jij als leider te innoveren?

Wat is persoonlijk leiderschap?

Persoonlijk leiderschap ontwikkelen betekent bewuste keuzes maken die passen bij wie je bent, waar je voor staat en wat je wilt bereiken. Daarvoor is het nodig dat je jezelf goed kent. Wat zijn jouw talenten en valkuilen? Waar geloof je in, wat zijn je idealen? Waar word je onzeker van, wanneer of waardoor maak je jezelf kleiner dan nodig is? 
Juist nu maatschappelijke vraagstukken complexer worden en de druk op organisaties toeneemt, is persoonlijk leiderschap relevant. Wie zichzelf goed kent en verantwoordelijkheid neemt voor eigen gedrag, draagt authentiek en effectief bij aan innovatie, verandering en samenwerking.

Wat verstaan wij onder innovatie?

Publieke en private organisaties staan voor grote vraagstukken die niet opgelost worden door meer van hetzelfde te doen. Zij vragen om nieuwe manieren van kijken, denken en handelen: om andere ideeën, processen, producten of diensten. Innovatie gaat verder dan iets net anders of iets beter doen.

Durf jij te vernieuwen?

Innoveren vraagt dat je durft af te wijken van wat bekend, vertrouwd en vanzelfsprekend is. Dat doe je door:

• Bestaande aannames ter discussie te stellen. Het begint met bewustwording – wat moet er volgens jou anders?

• Verantwoordelijkheid te nemen. Wat heb jij op te geven of te laten? Wat moet jij in je gedrag anders doen, wat je spannend vindt of oncomfortabel?

• Te handelen vanuit eigen overtuigingen in plaats van de status quo te volgen. Waar en wanneer durf je af te wijken? En jezelf misschien wel impopulair te maken?

• Weerstand te verdragen en vast te houden aan je doel.

Voorbeeld uit de praktijk

Lisa werkt al jaren als verpleegkundige. Zij ziet hoe hard iedereen werkt en hoe groot de betrokkenheid is. Tegelijkertijd is het verzuim hoog en is er structureel te veel werk voor te weinig mensen. Door de waan van de dag komt niemand toe aan de vraag hoe het anders kan. Patiënten waarderen de zorg, maar vinden het lastig dat zij steeds andere zorgverleners zien en hun verhaal opnieuw moeten doen. Lisa herkent dit probleem en besluit, ondanks dat zij weet hoe ingewikkeld het is, ermee aan de slag te gaan.

Lisa plaatst zichzelf niet snel op de voorgrond. Zij is rustig, werkt hard en heeft van huis uit meegekregen dat je niet klaagt en gewoon doet wat nodig is. Collega’s waarderen haar trouwe aard en geven haar daar vaak complimenten over. Juist daarom voelt het voor haar spannend om bestaande werkwijzen ter discussie te stellen. Zij is zich hier bewust van. Maar het probleem blijft aan haar knagen. Hoe lastig zij het ook vindt, de zorg voor de patiënt weegt voor haar zwaarder dan haar eigen terughoudendheid. Met haar doel voor ogen – het proces voor patiënten makkelijker maken – zet zij lijntjes uit en informeert haar manager. Die reageert weinig hoopvol, maar Lisa besluit door te zetten. Als niemand iets doet, verandert er niets.

Zij spreekt patiënten en collega’s, verzamelt gegevens en kijkt hoe andere organisaties het probleem aanpakken. Gaandeweg wordt haar idee concreter: één vaste regieverpleegkundige per patiënt, als aanspreekpunt voor patiënt en betrokken disciplines. Wanneer zij haar eerste plan met collega’s deelt, waarderen zij haar enthousiasme, maar echte steun blijft uit. ‘Dat is niet mogelijk’, krijgt zij te horen.

