Interviewreeks Succesvol samenwerken: vanuit vertrouwen de patiëntenzorg nóg beter maken

Gert van Enk is sinds 2014 bestuurder bij de Sint Maartenskliniek, een gespecialiseerd ziekenhuis dat toonaangevend in de behandeling van aandoeningen op het gebied van houding en beweging is. Daarnaast is Gert inmiddels ruim vijf jaar bestuurslid bij de NVZD, de beroepsvereniging voor bestuurders in de zorg, en vervult hij diverse toezichthoudende functies. De komende periode spreken wij diverse bestuurders over samenwerken in de zorg. Lees het eerste interview met Gert van Enk.

Toegevoegd door Douwe Hatenboer op 4 mei 2021

Wij spraken Gert over zijn ervaringen in samenwerkingsverbanden én zijn perspectief als bestuurder op de vraag: Hoe breng je samenwerkingsverbanden tot een succes?

Om te beginnen. Hoe ervaar jij de toenemende roep om samenwerking in de huidige beleidskaders van bijvoorbeeld ZN, de NZA en ook in de programma’s van de politieke partijen?

‘Ik herken deze steeds sterkere mate van samenwerking en de behoefte daaraan. De afgelopen zeven jaar hebben collega Mark van Houdenhoven (Vz. RvB) en ik daar al op gefocust. Het is daarmee zeker niet nieuw, maar wel steeds belangrijker geworden. Efficiënt werken doe je steeds meer door je als organisatie te richten op je eigen kernpunten in de keten. Vervolgens verdiepen we ons in de kernpunten van de ketenpartners en leggen we verbindingen waar we elkaar kunnen aanvullen. Zorgorganisaties worden daarin steeds meer gevraagd hun maatschappelijke rol te pakken.

JGvanEnkProfielfoto-small2Een voorbeeld bij de Sint Maartenskliniek is de samenwerking rond de 1,5e lijnszorg voor revalidatiepatiënten. In samenspraak met partners, patiënten en zorgverzekeraars zagen wij dat het beter is deze zorg buiten de muren van de Sint Maartenskliniek te leveren. Wij zijn daarom een samenwerking aangegaan met een fysiotherapieketen (Medinello), welke nu separaat deze zorg levert. Het is een versterking van de patiëntenzorg en leidt tot een verdere focus van ons als gespecialiseerd ziekenhuis.

Een ander voorbeeld van deze rol in de keten zie ik binnen de reumatologie. In dit vakgebied is kennis steeds belangrijker. Binnen de Sint Maartenskliniek, waar nu rond de 25 reumatologen werken, krijgen wij steeds vaker de vraag kleinere praktijken binnen ziekenhuizen te ondersteunen. Denk aan medisch inhoudelijke vragen van specialisten of juist meer algemeen bij het invulling geven aan kwaliteitskaders. Een boeiend voorbeeld is de opening van een polikliniek reumatologie op Aruba. Een, mede door ons opgeleide, reumatoloog levert daar nu deze zorg en kan daarbij gebruik maken van onze protocollen, standaarden en kennis. Zo heeft hij regelmatig contact met de collega’s van de Sint Maartenskliniek. Samen kun je echt meer.’

'Samenwerking start met inhoudelijke gedrevenheid de zorg beter te willen maken. Daarna draait het om vertrouwen, begrip en het respecteren van elkaars autonomie’.
Gert van Enk

Over samenwerken gesproken: wat maakt volgens jou het verschil in samenwerkingsverbanden?

‘Daar liggen verschillende factoren aan ten grondslag. Het start bij inhoudelijke gedrevenheid en enthousiasme bij onze medici en hun relaties, vanuit het geloof de patiëntenzorg nog beter te willen maken. Als bestuur en management is het vervolgens aan ons om voor hen de kaders te stellen en deze initiatieven een stap verder te brengen. Dit vraagt in de relatie met andere instellingen allereerst om vertrouwen. Je moet elkaar goed leren kennen, begrijpen en begrip opbouwen voor elkaars situatie. Het spreekt voor zich dat bestuurlijke continuïteit daarin helpt. Zorgbestuurders wisselen echter relatief snel. Dat kan vertragen en vraagt dus om lange termijn focus én om geduld. Ik zie daarnaast dat het benadrukken en respecteren van elkaars autonomie van groot belang is in een samenwerking. Elke organisatie heeft gewoonweg zijn eigen identiteit en cultuur. Daar moet je in samenwerking niet aan tornen.

