<img height="1" width="1" style="display:none;" alt="" src="https://px.ads.linkedin.com/collect/?pid=1974505&amp;fmt=gif">
TG_logo_wit
Werken bij

    Waar wij aan werken

    Met onze adviseurs, managers en opleiders dragen we bij aan duurzame, maatschappelijke veranderingen. Denk aan de energietransitie en de klimaatdoelen, de toekomst van de landbouw, goed onderwijs, passende zorg, de slagkracht van onze defensie, oplossingen voor de krapte op de woningmarkt en hoe we het best van A naar B reizen. De uitdagingen zijn groot, maar onze kracht ligt in daadkracht. We laten transities werken.

    Wie we zijn

    Onze adviseurs en managers hebben uiteenlopende expertises en voelen zich verantwoordelijk voor de uitvoering. Duurzaamheid is een integraal onderdeel van onze werkwijze.

    ,

    Recente vacatures

    Innovatie

    Innovatie adviseur (medior)

    Doorbraken realiseren én innovatiekracht versterken. Als innovatieadviseur werk je aan urgente vraagstukken binnen onder meer de overheid en de gebouwde omgeving. Je helpt organisaties niet alleen vernieuwen, maar versterkt ook blijvend hun innovatiekracht. Wil jij bestaande patronen doorbreken,...

    Solliciteer nu
    Defensie en veiligheid

    Medior adviseur Defensie & Veiligheid

    Werk aan de defensie en veiligheid van Nederland Hoe zorg je dat het ministerie van Defensie en andere veiligheidsorganisaties slagvaardig blijven in een wereld waarin dreigingen en technologische ontwikkelingen elkaar snel opvolgen? Als Medior adviseur Defensie & Veiligheid verbind je inhoud,...

    Solliciteer nu
    Bekijk alle vacatures

    Studiereis campussen, innovatiedistricten en startup-hubs

    Startups en scale-ups zijn een belangrijke motor voor economische groei en verdienvermogen. Veel startups en scale-ups zijn gevestigd op campussen. Het zijn dé plekken waar bedrijven innoveren en waar talent wordt opgeleid, met belangrijke spin-off naar de regionale arbeidsmarkt en economie. Op 1 en 2 april 2026 organiseerden wij de zesde campusreis in samenwerking met BT en ELBA\REC. Dit keer naar de zuidelijke Randstad. De reis leverde zeven succesfactoren op, aangevuld met tal van andere lessen voor campusontwikkeling.

    Auteur(s)

    Datum

    2 oktober 2026

    Laatst bijgewerkt

    10 november 2026

    Leestijd

    Het kabinet stuurt op de ontwikkeling van cruciale innovatieclusters, aldus minister Heleen Herbert van Economisch Zaken in de kabinetsreactie op het Rapport Wennink. De ‘Oude Lijn’, de spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht, waar veel campussen aan gelegen zijn, zou je als een as kunnen beschouwen waar langs een aantal innovatieclusters zijn gelegen. 

    De route van de campusreis liep langs Leiden Bio Science Park, Unmanned Valley (Katwijk), Titaan Den Haag, Biotech Campus Delft/Planet B.io naar Leerpark Dordrecht en eindigde bij Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (MICS).

    Window of opportunity

    Een van de grootste geheimen van MICS is misschien wel de kans die zich voordeed doordat veel erfpachtcontracten op het bedrijventerrein ’s-Gravelandsepolder vrijwel gelijktijdig afliepen. Bovendien maakt het bedrijventerrein onderdeel uit van de ambitieuze gebiedsontwikkeling SchieDistrict, die tot doel heeft brede welvaart voor Schiedam en de regio te bewerkstelligen. De gemeente Schiedam investeert hier in een omgeving die ontmoeting, samenwerking en kennisdeling makkelijk maakt. Zo’n window of oppurtunity is een van zeven generieke factoren die Gregor Heemskerk en Jesse Wermerlink distilleren uit de zes campusbezoeken.