Lisa ziet dat anders. Zij trekt de stoute schoenen aan en stelt voor aan haar leidinggevende om haar voorstel op de agenda van de afdelingshoofden te krijgen en op de agenda van de Raad van Bestuur. Presenteren is niet haar ding, maar zij is nu zo ver gekomen dat zij wil doorzetten.

Een paar weken later groeit de steun voor Lisa’s voorstel, omdat zij een goed doordacht en onderbouwd plan heeft gepresenteerd. Ook haar leidinggevende heeft er nu meer vertrouwen in dan eerst en een afdelingshoofd is bereid een pilot te starten, met Lisa als begeleider. Het is gelukt om bij een aantal patiënten met een vaste regieverpleegkundige te werken. Er zijn nog hobbels, maar het eerste succes geeft vertrouwen. Lisa is trots op zichzelf – zij heeft zich over haar persoonlijke belemmeringen heen gezet. Daardoor heeft zij beweging gecreëerd in haar organisatie. Zij heeft lef getoond en dat wordt gewaardeerd. Innovatie vraagt om anders denken en anders doen, om het doorbreken van bestaande patronen. Dat heeft Lisa laten zien.

Wat kun jij doen, waar kun je beginnen? 

• Begin dicht bij jezelf. Kijk om je heen en merk op waar je je aan stoort of waarvan je denkt: dit kan anders. Stel jezelf bijvoorbeeld de vragen:

  •    Waar loop ik steeds opnieuw tegenaan?

  •    Wat kost onnodig veel tijd of energie?

  •    Waar hoor ik collega’s, klanten, inwoners of patiënten regelmatig over praten?

  •    Waar zie ik kansen?

  •    Welke voorbeelden inspireren mij?

• Maak het vervolgens klein en concreet. Een eerste haalbare stap kan al beweging creëren. Vraag jezelf af:

  •    Met wie kan ik mijn idee verkennen?

  •    Welke informatie heb ik nodig om beter te begrijpen wat er speelt?

  •    Wat kan ik uitproberen zonder dat het meteen perfect hoeft te zijn?

• Laat je inspireren door anderen. Kijk wie vergelijkbare vraagstukken heeft aangepakt, binnen of buiten je eigen organisatie. Ga in gesprek, stel vragen en gebruik de ervaringen van anderen om je eigen idee scherper te maken. Denk aan vragen als:

  •    Wie heeft hier al ervaring mee?

  •    Wat kunnen we leren van andere teams of organisaties?

  •    Welke aanpak werkte daar wel of juist niet?

  •    Wie kan mij helpen om de volgende stap te zetten?

• Zoek bondgenoten. Er is altijd wel iemand die zich in jouw visie kan vinden. Die mensen heb je hard nodig wanneer je met vernieuwing aan de slag gaat, zeker wanneer niet iedereen gelijk om is of zich kan vinden in jouw idee.

• Blijf geloven in wat jij ziet en belangrijk vindt. Als je wilt innoveren kom je bijna altijd twijfels, bezwaren of praktische hobbels tegen. Dat betekent niet dat je idee niet goed is. Het vraagt persoonlijk leiderschap om je eigen overtuiging serieus te nemen en tegelijk open te blijven staan voor feedback. Helpende vragen zijn:

  •    Waarom vind ik dit belangrijk?

  •    Welke waarde of overtuiging zit hieronder?

  •    Welke twijfel van mijzelf heb ik te onderzoeken zonder dat ik mijn idee meteen loslaat?

Meer weten over persoonlijk leiderschap? 

Persoonlijk leiderschap begint met de keuze om in beweging te komen. Wil je verder ontdekken hoe je jouw persoonlijk leiderschap kunt ontwikkelen en inzetten voor vernieuwing, verandering en samenwerking?

Laat je inspireren door de Gids voor startende leiders, met praktische inzichten en herkenbare voorbeelden. Of ga in gesprek met andere professionals tijdens ons klantevent op 7 oktober a.s. over de startende leider in het publiek domein.

Neem voor meer informatie contact met één van ons op.