In samenwerking zie ik vaak dat randfactoren enorm af kunnen leiden. Er is een grote hoeveelheid SLA’s, fiscale zaken en financiële afspraken die je moet maken. Het is dan verleidelijk te steggelen om de laatste euro’s. In mijn optiek is op dergelijke momenten het bestuurlijke, brede perspectief waardevol. Anders voelt het wellicht alsof je inlevert op één onderdeel en laat je dit belang leiden, terwijl het de zorg juist op lange termijn veel gaat brengen. Rust, overzicht én elkaar wat gunnen is in samenwerken erg belangrijk.’

Hoe pak jij je rol in samenwerkingsverbanden?

‘Vertrouwen hebben en ook vertrouwen geven is wat mij betreft echt essentieel. Ik probeer zoveel mogelijk te laten zien dat ik mijn samenwerkingsrelaties wil begrijpen en wil ondersteunen in de problemen of vraagstukken waar zij tegen aan lopen. Over ons eigen belang en onze eigen rol ben ik transparant en heb daarin ook geen verborgen agenda. Voor de Sint Maartenkliniek helpt het dat wij een duidelijk profiel hebben en dat wij ook alleen daarop gevonden willen worden.’

Succesvol samenwerken: vanuit vertrouwen de patiëntenzorg nóg beter maken

Foto: Dennis Vloedmans

Dat klinkt goed. Maar hoe neem jij de interne organisatie mee in dergelijke samenwerkingen en hoe zorg je dat jij voldoende ruimte krijgt van toezichthouders, medische staf, en andere interne gremia?

‘Binnen de Sint Maartenskliniek hebben wij met elkaar onze visie en strategische koers stevig opgesteld. Met regelmaat staan wij hier ook bij stil en grijpen hierop terug samen met de betrokkenen in het ziekenhuis. Deze visie geeft mij mandaat naar de bestuurders en specialisten van zorginstellingen waar wij samenwerkingsverbanden mee aangaan.

Ik realiseer mij tegelijkertijd goed dat wij als Sint Maartenskliniek hierin bijzonder zijn. Als ziekenhuis zijn wij volledig gespecialiseerd in houding en beweging en schakelen daarmee vooral op het gebied van reumatologie, orthopedie, revalidatie en pijnbestrijding. Voor collega-bestuurders van bijvoorbeeld algemene of topklinische ziekenhuizen met meer dan 20 specialismen, kan ik me voorstellen dat een dergelijke gerichte focus lastig is. Toch nodig ik ook hen uit om eerst in het eigen huis een duidelijke richting te bepalen en dáárna samenwerkingsverbanden te verkennen.’

Laten wij vooruitkijken. Recent is bijvoorbeeld het rapport ‘Samenwerken aan passende zorg’ gepubliceerd door het ZIN en de NZA. Voor de ‘regio’ is een grote rol weggelegd. Hoe kijk jij hiernaar?

‘Als ziekenhuisbestuurder begrijp ik de roep om deze regionale benadering en herken ook dat het op gebieden helpt om regionaal of zelfs landelijk duidelijke afspraken te maken. De voorbeelden rondom corona en de rol daarbinnen van het LNAZ (landelijk) en de ROAZ (regionaal) zijn daarin goede illustraties.

Tegelijkertijd is het de vraag of deze manier - om samenwerking van bovenaf te organiseren – altijd de meest passende is. In Nederland hebben wij te maken met veel verschillende regiogrenzen. Zorgbestuurders weten uit zichzelf goed hoe de zorg te vernieuwen, met welke partijen samen te werken en met welke partijen dat minder aan de orde is. Een nieuwe opgelegde structuur met rigide regiogrenzen werkt averechts. Welk probleem lossen we met deze aanpak op?

Ik zou beleidsmakers en zorginkopers willen uitnodigen vooral de huidige (inkoop)kaders verder te benutten. Binnen deze kaders kan een verdere stimulering van de juiste zorg, op de juiste plek op gang komen. En ja, dat vraagt om een verdere stellingname van zorgverzekeraars waar welke zorg wordt ingekocht. Gezamenlijk met de verdere digitalisering in de zorg verwacht ik dat de zorg zo steeds meer om de patiënt heen georganiseerd wordt.’

Hét Samenwerkingsmagazine voor de zorg

Dit interview is onderdeel van ons Samenwerkingsmagazine. De komende periode publiceren wij met regelmaat nieuwe interviews, ben je ook benieuwd naar het perspectief over samenwerken van bijvoorbeeld Menzis, het Landelijk Netwerk Acute zorg of van andere ziekenhuisbestuurders? 

Schrijf je dan in voor de komende interviews en voor ontvangst van het magazine later dit jaar.

Wil je alvast verder van gedachte wisselen over samenwerken in de zorg? We praten er met plezier een half uurtje met je over in een eerste digitale kennismaking.

Ik ontvang graag de interviews en het magazine

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.