    Hoe ontwikkel je een campus – zeven belangrijke succesfactoren

    De verschijningsvormen en concepten van campussen/innovatiehubs zijn divers. Er is dus niet één vooropgezet en gewenst eindbeeld. Wat wel altijd van belang is: 

    1. Leiderschap - Een campusorganisatie heeft bevlogen mensen nodig met lef, visie en ambitie die er hard aan gaan trekken.

    2. Tijd - Het ontwikkelen van een campus kan wel tien tot vijftien jaar vergen. De ontwikkeling is wel te stimuleren maar niet te forceren. Met een goede basisfinanciering koop je tijd voor die lange termijn strategie.

    3. Kans - Voor veel innovatielocaties geldt dat er een soort window of opportunity is geweest waardoor de ontwikkeling kansrijk is geworden. Dan moet je klaarstaan. Dit kan zijn:

      •    Een marktontwikkeling: exponentiële groei van dronetechnologie (Unmanned Valley).

      •    Tekort aan technisch opgeleiden (Duurzaamheidsfabriek).

      •    Expirerende erfpacht (MICS).

      •    Voortbouwen op een lokale inhoudelijke kracht die iets biedt dat elders nog niet aanwezig is.

    4. Gedeeld belang - Voor een goed functionerende triple helix samenwerking moet er wel een gedeeld belang zijn. Als overheden zo’n samenwerking starten, moet er veel aandacht zijn voor de agenda van de bedrijven en onderwijs.

    5. Financiering - Langdurige subsidies zorgen er voor dat je de tijd krijgt om een goed verdienmodel te ontwikkelen.

    6. Reuring - Ga naar buiten, betrek bedrijven, organiseer events, laat je zien.

    7. Faciliteiten - Werk aan onderscheidende faciliteiten die passen bij de opgaven van je doelgroep.

    Bezoeklocaties

    Leiden Bio Science Park

    Leiden Bio Science Park (LBSP) is het grootste innovatiedistrict van Nederland op het gebied van Life Sciences & Health. Het science park, gelegen in Leiden en Oegstgeest, is ontstaan door samenwerking tussen de Universiteit Leiden, het Leidsch Universitair Medisch Centrum, de gemeente Leiden en andere kennisinstellingen. 

    Sinds de oprichting in 1984 groeide LBSP uit tot een toonaangevend ecosysteem. Topwetenschappers, startups, multinationals en zorginstellingen werken samen aan baanbrekende oplossingen voor gezondheidszorg, farmacie en medische technologie. Het park heeft als missie om één van de top drie life sciences hubs van Europa te zijn, met een focus op rode biotech. De samenwerking tussen kennisinstellingen, zorg en bedrijfsleven zorgt voor een omgeving waar innovaties snel kunnen worden ontwikkeld en toegepast.

    Lees meer over Leiden Bio Science Park

    Lessen

    • Incubatieruimte is zelden kostendekkend. Op Leiden Bio Science Park financieren de universiteit en het LUMC deze volledig.

    • Het succes van een campus vraagt om een lange adem. Rond 2001 twijfelde men nog aan de levensvatbaarheid van het park. Inmiddels geldt het als een van de belangrijkste biotechclusters van Nederland.

    • Tijd alleen is niet voldoende. De aanwezigheid van sterke kennisinstellingen, zoals de universiteit en het LUMC, vormde een cruciale basis voor de ontwikkeling.

    • Erfpacht biedt sturingsmogelijkheden. Door de regie op de grondpositie houdt de universiteit invloed op de ontwikkeling en invulling van de campus.

    Kanttekening

    • Bedrijven dragen niet rechtstreeks bij aan de financiering van de incubatieruimte, behalve via de erfpachtopslag en het ondernemersfonds. 

    Unmanned Valley

    Zes jaar geleden lag het voormalige Marinevliegkamp Valkenburg in Katwijk er verlaten en verouderd bij. De gemeente Katwijk wilde het gebied herontwikkelen, maar stond voor een keuze: een woonwijk realiseren of ruimte bieden aan innovatie? Theo de Vries, toen nog betrokken bij de TU Delft en YES!Delft, zag potentie. Samen met de gemeente Katwijk en de TU Delft bedacht hij een plan: Unmanned Valley, een fieldlab voor drone- en autonome technologie. De unieke ligging buiten het gecontroleerde luchtruim vormde het uitgangspunt – een zeldzaamheid in de Randstad. Unmanned Valley startte als een stichting, opgericht door de TU Delft, gemeente Katwijk, provincie Zuid-Holland en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). 

