Interviewreeks Samenwerken in een spagaat

De afgelopen maanden hebben wij diverse bestuurders uit de zorg gesproken over samenwerken in de zorg. De interviewreeks sluiten wij af met een interview dat wij hebben gehad met Pim Nijssen, partner Samenwerken bij TwynstraGudde. Lees het tiende (en laatste!) interview in deze reeks met Pim over zijn ervaringen en visie op samenwerken in de zorg.

Toegevoegd door Douwe Hatenboer op 10 september 2021

Pim helpt in zijn werk bij het bouwen, verbeteren of evalueren van samenwerkingen*. Hij doet dit in verschillende sectoren en voor actuele opgaven, zoals klimaatadaptatie en de implementatie van de nieuwe Omgevingswet.

'Samenwerken kun je leren'

Welke dilemma’s kom jij tegen als het om samenwerken gaat?

Pim-profiel‘Is onze identiteit de eigen organisatie of is het de regio waarin wij opereren? Moet ik tempo maken of stilstaan om draagvlak te creëren? Neem ik regie of volg ik? Tot waar loopt samenwerking en waar start de concurrentie?

Dit zijn heel herkenbare dilemma’s als het gaat om samenwerken. Samenwerken doe je niet ondanks de verschillen, maar dankzij de verschillen tussen mensen en organisaties. Die verschillen maken namelijk dat je iets aan elkaar toevoegt. Tegelijkertijd kunnen die verschillen ook lastig zijn en spanningen oproepen. Die uiten zich in vragen zoals die hierboven staan. Een volwassen samenwerker weet op een productieve manier met deze spanningen om te gaan.’

Samenwerken in een spagaat

'In een waardevolle samenwerking hoort het gevoel van spanning'

Wat is een volwassen samenwerker?

‘Het gevoel van de spagaat heeft twee kanten; enerzijds ontzettend ongemakkelijk, anderzijds zou een samenwerking zonder dit gevoel er ééntje zijn die er niet toe doet. Het is dan ook niet het doel de spanningen weg te nemen, het is de kunst er goed mee om te gaan. Een volwassen samenwerker weet dat je niet hoeft te kiezen, maar dat beiden kan óf zelfs moet. Het is daarmee geen spagaat meer, maar een lemniscaat.

Volwassen samenwerkers zijn organisaties die accepteren dat de spanningsvelden of paradoxen tussen regie voeren en volgen en tussen tempo maken en draagvlak creëren er zijn. Zij accepteren ook dat het maken van een keuze in deze wisselwerking de oplossing vaak niet dichterbij brengt. Het gaat om een verbreding van het handelingsrepertoire én het investeren in beide zijden van de spagaat.’

Hoe ziet de start van een ideale samenwerking eruit?

‘Samenwerken vraagt om een investering bij de start. In de definitie van de opgave, in de rollen, in de spelregels, in elkaar én in de beoogde resultaten. Dit vraagt tijd, maar is enorm belangrijk. En daarbij moeten we het niet enkel hebben over de dingen waarover we het eens zijn, maar zeker ook over de verschillen tussen partijen. Want die zijn er. Te eenzijdige focus op het gemeenschappelijke verhult de tegenstellingen die er altijd zullen zijn. Hoe eerder je het daarover hebt, hoe makkelijker het is een manier te vinden hiermee om te gaan in de samenwerking.

De volgende stap is om met elkaar een gemeenschappelijk doel te definiëren en je organisatie daarin mee te nemen. Er zijn verschillende manieren en middelen om mensen mee te nemen in een vergezicht. Mijn ervaring is dat het presenteren van een stip op de horizon vaak weerstand oplevert. Een stip geeft namelijk aan dat er geen ruimte meer is om mee te denken. Ik presenteer daarom altijd eerst de bandbreedte. Een bandbreedte biedt kaders, maar geeft ook ruimte mee te denken.’

'Samenwerken in de zorg is nodig maar ook net wat complexer'

Hoe kijk jij naar samenwerken in de zorg?

‘In de ideale situatie moet het systeem (de organisatie) waarin wordt gewerkt ten dienste staan aan de samenwerking. In mijn optiek is dat in de zorg soms niet het geval. Organisaties willen vooruit, maar zitten soms klem in het systeem. Met de marktwerking in de zorg wordt concurreren én bijvoorbeeld het behalen van behaalde volumes bij operatieve ingrepen beloond. Tegelijkertijd wil je als organisatie bijvoorbeeld deze zorg in het kader van een samenwerking rondom de juiste zorg op de juiste plek wél juist buiten de ziekenhuismuren houden. Wanneer je kunt belonen op samenwerken, maakt dat gemakkelijker in een samenwerking te investeren. Op dit moment worden organisaties in de zorg niet afgerekend op integraliteit. Het systeem is strak en er wordt gekeken naar de individuele output. Dit strakke systeem zorgt voor hobbels en kost veel tijd. Harder blijven proberen is dan niet altijd de oplossing.

Wat betreft samenwerken in de zorg is mijn advies: Richt je op de langere termijn! Op de korte termijn lijkt eigenstandig werk heel vaak vruchtbaarder. Minder gedoe, het gaat op de manier die jij wilt, snel resultaat (‘alleen ga je sneller’). De veranderende context waarin we werken, vraagt echter stevige veranderingen van de zorg, die op de lange termijn effect gaan sorteren. En daarvoor hebben de partijen in de zorg elkaar knetterhard nodig (‘samen kom je verder’). Denk voorbij de horizon!

Een succesvolle samenwerking analyseert en reflecteert daarbij. Daar kan de samenwerkingsscan bij helpen. In de samenwerkingsscan kijken we naar een aantal factoren die bepalend blijken te zijn voor een succesvolle samenwerking. Deze factoren hebben betrekking op de 'motivatie' om samen te werken, de 'organisatie' van de samenwerking, de 'interactie' tijdens de samenwerking en dat wat de samenwerking oplevert: de 'realisatie'. Juist omdat het systeem niet zomaar meebeweegt, is het in de zorg bij uitstek waardevol om je op al deze facetten te richten.’

Hét Samenwerkingsmagazine voor de zorg

Alle tien interviews vind je terug in ons Samenwerkingsmagazine. Meld je hieronder aan en ontvang als eerste de gebundelde interviews, met onze kennis en expertise, als magazine later dit jaar.

Wil je alvast verder van gedachte wisselen over samenwerken in de zorg? We praten er met plezier een half uurtje met je over in een eerste digitale kennismaking.

* Pim doet dit vanuit BINT. BINT - verbindingsdienst.nl - is een netwerk van samenwerkingsprofessionals, waarvan TwynstraGudde de initiatiefnemer is. Dit netwerk van en voor mensen die werken over grenzen stimuleert onderlinge kennisuitwisseling, reflectie en experimenteren.

Ik ontvang graag het magazine

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.