Gemeente Amsterdam Hoe helpt de Omgevingswet bij duurzaamheidsopgaven?

Nederlandse gemeenten zien zich gesteld voor twee forse uitdagingen. Enerzijds de implementatie van de Omgevingswet, anderzijds de realisatie van duurzame opgaven, zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en de circulaire economie. Om ervoor te zorgen dat de duurzaamheidsopgaven zich op een slimme manier gaan verhouden tot de Omgevingswet is TwynstraGudde door de directie Ruimte & Duurzaamheid in Amsterdam gevraagd tien maanden lang kwartiermaker te zijn.

Amsterdam heeft ambitieuze doelen op alle duurzame domeinen. Niet alleen energietransitie en circulariteit, maar ook vergroening, klimaatadaptie en biodiversiteit. De stad heeft daarom een grote afdeling Duurzaamheid, waar zo’n 180 mensen werken. Al die duurzame aanpakken vragen om ruimte in de bestaande stad, zowel boven als onder de grond. En ruimte is schaars in Amsterdam. Bovendien moeten er nog 150.000 woningen met bijbehorende voorzieningen aan de stad worden toegevoegd. Waar komen dan de transformatorhuisjes, de laadpalen, de wadi’s en de windmolens?

Nieuwe instrumenten voor gemeenten

Het realiseren van duurzame doelen is een vrij nieuwe taak voor gemeenten. Het Klimaatakkoord heeft die ambities in een stroomversnelling gebracht. De kosten voor verduurzaming en de impact ervan op de leefomgeving (bijvoorbeeld door het aardgasvrij maken van wijken) liggen maatschappelijk en politiek gevoelig. Daar komt bij dat de duurzame plannen moeten passen binnen de kaders van de aanstaande Omgevingswet. Het implementeren van die wet is een inhoudelijk complexe en langjarige opgave, met gevolgen voor veel organisatieonderdelen van gemeenten. De Omgevingswet stimuleert het maken van integrale afwegingen en biedt gemeenten nieuwe instrumenten en bevoegdheden om duurzame doelen te bereiken, zoals het opstellen van een omgevingsplan met duurzame normen.

Perspectieven en werkprocessen begrijpen

Binnen de afdeling Duurzaamheid van de gemeente Amsterdam zijn er relatief weinig collega’s met ruimtelijke ontwikkeling (RO) als kernexpertise. Begrijpelijk, want het werken aan duurzaamheid is zeker niet alleen een ruimtelijke opgave, maar vraagt om een combinatie van technische, economische, maatschappelijke en juridische kennis. De betrokkenheid van de afdeling Duurzaamheid bij de invoering van de Omgevingswet was beperkt, omdat deze vooral als relevante ontwikkeling voor de RO-afdelingen werd gezien.

Andersom zijn de duurzame opgaven nog relatief ‘nieuw’ voor de ruimtelijke professionals in Amsterdam. Het ruimtelijk inpassen van de duurzaamheidsambities in ruimtelijke plannen is voor hen nog geen routinewerk. Beide groepen professionals – duurzaamheid en RO – zullen meer het grensvlak van hun disciplines moeten opzoeken om elkaars perspectieven en werkprocessen beter te begrijpen, zodat ze samen innovatieve oplossingen kunnen vinden. De Omgevingswet stimuleert dit gedrag.

Vier werksporen

Bij de start van de opdracht hebben we onderstaand schema van de werkzaamheden van de kwartiermaker gemaakt. Verschillende typen activiteiten, die samen bijdragen aan het verbeteren van de synergie tussen de aanpak van duurzame opgaven en de introductie van de Omgevingswet.

Hoe helpt de Omgevingswet bij duurzaamheidsopgaven

Na een aantal gespreksrondes heeft de kwartiermaker met verschillende groepen medewerkers gewerkt aan:

cijfers-voor-blog-01-2Het expliciteren van de ruimtelijke impact van duurzame opgaven en het integreren daarvan in ruimtelijke plannen en processen.

cijfers-voor-blog-02-2Het versterken van het leren en ontwikkelen over de relatie tussen de Omgevingswet en duurzaamheid, o.a. via cursusaanbod en webinars.

cijfers-voor-blog-03-2Het onderzoeken en eventueel opzetten van een pilot met het instrument omgevingsplan voor specifieke duurzame aanpakken.

cijfers-voor-blog-04-2Het onderzoeken en eventueel opzetten van een pilot met het instrument programma in relatie tot duurzaamheid.

Verschillende methodes ingezet

Alle bijeenkomsten vonden online plaats. Toch konden we verschillende methodes en producten inzetten. We startten met interviews, deskresearch en samenvattende presentaties, gevolgd door online werksessies met een brede vertegenwoordiging van ruimtelijke en duurzaamheidscollega’s, waarbij we via een online whiteboard input ophaalden. Vervolgens hebben we een cursusopzet gemaakt en aan het eind een praatplaat over leren en ontwikkelen met de Omgevingswet en duurzaamheid. Ook hebben we een ambassadeursnetwerk opgezet, een discussienota voor het managementteam geschreven en een pilot Omgevingsplan opgestart.

Hierdoor is het kennisniveau over de Omgevingswet bij de gemeente gegroeid, dat hen helpt bij toekomstige duurzaamheidsopgaven.

Waarom TwynstraGudde?

Wij hebben kennis en expertise van de Omgevingswet, zowel wat betreft de inhoudelijke als de organisatorische opgave. Wij kennen daarnaast de huidige cultuur en processen van ruimtelijke ontwikkeling in Amsterdam én de manier waarop aan duurzame opgaven in de stad wordt gewerkt (mede door eerdere opdrachten voor deze afdeling). Daarnaast hebben wij onze ervaring ingebracht op het vlak van kwartiermakerschap.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.