Als adviseur zie ik dat netcongestie steeds vaker een bepalende factor is in gebiedsontwikkeling. Waar het verkrijgen van een stroomaansluiting en contracteren van netcapaciteit tot enkele jaren geleden een formaliteit was, is het krijgen van stroom in de huidige tijd niet meer vanzelfsprekend.
Netcongestie is een fundamenteel andere uitdaging dan veel andere opgaven binnen gebiedsontwikkeling. Een tekort aan geld, grond of capaciteit los je vaak op door extra middelen vrij te maken of extra mensen aan te stellen. Bij netcongestie werkt dat niet. Je kunt niet meer betalen voor een aansluiting of de ontbrekende netcapaciteit zomaar ergens inkopen. Voor de verdeling van de schaarse netcapaciteit zijn netbeheerders verplicht om het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM te hanteren. Juist dat maakt netcongestie zo'n urgente en ingewikkelde opgave: hoe ontwikkel je een gebied als de energievoorziening een harde randvoorwaarde is, maar de toegang ertoe complex is geworden?
Energie collectief organiseren
Een belangrijke kans ligt in het collectief organiseren van energie. De crux zit erin om niet langer naar de stroomvraag van elke gebruiker afzonderlijk te kijken, maar juist oog te hebben voor de verschillende energiebehoeften van alle gebruikers in een gebied. Het lijkt haast een vanzelfsprekendheid, maar de praktijk is weerbarstig. Als adviseur geloof ik erin dat energie op gebiedsniveau de toekomst heeft. Samenwerking is noodzakelijk. Door op gebiedsniveau te kijken, ontstaat een preciezer beeld van het daadwerkelijke gebruik. Wanneer is vermogen nodig? Waar zitten de pieken? Waar kunnen gebruikers elkaar juist aanvullen? Samen moet je het werkend krijgen.
Zorggebouwen op Zorgpark Zon en Schild die met de GTO in gebruik zijn genomen (links: Hebron, midden: Esdoornhof, boven: Lindenhof)
Gezamenlijk verkennen van mogelijkheden
Elke collectieve aanpak valt of staat met een goede samenwerking en maatwerkafspraken tussen partijen. Een netbeheerder kijkt anders naar het energievraagstuk dan een gemeente of eindgebruikers. Iedereen heeft eigen kennis, belangen, mogelijkheden, verantwoordelijkheden en kaders om binnen te werken. Dat vraagt om gezamenlijk te verkennen wat mogelijk is. Wie heeft wanneer en hoeveel energie nodig? Welke mogelijkheden zijn er technisch en juridisch? Is er bereidheid om samen tot oplossingen te komen? En hoe maak je hierover gezamenlijk afspraken?
Het is belangrijk om iedere partij vanuit een eigen belang en visie haar rol te laten vervullen. Vaak helpt het om daarbij een onafhankelijke persoon of partij in te schakelen, die over organisatiegrenzen heen kijkt en belangen kan verbinden. Dit is een rol die ik voor TwynstraGudde met regelmaat mag vervullen in diverse gebiedsontwikkelingen. Voor Zorgpark Zon en Schild heb ik namens opdrachtgever GGz Centraal een leidende rol gespeeld in de totstandkoming van een GTO, zie kader.
Een dergelijk proces begint voor mij altijd met een gezamenlijke verkenning van de opgave en het scherp krijgen van de probleemstelling: wat willen we realiseren? Vervolgens kun je van daaruit de hoe-vraag beantwoorden: oplossingsrichtingen bepalen en bekijken welke instrumenten hierbij toepasbaar zijn. Verbinding zoeken tussen organisatorische, technische, juridische en financiële randvoorwaarden blijkt in de praktijk essentieel om een energie-aanpak te laten slagen.
In de praktijk: GTO Zorgpark Zon en SchildBij Zorgpark Zon en Schild in Amersfoort pasten we een collectieve energie-aanpak toe. Op het terrein begeleidde ik samen met mijn collega’sal geruime tijd de herontwikkeling van het Zorgpark, in opdracht van GGz Centraal. De complete vernieuwing van de ondergrondse infrastructuur bood momentum om fundamenteel anders naar het energieconcept te kijken. |
Er bestaat helaas geen blauwdruk voor een oplossing in tijden van netcongestie. Iedere situatie vraagt om maatwerk, soms bepalen specifieke details de haalbaarheid. Wat kan hier wél? En hoe krijgen we dat gezamenlijk voor elkaar? Natuurlijk leveren geslaagde praktijkvoorbeelden wel inspiratie en ervaringskennis op voor andere plekken. Samen moeten we zoeken naar oplossing om het werkend te krijgen.
De toegevoegde waarde van TwynstraGudde
TwynstraGudde brengt inhoudelijke expertise in gebiedsontwikkeling samen met ervaring in complexe samenwerkingsvraagstukken. We kijken niet alleen naar de inhoudelijke opgave, maar juist ook naar wat partijen nodig hebben om samen tot resultaat te komen. We helpen partijen elkaars taal te spreken. Door belangen, rollen, verantwoordelijkheden en besluitvormingsprocessen vanuit een onafhankelijke rol met elkaar te verbinden, maken we samenwerking concreet en werkbaar. Zo vertalen we een gezamenlijke ambitie naar heldere afspraken en een aanpak.
Contact
Zoek jij binnen jouw gebiedsontwikkeling naar mogelijkheden in tijden van netcongestie? En wil je energie anders organiseren? TwynstraGudde helpt om samenwerking op te zetten en partijen en belangen bij elkaar te brengen. Samen onderzoeken we wat er wél mogelijk is.
