Artikel 5 tips voor een veilige implementatie van nieuwe mobiliteitsconcepten

Slimme en duurzame mobiliteit ontwikkelt zich razendsnel. Door nieuwe technologieën worden informatiediensten en systemen steeds slimmer en wordt aandrijving steeds schoner. Denk aan de ontwikkelingen rondom de zelfrijdende auto of waterstof.

Toegevoegd door Eline van Min op 29 juli 2019

Ondanks de snelle voortgang is er helaas regelmatig ook negatieve berichtgeving. Het voorlopige dieptepunt was het ongeval met de Stint in Oss waarbij vier kinderen om het leven kwamen. Innovatie en incidenten zijn een slechte match voor een goede vooruitgang. Door de media wordt er vaak gelijk een vergrootglas opgelegd. Is de veiligheid in het geding, dan gaat het draagvlak voor innovaties snel in rook op. Waar ligt de balans en hoe vinden we die?

Het momentum is er

Iedereen weet: als je iets nieuws doet, loop je risico’s. Dat dilemma is van alle tijden. Op de weg is een hoop verbeterd de afgelopen eeuw. In de zeventiger jaren eiste het wegverkeer nog 3.000 slachtoffers per jaar. Het gemiddelde is gezakt naar ongeveer 600 per jaar anno nu, terwijl het aantal gereden kilometers spectaculair is toegenomen. Waar in de afgelopen decennia een focus lag op de doorontwikkeling van het bestaande, kijken we nu (ook) naar volledig nieuwe concepten zoals autonoom vervoer, hyperloops, transport door de lucht (drones) en bijvoorbeeld het gebruik van bio-brandstoffen. Doel van deze nieuwe concepten is om mobiliteit verder te verduurzamen, te vergemakkelijken voor gebruikers en te verbeteren qua veiligheid.

Veilige implementatie van nieuwe mobilitietsconcepten

En toch wringt er iets

Technologie is een belangrijke sleutel voor succesvolle innovatie, maar is zeker niet de enige sleutel. Sociale en juridische innovatie zijn minstens zo belangrijk: de maatschappij moet de technologie accepteren en de wet- en regelgeving moet er klaar voor zijn. Pas dan kan een positieve grootschalige impact worden gemaakt en kan een nieuwe/verbeterde economische activiteit ontstaan. Als technologische, sociale en juridische innovatie niet hand in hand gaan, wringt het. Een actueel voorbeeld waarbij dit van toepassing is, is de zelfrijdende auto.

Naar verwachting zullen aanzienlijk minder ongelukken plaatsvinden als zelfrijdend vervoer een realiteit is. Dit is uiteraard een gewenst resultaat, maar wat als er wel een ongeluk plaatsvindt? Accepteert de maatschappij ongevallen veroorzaakt door het logaritme van een zelfrijdende auto? Uit onderzoek van de TU Delft blijkt tot dusver dat een ongeluk door een zelfrijdende auto als erger wordt ervaren dan een ongeluk veroorzaakt door een menselijke fout. Puur technologische innovatie blijkt dus onvoldoende.

Complexe uitdagingen voor de overheid

Zoals eerder aangegeven volgen technologische ontwikkelingen zich snel op. Overheden krijgen am-per tijd om sociale en juridische aspecten vorm te geven en zo te anticiperen op wat nodig is om de innovatie te laten slagen. Dit is onwenselijk aangezien de file- en milieuproblematiek er niet minder op wordt en de verwachtingen rondom innovatieve oplossingen hooggespannen zijn. Helaas is het vinden van de juiste balans tussen innovatie de ruimte bieden (weinig regels) versus veiligheid proberen te garanderen (veel regels of pilots blokkeren) ook niet zo eenvoudig. Daar komt bij dat de overheid (ook) de handen vol heeft aan de grote opgave die er ligt rondom het onderhoud van de bestaande infrastructuur. Toch verwacht de maatschappij dat de overheid actief zorg draagt voor de ontwikkeling van sociale en juridische innovatie. De overheid is vooralsnog de aangewezen partij om antwoorden te vinden op vragen als: hoe veilig is het dat voertuigen kunnen communiceren met elkaar en data delen? Wanneer zijn volledig zelfrijdende auto’s veilig genoeg om ze de weg op te laten, welke richtlijnen zijn nodig? Hoe zit het met de brandveiligheid van elektrische bussen? Welke aandachtspunten liggen er op het gebied van waterstof bij incidentbestrijding? Is de elektrische step nu handig of een gevaarlijk vervoersmiddel? Etc. Aanpak om te komen tot een goede afweging te komen

Bij nieuwe ontwikkelingen ontstaat bij de overheid de natuurlijke behoefte aan kennis en controle. De behoefte aan kennis is logisch, er is immers nog weinig (beleids)onderzoek en praktijkervaring op-gedaan met de nieuwe concepten. Ook de behoefte aan controle is niet gek, aangezien niemand zit te wachten op incidenten die voorkomen hadden kunnen worden door goede richtlijnen, eisen en regels. Maar hoe kan de overheid in snel tempo over voldoende kennis beschikken en instaat zijn een juiste afweging te maken tussen de risico’s die we als samenleving wellicht moeten aanvaarden teneinde innovatie een kans te geven? Op basis van onze projecten adviseren wij de volgende punten goed in te richten: 

  1. Zorg voor goede evaluatietrajecten van pilots, nieuw beleid, nieuwe projecten etc.
    Bij evaluaties gaat het erom aandacht te hebben voor zowel de behaalde resultaten en effecten, als voor het antwoord op de vraag ‘waarom gaat het zoals het gaat’ en wat daarvan kan worden geleerd.

  2. Zorg voor kennisdeling door allianties met de wetenschap, publieke en private partijen
    Elke partij brengt eigen inzichten mee. Om kansen te benutten en innovatie te stimuleren moeten deze inzichten aan elkaar gekoppeld worden (win-win-win). Kennisdeling kan goed worden ingericht via platforms en de juiste afspraken over samenwerking. 

  3. Zorg voor een goede inrichting van experimenteerruimte voor pilots en proeven
    Veel experimenten in Nederland focussen zich op het grip krijgen op de techniek van connected en automated driving. Voor het organiseren van ruimte om (gedeeltelijk) geautomatiseerde voertuigen toe te laten en te testen, kan een juiste toepassing van de systeembenadering helpen.

  4. Zorg voor een helder overzicht van de ontwikkelingen op korte, middel en lange termijn
    Het inzichtelijk maken van ontwikkelingen (bijvoorbeeld via een roadmap), helpt om grip te krijgen op de onzekere toekomst en de discussie hierover te ordenen. Van belang is om eerst realistische lange termijn toekomstbeelden of scenario’s te schetsen. Vandaaruit kan vervolgens teruggewerkt worden naar het heden en kunnen knelpunten onderzoeksvragen geïdentificeerd worden.

  5. Zorg voor een helder overzicht van wat er nodig is voor de interne organisatie
    Het is belangrijk dat de interne organisatie zelf ook klaar is om met toekomstige opgaven om te kunnen gaan. Een handig instrument is het volwassenheidsmodel waarmee inzicht kan worden gegeven in waar de organisatie nu staat en waar de organisatie idealiter moet staan om toekomstige opgaven aan te kunnen.

Neem contact op

Alle mensen

Neem contact op

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.