De Commissie kiest waarschijnlijk voor een verordening in plaats van een richtlijn. Een verordening geldt direct in elke lidstaat. Door te kiezen voor een verordening ontstaat één wettelijk kader voor de hele Europese Unie. Dit biedt meer rechtszekerheid en vereenvoudigt grensoverschrijdende activiteiten. Uniformiteit binnen de interne markt wordt zo geborgd. Richtlijnen leiden tot verschillen tussen lidstaten, omdat zij deze nog moeten omzetten in nationale wetgeving. Daardoor kan wel rekening worden gehouden met bestaande nationale wetgeving of andere specifieke omstandigheden. De keuze voor een verordening sluit aan bij het doel om de regels te vereenvoudigen en wetgeving te harmoniseren in de lidstaten.
Inwerkingtreding
Het Europees Parlement en de Europese Raad moeten nog overeenstemming bereiken over de definitieve tekst. Na publicatie in het Publicatieblad van de Europese Unie treedt de verordening twintig dagen later in werking. De bepalingen worden pas twee jaar later van kracht, zodat lidstaten zich kunnen voorbereiden op de wijzigingen. De Nederlandse Aanbestedingswet 2012 wordt geheel of gedeeltelijk vervangen door de nieuwe Europese verordening.
Reden voor verandering
De Commissie benoemt tekortkomingen van de huidige richtlijnen: complexiteit, rechtsonzekerheid, beperkte toepassing van sociale, milieu- en innovatiecriteria, versnipperde digitale systemen en onduidelijke regels voor markttoegang van ondernemingen uit derde landen. De verordening moet rechtsonzekerheid en complexiteit opheffen. De Commissie wil overlap en dubbele regels schrappen (regulatory deep cleaning). De Commissie wil ook delen uit andere Europese wetten overhevelen naar de verordening. In de concepttekst worden in dat kader onder meer de Net-Zero Industry Act, de Bouwproductenverordening, de Energie-efficiëntierichtlijn, de Corporate Sustainability Due Diligence-richtlijn en Ontbossingsverordening genoemd.
Waarschijnlijke veranderingen
-
Eén verordening voor klassieke overheidsopdrachten, speciale sectoropdrachten (gas, warmte, elektriciteit, water, vervoer per spoor, geautomatiseerde systemen, tram, trolley, bus, kabel, havens, post) en concessies.
-
Er worden strategische doelen geïntroduceerd:
- Het versterken van het concurrentievermogen van de Europese Unie, het dichten van de innovatiekloof, het versterken van de productie- en industriële basis.
- Het verwezenlijken van klimaat- en milieudoelstellingen.
- Het nastreven van een rechtvaardige en inclusieve samenleving.
- De economische veiligheid van de Europese Unie.Zo ontstaat de verplichting om bij de voorbereiding, inrichting en begeleiding van aanbestedingen bewust rekening te houden met klimaat- en milieudoelstellingen, mensenrechten en Europese onafhankelijkheid. Deze nieuwe verplichtingen zullen moeten verwerkt worden in aanbestedingsprocedures. We houden hier in de toekomst rekening mee.
-
De bestaande keuzes voor aanbestedingsprocedures vervallen. De nieuwe procedures:
- Open-Negotiated Procedure.
- Dynamic Simplified Procedure.
- Innovation Challenge procedure.
- Speciale procedures voor noodgevallen of crisis. -
Bij de Open-Negotiated Procedure kan iedere ondernemer direct een tender indienen. De aanbestedende dienst kondigt vooraf aan of selectiecriteria gelden en of zij wil onderhandelen. Deze procedure biedt meer ruimte voor onderhandelingen. De Dynamic Simplified Procedure is bedoeld voor terugkerende kant-en-klare producten of behoeften, zonder selectiecriteria en met mogelijke algoritmische selectie bij veel interesse. Dit verlaagt de administratieve lasten voor aanbestedende diensten en marktpartijen.
-
Ruimere mogelijkheden voor wijzigingen na gunning.
-
Regels voor raamovereenkomsten worden versoepeld.
-
Meer aandacht voor gunning op kwaliteit en duurzaamheid.
-
Voorkeur voor Europese producten en diensten.
-
Stelsel van uitsluitingsgronden wordt herzien.
Inkoopbeleid en procedures
De verandering heeft impact op governance, systemen en procedures en is vooral procesmatig: eerder plannen, meer documenteren en publiceren. De concepttekst verplicht publicatie van een indicatieve planning aan het begin van elke begrotingsperiode via een Needs Plan. Dit plan kan worden aangepast en verplicht niet tot daadwerkelijke aanbesteding, maar informeert de markt over voorgenomen inkopen. Marktconsultaties mogen worden gebruikt om marktkennis op te bouwen, innovatieve oplossingen te verkennen en advies te verkrijgen, mits gelijkheid, non-discriminatie, eerlijke mededinging en transparantie worden gerespecteerd. Marktpartijen kunnen laagdrempelig deelnemen door hun geschiktheidsprofiel eenmalig digitaal te uploaden. Bestaand inkoopbeleid, procedures en systemen moeten worden aangepast zodra de verordening van kracht wordt. We denken hierover graag met je mee.
Duurzaamheid en cybersecurity
Duurzaamheid krijgt expliciet aandacht. Dit kan via specificaties, selectie- en gunningscriteria en uitvoeringsvoorwaarden, met aandacht voor circulariteit, levensduurverlenging, reparatie, hergebruik en energie-efficiëntie. Sociale overwegingen gaan over inclusie, arbeidsmarktintegratie, hoogwaardige banen, arbeidsvoorwaarden, toegankelijkheid, training, gendergelijkheid, sociale economie en mensenrechten in ketens. De concepttekst bevat ook een artikel over cybersecurity.
Vanzelfsprekend valt er nog veel meer over de concepttekst te vertellen. Ik houd de actuele ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Neem gerust contact op met mij of een van mijn collega’s als je vragen hebt of wilt sparren over dit onderwerp.