    Lees meer over Unmanned Valley

    Lessen

    • Stel een ambitieus en complementair team samen en geef de organisatie voldoende autonomie en betrek stakeholders actief.

    • Richt je op een groeimarkt en bouw voort op bestaande sterktes en infrastructuur.
    • Zorg voor financiering in de opstartfase en werk gericht toe naar een eigen verdienmodel.
    • Innovatie vraagt soms om het oprekken van bestaande regels. Wie nooit tegen regelgeving aanloopt, innoveert waarschijnlijk onvoldoende.
    • Bedrijven hoeven niet altijd fysiek gevestigd te zijn op de campus, zolang zij de campus en faciliteiten intensief gebruiken.

    Kanttekeningen

    • De scheiding tussen vastgoed en campusorganisatie kan spanningen opleveren doordat vastgoedrendement en economische impact niet altijd dezelfde belangen dienen.

    • De locatie in Katwijk biedt weinig uitbreidingsruimte doordat deze wordt omringd door bestaande en geplande woonwijken.

    • Op termijn kan een verhuizing naar een locatie met meer ontwikkelruimte aantrekkelijker worden.

    • De snelle groei van de markt voor onbemande systemen was bij de start van Unmanned Valley nauwelijks te voorzien. 

    Biotech Campus Delft/Planet B.io

    Biotech Campus Delft kent een boeiende en lange voorgeschiedenis. Jacques van Marken richtte in 1869 in Delft de Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek op, de basis van het latere Gist-Brocades. Sindsdien werken mensen op het terrein aan de rand van de Delftse binnenstad aan biotechnologie, met name op het gebied van fermentatie en biobased productie. 

    Tijdens de Tweede Wereldoorlog groeide de fabriek uit tot wereldleider in penicillineproductie. In de jaren zeventig produceerde Delft veertig procent van de wereldwijde penicilline. DSM verplaatste later bulkproductie van gist en penicilline naar lagelonenlanden, waarna de Delftse locatie leeg en verouderd raakte. Toch behield het terrein unieke assets: een eigen waterzuivering, industriële omgevingsvergunning, erfgoed en beschermde gebouwen.

    Lees meer over Biotech Campu Delft/Planet B.io

    Lessen

    • Kies een duidelijke niche. De campus vult een gat in de Nederlandse biotechketen door ruimte en faciliteiten te bieden voor kleinschalige productie.

    • Bouw voort op bestaande kwaliteiten. De rijke geschiedenis van de locatie versterkt het profiel van de campus, maar biedt geen garantie voor toekomstig succes.

    • Verbind innovatie en productie. De combinatie van onderzoek, opschaling en productie vergroot de aantrekkingskracht voor bedrijven.

    • Denk voorbij de gemeentegrens. De ontwikkeling van de campus raakt nationale ambities op het gebied van biotech en economische groei.

    Kanttekeningen

    • Productieactiviteiten vragen om beveiliging en toegangsbeperkingen, wat kan botsen met het idee van een volledig open campus.

    • De eigendomsstructuur is versnipperd geraakt, waardoor regie op de toekomstige ontwikkeling complexer wordt.

    • Voor onrendabele maar noodzakelijke functies, zoals incubatieruimte, blijft betrokkenheid van overheid, kennisinstellingen en regionale ontwikkelingsmaatschappijen nodig.

    • Verschillende eigenaren en overheden hebben niet altijd dezelfde belangen bij de toekomstige ontwikkeling van de campus. 

    Leerpark Dordrecht/ Duurzaamheidsfabriek (Dordrecht) en Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (Schiedam) volgen nog.

