Interviewreeks Samenwerken met een visie: bruggen bouwen vanuit de kracht van de VVT

Gia Wallinga is sinds 2018 directeur bij Icare, een aanbieder van verpleging, verzorging en thuisbegeleiding, en voornamelijk actief op het gebied van wijkverpleging in de regio’s Flevoland, Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland. In Drenthe en Gelderland heeft Icare verpleeghuislocaties. Icare is één van de zorgorganisaties binnen het Espria concern. Naast haar werk bij Icare vervult Gia diverse toezichthoudende functies en is ze voorzitter geweest van V&VN Maatschappij & Gezondheid, afdeling van de beroepsvereniging voor verzorgenden, verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. Lees het negende interview in deze reeks met Gia Wallinga. 

Toegevoegd door Douwe Hatenboer op 1 september 2021

Wij spraken Gia over de ontwikkelingen rondom samenwerken in de VVT (Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg) en het zorgnetwerk, haar visie op de zorg en kijken terug op het afgelopen jaar met corona.

Er is geen beleidsnotitie tegenwoordig waarin er geen roep om samenwerking naar voren komt. Wat zijn jouw gedachten bij dit thema?

Gia Wallinga-profiel'Het is in ieder geval een thema waar ik altijd mijn bed voor uitkom. Ik geloof er stellig in dat de huidige structuur in Nederland op de lange termijn niet houdbaar is. De zorg is in aparte domeinen georganiseerd en elk domein richt zich primair op het eigen blikveld, gelardeerd met concurrentie prikkels. Deze manier van organiseren heeft vanzelfsprekend voordelen, maar heeft als nadeel dat het niet gaat om het totale perspectief van de maatschappij, namelijk hoé houden wij zorg beschikbaar met de vergrijzende bevolking en met de arbeidstekorten.

​Over deze visie ben ik vanuit de VVT altijd transparant. Het gaat erom dat de burgers de regie hebben of hervinden over het eigen leven. En om alle beroepsbeoefenaren vanuit hun eigen kracht in te zetten, het uitoefenen van het vak in de volle breedte en in verbinding met alle andere disciplines in de zorg. Samenwerken is hiertoe een wezenlijk instrument! Bij samenwerken hoort ook vertrouwen hebben in elkaar. Dat betekent dat we terughoudend moeten zijn om samenwerking in meer regels te gaan vertalen. Wat daar wel bij past is zorgprofessionals te blijven uitnodigen het goede te doen met betere resultaten voor klanten of patiënten als uitkomst, en over de eigen grenzen heen te kijken.'

Samenwerken met een visie: bruggen bouwen vanuit de kracht van de VVT

Samenwerken is de afgelopen periode belangrijk geweest in het opvangen van coronapatiënten. Hoe kijk jij hierop terug?

'Terugkijkend zie ik dat de zorgbestuurders elkaar snel hebben kunnen vinden. Ik kan me niet herinneren ooit in zoveel app- of mailgroepen te hebben gezeten om te kunnen schakelen en elkaar zo heel vlot vooruit te helpen bij ingewikkelde dilemma’s en acute hulpvragen. De veerkracht om samen tot oplossingen te komen is dan groot. Ieder vanuit oprechte betrokkenheid en daadkracht. Coronapatiënten werden als resultaat hiervan beter geholpen, zowel thuis als in de instellingen.

Een voorbeeld hiervan speelde bijvoorbeeld rond de coronazorg in de wijkverpleging. Terwijl we allemaal nog geen ervaring hadden met deze zorg, kozen we ervoor om bij Icare specifieke coronaroutes te maken en daarbij ook andere organisaties te helpen door tijdelijk hun coronacliënten over te nemen. Zo bleven we zuinig met beschermingsmiddelen en creëerden we geroutineerde teams. Een dergelijke transparantie, die ik ook bij andere netwerkpartners heb ervaren, is denk ik typerend en waardevol geweest in deze hectische periode. Kennis en inzichten delen, om elkaar vooruit te helpen, maar ook ingewikkelde dilemma’s met elkaar bespreken, om zo voor medewerkers en klanten of bewoners het best mogelijke te doen.'

Het noorden leek in het begin de grootste piek redelijk te ontspringen, maar kende daarna grote hevigheid, zeker ook in de tweede piek van de besmettingen. Wat betekent dit voor samenwerkingsverbanden?

'Het crisisaspect was in deze periode natuurlijk groot maar de noodzaak om te blijven functioneren als organisatie evenzo. Als bestuurders spraken wij niet over de vraag ‘kunnen wij blijven draaien?’ maar ging het vooral over de vraag ‘hoe kunnen wij in het zorgnetwerk blijven draaien?’ Als instelling nam je een verantwoordelijkheid die groter was dan alleen de eigen grenzen. Een voorbeeld is het invliegen van onze zorgprofessionals door andere organisaties, om daar pieken op te vangen. Bij Icare hebben wij regelmatig medewerkers beschikbaar gesteld aan andere organisaties, of intern elkaar geholpen, waarbij je ervoor kiest om juist je meest ervaren en flexibel ingestelde medewerkers daar te laten helpen waar ze de crisis zo snel mogelijk tot staan brengen. Je wilt elkaar vooruit helpen om zo de klanten en bewoners van de noodzakelijke zorg te voorzien.

