Blog Uitvoeringskracht in de transities

De koepels IPO, VNG en UvW hebben de handen ineen geslagen en hun gezamenlijke investeringsagenda gepresenteerd als aanbod voor de aanstaande kabinetsformatie: Naar een duurzaam Nederland: energieneutraal, klimaatbestendig en circulair.

Toegevoegd door Koen van Bezu op 14 juni 2017

De overgang naar een energieneutraal en klimaatbestendig Nederland met een circulaire economie brengt ingrijpende veranderingen met zich mee voor de organisaties. Complexe transities die hanteerbaar gemaakt worden met aanscherping van eigen organisatiedoelen en regionale strategieën en coalities. Succesvolle uitvoering van de investeringsagenda gaat bepaald worden door scherpte in eigen ambities en het vermogen de uitvoeringskracht in nieuwe samenwerkingscoalities te organiseren.

Met deze investeringsagenda geven gemeenten, provincies en waterschappen aan hoe zij, elk vanuit hun eigen rol, gezamenlijk bijdragen aan deze urgente opgaven, en daar per jaar 28 miljard euro voor inzetten. De transities vallen niet binnen de uitvoeringskracht van één institutie. Er is geen overheid die het alleen kan. Gebiedsregie op regionale schaal, met betrokkenheid van publiek én privaat om uitvoeringskracht te realiseren. Hier een korte schets van de opgaven van waterschappen in de drie transities vanuit de investeringsagenda:

Energieneutraal

Energiedoelstellingen werden door de waterschappen in 2010 in het Klimaatakkoord met het Rijk vastgesteld. Kort samengevat:

  • 30% energie – efficiënter en zuiniger werken tussen 2005 en 2020
  • 40% zelfvoorzienend door eigen duurzame energieproductie in 2020
  • 30% minder uitstoot van broeikasgas tussen 1990 en 2020
  • 100% duurzame inkoop in 2015.

Inmiddels heeft de sector de ambitie om in 2025 energieneutraal te zijn. De waterschappen zetten daarvoor de eigen terreinen en assets maximaal in voor het opwekken van hernieuwbare energie. Ze stellen hun assets beschikbaar voor initiatiefnemers die duurzame energie gaan opwekken, mits dit verenigbaar is met hun kerntaken op het gebied van veiligheid en ecologie. Ook zien de waterschappen zich als launching customer in deze energietransitie (zie ook ‘The entrepeneurial state’ van Mazzucato).

"De ambities op klimaat, energie en grondstoffen vereisen uitwerking in samenhang."

Circulair

Energie- en circulair beleid geven invulling aan mitigerende maatregelen en het terugwinnen van schaarse grondstoffen in de kerntaken van de waterschappen. Ambities op het gebied van energieneutraliteit vragen een samenhangende sturing op het stellen en realiseren van circulaire ambities van de waterschappen. Door het benutten van de energiewaarde van afvalwater, het winnen van grondstoffen daaruit en het nuttig toepassen van het gezuiverde water (zoetwater als grondstof) geven de waterschappen invulling aan de totstandkoming van een circulaire en zoveel mogelijk biobased economie. En veel van deze ambities vereisen samenwerking. Sommige grondstoffen vragen een ketenaanpak in regionale coalities en uitvoeringstrategie (zoals biomassa), andere grondstoffen vragen schaal om onderzoek, pilotprojecten en volume om het waardepotentieel als sector te kunnen (zoals alginaat). realiseren.

Klimaatbestendig

Naast deze mitigerende maatregelen zetten de waterschappen in op adaptieve maatregelen om stedelijk en landelijk gebied klimaatbestendig te maken. Knelpunten die zorgen voor wateroverlast vragen afweging in het vasthouden, bergen of afvoeren van water. Daarbij krijgen een waterrobuuste ruimtelijke inrichting en gebruik van water steeds meer aandacht. Denk aan 'Every drop counts' van Amsterdam Rainproof. Het onderwerp klimaatadaptatie laat zich niet vangen binnen organisaties of bestaande gremia en middelen. De integrale benadering van de omgevingswet laat de uitvoering steeds meer los en geeft ruimte in sturing op basis van omgevingsvisies. Die visies worden gevormd door gemeenten en provincies. Waterschappen staan voor de uitdaging om kennis en belang van water in de visies van anderen te borgen. Waterschappen verkennen samenwerking, vormen regionale coalities en betrekken de burger om invulling te geven aan regionale adaptatiestrategie.

Complexe transities hanteerbaar maken

De ambities op klimaat, energie en grondstoffen vereisen uitwerking in samenhang. Door de onderlinge relatie (trade-offs) tussen de kringlopen van energie, water en grondstoffen, is het geen rechtlijnige optelsom van ambities. Denk aan de spanning tussen ambities tot het beter benutten van zoetwater en benodigde extra energie en hulpstoffen tot het produceren van een voldoende kwaliteit zoetwater. Daarnaast kan de terugwinning van grondstoffen extra energie kosten of ten kosten gaan van eigen energieopwekking. In onze opdrachten bij waterschappen zien we bestuurders en organisatie voor deze complexe transities gesteld. Wat is onze rol in de energietransitie? Wat zijn onze circulaire doelen en hoe kunnen we die realiseren? Hoe vormen we klimaatcoalities en sturen we op realisatie? En hoe geven we sturing om onze energie, circulaire en klimaatadaptatie doelstellingen te kunnen realiseren? Waterschappen staan in deze nieuwe vraagstukken voor het uitwerken doelen (richten), organisatie (inrichten eigen organisatie en coalities) en realisatie (verrichten). Wij helpen de waterschappen zich te positioneren, strategische doelen te formuleren, coalities te vormen, programma’s uit te werken en te sturen op realisatie van doelen. Wij helpen de complexe transities hanteerbaar te maken. Op naar energieneutrale, klimaatbestendige en circulaire waterschappen!

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.