    Titaan Den Haag

    Titaan, gelegen in de Binckhorst in Den Haag, is een voormalige tabaksopslag van de Caballero-fabriek die is getransformeerd tot een 13.000 vierkante meter grote innovatiehub. Het gebouw, sinds 2023 operationeel, is ontwikkeld door Unknown Group in samenwerking met de gemeente Den Haag. 

    Titaan positioneert zich als Europe’s largest impact campus, waar startups, scale-ups, studenten, overheden en investeerders samenwerken aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. De gemeente Den Haag verkocht het pand na een tender aan Unknown Group, omdat uit marktconsultaties bleek dat een private partij beter in staat was om een succesvol innovatieconcept te realiseren. Titaan is nu een broedplaats voor impactgedreven ondernemers, met een focus op duurzaamheid, technologie en maatschappelijke innovatie. Het gebouw biedt kantoorruimtes, deelwerkplekken, vergaderzalen, eventruimtes en herbergt onder meer de Unknown University, een hbo-opleiding waar studenten vanaf dag één hun eigen bedrijf kunnen opstarten.

    Lees meer over Titaan

    Lessen

    • Begeleiding van startups vraagt veel tijd en capaciteit. Unknown Group combineert dit met een eigen hbo-opleiding, die tevens een aanvullende inkomstenbron vormt.

    • Een scherpe sectorale focus is niet altijd noodzakelijk voor een succesvol innovatie-ecosysteem.

    • Denk vooraf goed na over de eigendoms- en governanceconstructie. Een scheiding tussen vastgoed en campusorganisatie kan werken, mits de afspraken helder zijn.

    • Kritische massa is belangrijk. Volgens Unknown Group is circa 10.000 vierkante meter nodig om een campusorganisatie effectief te exploiteren.

    • De toegevoegde waarde van een campus zit niet alleen in het vastgoed, maar ook in de community, programmering en ondersteuning van ondernemers.

    Kanttekeningen

    • Titaan mist de directe koppeling met een universiteit of grote kennisinstelling, al wordt dit deels gecompenseerd door de eigen hbo-opleiding.

    • Hoewel Titaan privaat wordt geëxploiteerd, speelde de gemeente een sturende rol via de verkooptender en de gestelde gebruiksvoorwaarden.

    • De maatschappelijke ambities die de gemeente aan de locatie koppelde, hebben waarschijnlijk invloed gehad op de grond- en vastgoedwaarde.

    • Het Titaan-model is niet zonder meer overal toepasbaar; voldoende schaal en een sterke campusorganisatie zijn randvoorwaarden voor succes.

    Leerpark Dordrecht

    Leerpark Dordrecht is een publiek-private samenwerking tussen de gemeente Dordrecht, ROC Da Vinci College en diverse bedrijven uit de maritieme en maakindustrie. Het Leerpark is niet alleen een mbo-campus, maar groeit uit tot een volwaardige leer- en innovatiecampus waar onderwijs, bedrijfsleven en overheid samenwerken aan duurzame technologie en innovatie. 
    De Duurzaamheidsfabriek, geopend in 2013, is het eerste gebouw in Europa dat duurzaamheidsonderwijs samen met het bedrijfsleven op een vernieuwende manier inricht. Het gebouw is ontworpen door architect Thomas Rau en biedt een hybride leeromgeving voor studenten, professionals en bedrijven. De focus ligt op maritieme technologie en energietransitie, met als doel het versterken van het beroepsonderwijs en het stimuleren van innovatie in de regio.

    Lees meer over Leerpark Dordrecht

    Lessen

    • Begin bij de vraag van het bedrijfsleven. Campusontwikkeling werkt het best wanneer onderwijs, onderzoek en innovatie aansluiten op concrete behoeften uit de regio.

    • Fieldlabs zijn een effectief instrument om bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden samen te brengen rond innovatievraagstukken.

    • Hybride leeromgevingen verkleinen de afstand tussen onderwijs en arbeidsmarkt en versterken de aansluiting van talent op bedrijfsbehoeften.

    • Bedrijven hoeven niet per se op de campus gevestigd te zijn; actieve betrokkenheid bij projecten en faciliteiten kan voldoende zijn.

