Blog Tweefasen-contracten als welkome aanvulling op de UAV-gc

De introductie van de UAV-gc heeft bouw- en infraprojecten in de GWW veel gebracht. We lopen wel aan tegen de grenzen van deze contractvorm: het vooraf goed kunnen specificeren, overzien en inschatten van projecten door zowel opdrachtgever als opdrachtnemer. In toenemende mate zitten gebrek aan kennis en te grote onzekerheden en risico’s in de weg. Daarmee zijn geïntegreerde contracten niet opeens achterhaald. Het tweefasen-contract kan daar iets heel waardevols aan toevoegen.

Toegevoegd door Jeroen Moonen op 2 november 2022

De bouw- en infra wereld in Nederland kennen een beperkte variëteit aan bouworganisatie en contractvormen. Het merendeel van de projecten wordt gerealiseerd op basis van een bestek of de UAV-gc, soms gecombineerd met een bouwteam of andersoortige gefaseerde aanpak. En voor de heel grote projecten zagen we het DBFM-model toegepast worden. Zeker voor de wat omvangrijker GWW-projecten neemt de UAV-gc als contractuele basis een belangrijke plaats in. Geïntroduceerd in 2005 heeft deze toen nieuwe contractvorm veel gebracht. Het introduceerde de geïntegreerde bouwopdracht, waarbij niet alleen het bouwen, maar ook de verantwoordelijkheid voor (delen van) ontwerp, engineering en soms ook het onderhoud bij de aannemer kwamen te liggen. Dit impliceerde een belangrijke rolverschuiving tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Waarbij de eerste een beperktere rol meer op afstand kreeg en functioneel moest gaan specificeren. En de aannemer juist een prominentere plaats kreeg in de bouwopgave, over meerdere fases heen. Drijvende gedachte hierachter was: iedere partij doet waar die goed in is, wat tot een meer efficiënte uitvoering van projecten moet leiden.

Met het tweefasen-contract kan de UAV-gc weer jaren vooruit

De uitdaging bij geïntegreerde contracten en de UAV-gc

Geïntegreerde contracten en de UAV-gc hebben zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers in bouw en infra. veel gebracht. Niet voor niets houdt deze contractvorm het al even uit en is die – na een stevig leerproces voor alle betrokkenen in de keten – ook in veel gevallen succesvol toegepast. Het heeft een ontwikkeling in het denken over kwaliteit en de borging daarvan in gang gezet. Het spreekt de aannemer meer aan op zijn deskundigheid, en maakt een meer integrale aanpak van bouwopgaven mogelijk. Geïntegreerde contracten kennen ook hun uitdagingen, waarvan enkele belangrijke zijn: de juiste invulling van de (gewijzigde) rollen van opdrachtgever en opdrachtnemer, een goede invulling van de contractbeheersing (zonder een teveel aan administratie om de kwaliteit aan te tonen), en het goed functioneel specificeren van de opdracht. Het in de praktijk goed toepassen van geïntegreerde contracten blijkt met name op deze punten nog best ingewikkeld en een constant aandachtspunt. Haperingen op deze onderdelen kunnen een zware wissel trekken op het verloop van een bouwproject.

 

Lees meer over het tweefasen-contract.

Vooraf weten waaraan de oplossing moet voldoen is soms lastig

Geïntegreerde contracten kennen echter een belangrijke beperking: er moet voorafgaand aan de opdracht (in de aanbesteding) een vaste prijs worden opgegeven door de opdrachtnemer. Dat impliceert dat de opdrachtgever goed moet weten waaraan de oplossing moet voldoen. En dat aannemers de oplossing ook vooraf kunnen bedenken, uitwerken en beprijzen. En opdrachtgevers die aanbiedingen ook op de juiste waarde kunnen schatten en beoordelen. Deze werkwijze vereist dat de opgave voor zowel opdrachtgever als inschrijvers in een aanbesteding : a) in voldoende mate is te doorgronden en te overzien, en b) de uitdagingen en risico’s zijn in te schatten. En daar zit hem in toenemende mate een groot probleem: steeds vaker zitten er ten tijde van de aanbesteding nog zodanig veel onzekerheden en risico’s in een project, dat er niet op een verantwoordelijke wijze een goede aanbieding tegen een vaste prijs te maken is. Laat staan dat die goed op al zijn merites kan worden beoordeeld. Projecten zijn de afgelopen jaren groter geworden, de omgeving van projecten wordt steeds complexer (fysiek maar zeker ook juridisch en wat betreft maatschappelijke context), en steeds meer opgaven hebben betrekking op bestaand areaal, waarbij geregeld niet in voldoende mate bekend is wat er precies staat en wat de status daarvan is.

Het tweefasen-contract

Met de oplossing voor dit probleem wordt gelukkig al weer even ervaring opgedaan: het tweefasen-contract. Die aanpak betekent niet dat bestaande contractvormen als de UAV-gc opeens achterhaald zouden zijn. Laten we vooral voortbouwen op wat we daarmee geleerd hebben in de afgelopen jaren. Het betekent wel dat er een fase in het bouwproces bijkomt (ontwerp- en onderzoeksfase) waarin opdrachtgever en opdrachtnemer gezamenlijk tot een zodanige specificatie en uitwerking van het project komen dat het is te overzien en in te schatten, en er wel een goede aanbieding kan worden gemaakt en beoordeeld. Daarmee zou het tweefasen-contract geen exoot of experiment moeten blijven. Maar een vast onderdeel van het repertoire van opdrachtgevers en opdrachtnemers moeten worden, in combinatie met vertrouwde vormen als de UAV-gc. Bijkomend voordeel: dit vraagt niet om een grootschalige herziening van bestaande voorwaarden en contracten. De aanpassingen die nodig zijn kunnen per project op maat worden verwerkt. Zo kan ook de UAV-gc weer jaren vooruit!

Meer weten?

Wil je meer weten over het tweefasen-contract of wil je kijken of dit zou passen bij jouw aanbesteding? Neem vrijblijvend contact met ons op.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.