Een andere positieve ervaring is de verbinding die wij hadden, niet alleen binnen de VVT, maar juist ook tussen bijvoorbeeld de VVT en de ziekenhuizen, waarbij het naast capaciteit ook ging om kennisoverdracht. En dan vooral gericht op vraagstukken waarbij we door elkaars wereld goed te begrijpen elkaar konden helpen om problemen of vragen op te lossen. In de VVT is kwaliteit van leven immers ook een groot goed omdat mensen thuis of in een verpleeghuis wonen en leven. Zorg is niet het enige waar het om draait. Vaak ook in de laatste maanden van hun leven, waar intimiteit met hun vertrouwde naasten essentieel is.

Door samen te kijken naar vraagstukken ontstaan betere en nieuwe oplossingen, grensoverschrijdend. Die gezamenlijke drive zouden we moeten behouden en systeemobstakels weghalen. Zodat we niet terugveren in oud gedrag.'

Wat maakt, naast de druk van corona, samenwerken tot een succes? Welke ervaringen neem jij mee?

'In samenwerkingsverbanden gaat het wat mij betreft ten eerste over wat je precies wilt met elkaar. Als je dit goed van elkaar weet, dan kun je daar anderen ook actief bij helpen.

Een voordeel in het noorden was dat wij elkaar onderling goed kenden. Recent, in 2019, speelde het traject rondom de toekomst van de zorg in Drenthe en Zuidoost-Groningen, waarin wij elkaar veelvuldig hebben ontmoet. Dit maakte dat je elkaar op een natuurlijke manier kan aanspreken. In de Gelderse Vallei is de gezamenlijke energie die we steken in Vallei Vitaal een goed voorbeeld van nauwe samenwerking tussen huisartsen, ziekenhuis, VVT en verzekeraars om ook samen de zorg toekomstbestendig te maken.

Wat verder belangrijk is in samenwerkingsverbanden is het borgen dat eenieder met vertrouwen voor zijn of haar organisatie of zelfs voor een sector kan spreken. Hiermee bedoel ik bijvoorbeeld dat als er vanuit de ziekenhuizen een vraag is voor samenwerking met de wijkverpleging of woonzorgcentra, de VVT de handen ineen slaat om met collega’s tot de beste aanpak te komen. Het gaat om gezamenlijke ambitie, vertrouwen én goed weten wat je aan elkaar hebt voor de uitdaging van de komende jaren.'

Vanuit deze periode met corona komt op termijn weer de terugkeer naar het "normaal" in de zorgsector. Wat heeft de zorg nu nodig?

'Met corona was de organisatie van zorg en het stelsel even minder complex. De nadruk op marktwerking was minder aan de orde en afzonderlijke agenda’s overlapten. Nu wordt het complexer en zie ik dat veel mensen of organisaties weer terugveren naar het oude gedrag.

Om een echte verandering in de Nederlandse zorg te creëren, waarin ik geloof, moet er een verdere urgentie ontstaan, gesteund door de juiste prikkels in het systeem. Een verandering die zich inhoudelijk voornamelijk richt op preventie. Hoe kunnen wij preventie en sterke netwerken tot een uitdagend onderdeel maken voor organisaties en verzekeraars/ zorgkantoren en daarmee een antwoord bieden op de vergrijzing en tekorten in de arbeidsmarkt?

Denk bijvoorbeeld aan het zorgen dat iemand fit een operatie ingaat, alvast voor een operatie oefent met hulpmiddelen en daarmee sneller thuis kan herstellen en er minder ziekenhuiszorg en/of wijkverpleging nodig is. Mantelzorgers goed ondersteunen met technologie en deskundig advies, om zo te borgen dat hij of zij de zorg voor een dementerende partner of ouder veel langer thuis kan volhouden en crisisopnames kan voorkomen. Ik zou voor willen stellen om gericht samen met verzekeraars/gemeenten en NZa (Nederlandse Zorgautoriteit) te kijken naar de meest impactvolle trajecten voor de maatschappij en deze snel op te schalen!'

Een duidelijke oproep! Welke factoren kunnen helpen om deze ontwikkeling vorm te geven?

'Wat mij betreft zijn wij op de goede weg met elkaar. Denk aan het toenemen van meerjarencontracten; die geven zekerheid en daarmee ruimte om dergelijke ontwikkelingen met vertrouwen tegemoet te zien. Daarnaast is data op het juiste niveau een factor die bij de opschaling van dergelijke initiatieven helpt. Door maatschappelijk inzichtelijk te hebben welke effecten preventie heeft en te duiden waar voor- en nadelen zitten kan daarop geanticipeerd worden én is het een kwestie van tijd voor er nieuwe standaarden komen.'

Tot slot: heb je nog tips om mee te geven aan jouw collega bestuurders als het gaat om samenwerken?

'Voor mij persoonlijk is enthousiasme erg belangrijk. Zoek een coalition of the willing die willen bouwen vanuit vertrouwen en kies zoveel mogelijk voor simpele contractuele relaties en minder voor bestuurlijke constructen. De drukte is de afgelopen jaren toegenomen en vraagt om prioritering. Oordeel daarnaast niet over elkaar, zoek elkaar op als je het even niet weet en voorkom om onbewust toch op elkaars stoel te gaan zitten. En ja, samenwerken is soms ook gewoon knoeterhard werken.'

Hét Samenwerkingsmagazine voor de zorg

Dit interview is onderdeel van ons Samenwerkingsmagazine. Dit interview is de negende in deze reeks. Wij publiceren hierna nog één interview. Meld je hieronder aan en ontvang het laatste interview als eerste maar ook de gebundelde interviews, met onze kennis en expertise, als magazine later dit jaar.

Wil je alvast verder van gedachte wisselen over samenwerken in de zorg? We praten er met plezier een half uurtje met je over in een eerste digitale kennismaking.

Ik ontvang graag de interviews en het magazine

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.