    • Een campus krijgt meer draagvlak en impact wanneer deze aansluit bij de economische structuur en opgaven van de regio.

    Kanttekeningen

    • De ruimte voor nieuwe bedrijfsvestigingen op de campus is beperkt.

    • Publieke financiering blijft deels noodzakelijk voor de doorontwikkeling van campusvoorzieningen en innovatieprogramma’s.

    • Het vraagt blijvende inspanning om onderwijsdoelen en de behoeften van bedrijven goed op elkaar af te stemmen.

    • In een regio met meerdere kennis- en innovatieclusters moet Leerpark Dordrecht zich duidelijk blijven onderscheiden.

    • Het succes van het model hangt af van langdurige betrokkenheid van bedrijven, onderwijsinstellingen en overheid. 

    Mechatronica Innovatie Campus Schiedam

    De Mechatronica Innovatie Campus Schiedam (MICS) is een innovatiecluster van 42 hectare binnen de gebiedsontwikkeling SchieDistrict in Schiedam. Dit gebied omvat de Spaanse Polder en de ’s-Gravelandsepolder, waar de gemeente Schiedam een ruimtelijk-economische visie ontwikkelde voor herstructurering. Aanleiding waren expirerende erfpachtgronden: per april 2020 liepen 84 erfpachtcontracten af, wat de gemeente de mogelijkheid gaf om nieuwe ontwikkelingen af te dwingen. 
    MICS ligt tegen de Spaanse Polder aan en is gereserveerd voor mechatronica: de integratie van precisiemechanica, elektrotechniek, software en systeemtechniek in slimme, geautomatiseerde systemen. De ontwikkeling van MICS bouwt voort op lessen uit de Brainport Industries Campus in Eindhoven. SDK Vastgoed, die ook BIC ontwikkelde, zag potentieel in Schiedam. De ligging tussen Delft en Rotterdam, met directe aansluitingen op de A20 en A4, trein, tram, metro en fietsverbindingen naar TU Delft en veel mbo- en hbo-opleidingen maakte het gebied extra aantrekkelijk. Rotterdam The Hague Airport ligt ook binnen bereik. 

    Lees meer over Mechatronica Innovatie Campus Schiedam

    Lessen

    • Borg de campusvisie juridisch en ruimtelijk. Leg afspraken vast in erfpachtvoorwaarden, beeldkwaliteitsplannen en omgevingsplannen.

    • Erfpacht biedt sterke sturingsmogelijkheden op gebruik, kwaliteit en toekomstige ontwikkeling van de campus.

    • Koppel campusontwikkeling aan een duurzame financieringsstructuur. Via erfpachtvoorwaarden kunnen bedrijven bijvoorbeeld verplicht deelnemen aan een coöperatie die de campusorganisatie bekostigt.

    • Goede governance voorkomt discussies achteraf en zorgt voor continuïteit in beheer en programmering.

    Kanttekeningen

    • Op de campus ontbreekt een grote kennisinstelling als directe ankerpartner; kennisdragers bevinden zich vooral buiten het gebied.

    • Ook voor incubatieruimte ontbreekt een vanzelfsprekende kennis- en financieringsdrager, wat de ontwikkeling van startups kan bemoeilijken.

    2027 Campusreis

    Wil je de Campusreis 2027 niet missen? Deze vindt plaats op woensdag 7 en donderdag 8 april 2027. Laat je interesse hier achter.

    Meer informatie over deze campusreis

    Gregor Heemskerk

    Gregor Heemskerk

    Partner

    Als adviseur, kwartiermaker en projectmanager werk ik aan het realiseren van ruimtelijk-economische ambities. Ik focus mij op de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen en innovatiemilieus, zoals campussen en innovatiedistricten.

    Jesse Wermelink

    Jesse Wermelink

    Adviseur

    Het ontwikkelen van werkende innovatiemilieus, zoals campussen en innovatiedistricten, begint voor mij bij het begrijpen van alle belangen die daar samenkomen: kennisinstellingen, bedrijven en overheden die vaak niet dezelfde taal spreken, maar wél een gezamenlijk doel hebben.

    Eerdere succesvolle edities