Een kijkje achter het podium
Festivals trekken in Nederland jaarlijks miljoenen bezoekers. Dat zorgt voor piekdrukte, volle wegen en een flinke impact op de omgeving en het klimaat. Het vervoer van bezoekers, artiesten, crew en leveranciers veroorzaakt samen tot wel 85% van de totale CO₂-uitstoot van festivals. Om die reden testten Mysteryland, Wilde Weide en Wildeburg in 2025 verschillende opties om duurzaam reizen aantrekkelijker te maken. In een project* van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat experimenteerden ze met beter openbaar vervoer, carpoolopties en slimmere logistiek rond bagage.
Om te achterhalen wat die experimenten opleverden, schakelde het ministerie TwynstraGudde en Decisio in. De gesprekken die Ruben voerde met de bezoekers, waren één van de onderdelen van een lerende evaluatie. Samen met Jaap Groenendijk bracht hij in kaart wat effect had, waarom dat zo was en welke lessen andere festivals hieruit kunnen trekken. ‘We wilden laten zien wat er allemaal mogelijk is én wat daarvoor nodig is’, zegt Jaap. ‘Met als uiteindelijke doel om kans- rijke opties te verbreden naar de hele festivalsector.’
Pionieren
Ze kozen ervoor om niet alleen harde cijfers over bezoekersmobiliteit te verzamelen, maar juist ook de ervaringen van festivalbezoekers en -organisatoren. Duizenden bezoekers vulden een enquête in over hun reis, hun keuzes en hun er varingen met de verschillende opties. Adviseurs gingen het terrein op om gesprekken te voeren met tientallen groepen bezoekers en spraken achter de schermen met festivalorganisatoren en hun mobiliteitspartners.
Bij Wilde Weide en Wildeburg - festivals met duizenden kampeerders - konden bezoekers carpoolen via de app Slinger, gebruikmaken van festivalbussen met bagageaanhangers en via 9292 hun reis plannen met pendelbussen die op hernieuwbare brandstof reden. Ook verhuurde de festivalorganisator partytenten en verkocht ze bier bij de ingang, zodat het makkelijker werd om te reizen met minder spullen. Mysteryland, met tienduizenden dagbezoekers, verbeterde de ov-verbinding: vanaf stations Haarlem, Hoofddorp en Schiphol brachten elektrische bussen bezoekers direct naar het terrein.
Uit de evaluatie bleek dat al die ingrepen samen daadwerkelijk verschil maken. Creatieve oplossingen zoals bagageaanhangers en verhuur van partytenten dragen bij aan duurzamer reisgedrag. Uit de proef bij Mysteryland bleek dat het openbaar vervoer een volwaardig alternatief kan zijn voor de auto, al vraagt dat om een goede samenwerking met mobiliteitspartners. Tegelijk is het in de praktijk vaak nog pionieren. Een vast model voor hoe je als festivalorganisator gebruik kunt maken van ov- verbindingen bij het inzetten op duurzaamheid en bereikbaarheid ontbreekt bijvoorbeeld nog. Om de bestaande praktijk op te schudden zijn er nieuwe businessmodellen nodig waarin festival belangen samengaan met ov-belangen.
Uiteindelijk is het doel om de hele festivalsector te verduurzamen.
Jaap Groenendijk
Partner Mobiliteit en Infrastructuur
Snel, makkelijk en comfortabel
Een belangrijke les uit de evaluatie is om in de communicatie aan te sluiten op wat bezoekers belangrijk vinden: dat het vervoer snel, makkelijk, flexibel en comfortabel is. Duurzaamheid is voor slechts een klein aantal bezoekers een belangrijke overweging. Ruben merkte dat ook op het festivalterrein. ‘Een festival is echt een uitje, dan zijn mensen even niet met duurzaamheid bezig. Dat is belang rijk om mee te nemen, want uiteindelijk staat of valt het experiment met het gedrag van de bezoekers.’ Festivalorganisatoren hebben daar slim op ingespeeld. ‘We hebben duurzaam reizen gestimuleerd zonder het woord duurzaam te gebruiken’, zei één van hen tijdens de evaluatie. Dat bleek effect te hebben. Op Mysteryland heeft het gebruik van het openbaar vervoer de verwachtingen overtroffen: ongeveer een kwart van de bezoekers reisde met de trein en bus. Vergeleken met 2024 kwamen zo’n 5.000 minder bezoekers met de auto. Uit de enquête bleek bovendien dat zo’n 15% tot 20% van de bezoekers die met de auto naar Wilde Weide of Wildeburg kwam, met de juiste interventies te prikkelen is om een andere reisoptie te overwegen.
Zulke inzichten laten zien hoe festivalorganisatoren zelf - samen met hun mobiliteitspartners - duurzaam reisgedrag verder kunnen stimuleren. In 2026 willen het ministerie en festivalorganisatoren die lessen breder toepassen in de sector, met extra focus op het opschalen of flexibeler inrichten van lokale ov-verbindingen. Ook daar zullen Jaap en Ruben bij betrokken zijn. ‘Waar ik voor al naar uitkijk is om beter te begrijpen hoe deze interventies werken op organisatie- niveau’, zegt Jaap. ‘Want dat draagt bij aan blijvend succes.’
