De defensieopgave verandert de relatie tussen het ministerie van Defensie en haar omgeving. Bedrijven zijn niet alleen leverancier, maar kunnen strategisch partner zijn in ontwikkeling, productie, onderhoud en leveringszekerheid. Kennisinstellingen verbinden onderzoek, talent en toepassing. Provincies en gemeenten maken ruimtelijke, energie- en infrastructurele keuzes mogelijk. Vitale sectoren dragen bij aan continuïteit van energie, communicatie, logistiek en zorg.
Het gaat daarbij niet om losse bijdragen naast elkaar. De waarde ontstaat juist wanneer partijen hun capaciteiten verbinden rond een gezamenlijke opgave. Een haven, netbeheerder of technologiebedrijf is niet automatisch onderdeel van een werkend defensie ecosysteem.1 Daarvoor zijn gedeelde doelen, wederzijds inzicht in afhankelijkheden en afspraken over handelen onder normale én uitzonderlijke omstandigheden nodig.
De vraag voor iedere bestuurder, zowel in de publieke als in de private sector, is daarom concreet: welke capaciteit, kennis, infrastructuur of positie bezit onze organisatie die relevant kan zijn voor nationale veiligheid, en wat is nodig om die bijdrage betrouwbaar te kunnen leveren?
Iedere partij heeft een andere verantwoordelijkheid
Een ecosysteem werkt alleen wanneer rollen en verantwoordelijkheden helder zijn. De overheid, en in het bijzonder Defensie, is verantwoordelijk voor de nationale veiligheid en het stellen van publieke kaders. Vitale aanbieders hebben een wettelijke verantwoordelijkheid om de continuïteit en weerbaarheid van essentiële diensten, zoals energie-, telecom- en drinkwatervoorzieningen, te waarborgen. Bedrijven, kennisinstellingen en burgers dragen hieraan vrijwillig bij, bijvoorbeeld door innovatie, kennisontwikkeling, productiecapaciteit of maatschappelijke inzet.
Welke bijdrage kan jouw organisatie leveren aan het defensie ecosysteem dat Nederland nodig heeft?
Deze rollen bieden kansen om economische ontwikkeling, innovatie en veiligheid met elkaar te verbinden, maar brengen ook dilemma's met zich mee. Daarom vragen samenwerking, gegevensdeling en capaciteitsreservering om heldere kaders, duidelijke verantwoordelijkheden en zorgvuldige afwegingen tussen publieke en private belangen.
Het begint daarom niet met de vraag wat het ministerie van Defensie van een organisatie nodig heeft, maar met het in kaart brengen van de eigen positie ten opzichte van belangen in de omgeving: welke afhankelijkheden hebben we, welke partners missen nog en welke strategische doelen willen we bereiken?
Van keten naar ecosysteem
Samenwerken aan de defensieopgave vraagt meer dan goede bedoelingen. Publieke organisaties, bedrijven en kennisinstellingen hebben ieder hun eigen rol, tempo en belangen. Juist die verschillen maken samenwerking krachtig, maar alleen als er duidelijkheid is over verantwoordelijkheid, besluitvorming en risico’s. Zonder heldere afspraken blijft samenwerking kwetsbaar; met een gedeelde opgave, vertrouwen en goede governance ontstaat beweging.
Daarmee verandert ook de manier van werken. Niet langer staat een klassieke keten met vaste rollen en voorspelbare transacties centraal, maar een netwerk waarin partijen samen ontwikkelen, investeren en bijsturen. In zo’n ecosysteem gaat het niet alleen om het leveren van producten, maar om het opbouwen van gezamenlijke capaciteit. Dat is nodig om sneller te kunnen ontwikkelen en produceren, kritieke infrastructuur beschikbaar te houden en mensen en regio’s beter voor te bereiden.
Publiek-private samenwerking is daarmee geen ondersteunend spoor, maar een onmisbaar onderdeel van de defensieopgave. Het biedt de ruimte om kennis, middelen en slagkracht te verbinden, en om maatschappelijke, economische en veiligheidsdoelen dichter bij elkaar te brengen.
Wat betekent dit voor bestuurders?
Iedere organisatie heeft een verantwoordelijkheid die raakt aan de gezamenlijke veiligheidsopgave. Voor bestuurders van overheden, vitale aanbieders, bedrijven en kennisinstellingen betekent dit inzicht krijgen in hun rol, bijdrage en afhankelijkheden. Voor beslissers binnen Defensie betekent het inzicht krijgen in welke maatschappelijke partners, capaciteiten en netwerken nodig zijn om militaire gereedheid en nationale weerbaarheid te versterken.
Relevante vragen zijn:
- Welke maatschappelijke, operationele of militaire functie moet onze organisatie ook onder druk kunnen blijven vervullen?
- Van welke publieke en private partners zijn wij daarvoor afhankelijk?
- Welke capaciteit, kennis of infrastructuur kunnen wij zelf inbrengen?
- Welke afspraken moeten we nu maken om later snel, verantwoord en effectief te kunnen handelen?
Waar TwynstraGudde zich voor inzet: samen bouwen aan veiligheid
TwynstraGudde helpt Defensie en haar partners om van losse initiatieven één krachtig geheel te maken. We zorgen dat organisaties buiten Defensie hun rol scherp krijgen en weten wat er nodig is om samen echt resultaat te boeken. Door inhoudelijke opgaven te verbinden met heldere afspraken over belangen, governance en uitvoering, brengen we partijen van verkenning naar gezamenlijke actie.
Dat is hard nodig, juist nu de groei- en versterkingsopgave van Defensie vraagt om meer capaciteit, meer samenwerking en meer tempo. Voor de één ligt de bijdrage in productie of technologie, voor de ander in kennis, infrastructuur, ruimte of maatschappelijke continuïteit. Niet iedereen hoeft hetzelfde te doen, maar iedereen moet wel weten wat zijn of haar rol is wanneer dreigingen toenemen en Nederland zich moet kunnen voorbereiden op het uiterste.
TwynstraGudde helpt om die verschillende bijdragen slim te verbinden. Want hoe beter partijen elkaar vinden, hun afhankelijkheden begrijpen en verantwoordelijkheid nemen, hoe sterker ons defensie ecosysteem wordt. Dat begint met duidelijke rollen, bevoegdheden en afspraken, en met de wil om samen te bouwen aan veiligheid.
