Voor veel bestuurders staat die vraag nog niet bovenaan de agenda. Begrijpelijk, want de dagelijkse uitdagingen zijn groot. Tegelijkertijd groeit de noodzaak om er juist nu aandacht aan te besteden. Veelsoortige dreigingen zorgen ervoor dat de kans op een groot incident stijgt. De rijksoverheid roept organisaties dan ook op hun weerbaarheid te versterken.
De nieuwe wet zet weerbaarheid nadrukkelijk op de kaart
Sinds 15 augustus 2026 geldt in Nederland de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke), waarmee de Europese Critical Entities Resilience-richtlijn is geïmplementeerd. Het doel van deze wet is om organisaties die essentiële diensten leveren beter bestand te maken tegen verstoringen die grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben. Daarbij gaat het nadrukkelijk niet zozeer om cyberdreigingen, maar om fysieke incidenten, zoals sabotage, natuurrampen, pandemieën en andere gebeurtenissen die de continuïteit van dienstverlening in gevaar brengen.
De gezondheidszorg is één van de sectoren die onder het bereik van de Wwke valt. Organisaties die het ministerie aanwijst als kritieke entiteit moeten onder andere een brede risicobeoordeling uitvoeren en hebben een zorg- en meldplicht. Dat betekent concreet het nemen van passende maatregelen om incidenten te voorkomen en het melden van ernstige incidenten.
Niet iedere zorgorganisatie zal direct onder de Wwke vallen. Dat betekent echter niet dat de wet vervolgens irrelevant is. De wet laat zien welke risico's de overheid als maatschappelijk ontwrichtend beschouwt. Je hebt er als organisatie belang bij om na te denken over het versterken van de eigen continuïteit, crisisbeheersing en weerbaarheid.
Waarom weerbaarheid nog vaak onderbelicht blijft
Veel organisaties associëren weerbaarheid nog steeds primair met informatiebeveiliging en cybersecurity. Dat is begrijpelijk. Cyberincidenten krijgen veel aandacht en de Cyberbeveiligingswet versterkt die focus. Maar, organisatorische weerbaarheid gaat verder dan digitale veiligheid alleen.
De essentiële vraag is of een organisatie onder verschillende omstandigheden haar maatschappelijke opdracht kan blijven vervullen. Dat raakt ook fysieke veiligheid, leveranciersafhankelijkheden, personele continuïteit, crisisbesluitvorming, samenwerking in de keten en andere onderdelen van je organisatie zoals vastgoed, IT, en de stroomvoorziening,
Juist doordat verantwoordelijkheid voor deze onderwerpen binnen organisaties vaak verspreid is over verschillende afdelingen, ontbreekt regelmatig een integraal beeld. Daardoor ontstaat het risico dat kwetsbaarheden pas zichtbaar worden wanneer een incident zich daadwerkelijk voordoet.
De kosten van afwachten worden steeds groter
De praktijk laat zien dat organisaties zelden worden verrast door een incident zelf. Wat problemen veroorzaakt, zijn vaak de afhankelijkheden die vooraf onvoldoende in beeld waren.
Wat gebeurt er als een cruciale leverancier uitvalt? Welke processen moeten binnen enkele uren worden hersteld? Welke zorg kan niet worden verplaatst? Wie neemt besluiten als sleutelfunctionarissen niet beschikbaar zijn?
Binnen het veiligheidsdomein zijn dit dagelijkse vraagstukken. Organisaties die verantwoordelijk zijn voor vitale infrastructuur, crisisbeheersing en openbare veiligheid werken al langer vanuit het uitgangspunt dat verstoringen onvermijdelijk zijn. De focus ligt daarom niet alleen op preventie, maar juist ook op voorbereiding, herstelvermogen en adaptiviteit. Nu de zorgsector in de Wwke als essentiële dienst wordt genoemd, wordt dat perspectief ook voor zorgorganisaties steeds relevanter.
Een eerste verkenning levert al verrassend veel inzichten op
Het goede nieuws is dat weerbaarheid niet begint met omvangrijke programma's of complexe trajecten. In de praktijk blijkt een eerste verkenning vaak al veel inzicht op te leveren. Welke processen zijn werkelijk kritiek? Waar zitten de grootste kwetsbaarheden? Welke afhankelijkheden zijn het meest risicovol? En welke maatregelen verdienen als eerste aandacht? Juist bestuurders geven regelmatig aan dat het gesprek hierover waardevol is, omdat er een realistischer beeld van de weerbaarheid van de organisatie ontstaat.
Weerbaarheid vraagt om een brede blik
Bij TwynstraGudde zien we daarbij veel waarde in het verbinden van kennis uit verschillende werelden. Onze ervaring in de zorg helpt om de bestuurlijke en organisatorische context te begrijpen. Tegelijkertijd brengen wij expertise mee uit het veiligheidsdomein, waar onze adviseurs dagelijks organisaties helpen om weerbaar te zijn tegen mogelijke verstoringen. Zo blijft de continuïteit gewaarborgd en komen essentiële diensten die zij leveren niet onder druk te staan.
Weerbaarheid begint met de vraag hoe afhankelijk je organisatie is van factoren die je niet volledig kunt beheersen. De organisaties die daar vandaag inzicht in ontwikkelen, zijn morgen beter voorbereid op verstoringen.
Hoe weerbaar is jouw organisatie?
Een eerste verkenning geeft snel inzicht in welke kritieke processen, afhankelijkheden en kwetsbaarheden bestuurlijke aandacht vragen en waar de belangrijkste prioriteiten liggen. Wil je een eerste beeld krijgen van de weerbaarheid van jouw organisatie? Lees meer over de Weerbaarheidsversneller van TwynstraGudde.
