Blogreeks Risicodialoog? Start eerst met een Uitvoeringsagenda!

Nu de stresstesten grotendeels voltooid zijn komt de volgende stap in beeld; het voeren van de klimaatrisicodialogen. Maar voordat deze dialogen van start kunnen gaan is het belangrijk te weten wat de eigen organisatie zelf belangrijk vindt, welke dialogen gevoerd dienen te worden, wat er gebeurt met de resultaten en of er voldoende middelen en capaciteit voorhanden is. Start daarom eerst met het opstellen en vaststellen van een Uitvoeringsagenda. Het gaat nog niet over het bepalen wat inhoudelijk nodig is om klimaatadaptief te worden, daar heb je immers de risicodialogen en trajecten zoals de Omgevingsvisie voor nodig.

Toegevoegd door Wytse Dassen op 11 maart 2020

In ons vorige blog schreven we over de vijf redenen om klimaatadaptatie programmatisch te organiseren. In dit blog nemen we je mee in de verschillende onderdelen van een Uitvoeringsagenda.

Hierbij putten we uit onze ervaring bij de gemeente Ede, waar we een Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie opstellen zodat zij sturing kunnen geven en draagvlak bij het gemeentebestuur creëren. Maar ook de middelen hebben om de komende jaren op basis van een agenda gericht aan de slag te gaan.

Onderdeel 1. Bepaal de ambitie en stel heldere meetbare doelen

Voor een goede samenwerking tussen afdelingen en met de omgeving is het van belang scherp te hebben wat de eigen ambitie en doelen zijn, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Door interne werksessies en gesprekken met bestuur en de verschillende organisatieonderdelen komen wij tot een gezamenlijk gedragen ambitie en doelen. Dit betekent (politieke) keuzes maken, want een hogere ambitie vraagt al snel de inzet van extra middelen. Deze stap noemen wij de klimaatmonoloog of interne risicodialoog.

Kies voor een haalbare ambitie met een overzichtelijke tijdspan. Denk bijvoorbeeld aan klimaatadaptief handelen in 2023 om uiteindelijk in 2050 klimaatrobuust te zijn. Een Uitvoeringsagenda moet op een gegeven moment ook klaar zijn. Dit correspondeert ook met de aanpak van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA).

Beeld klimaatadaptatie risicodialoog

De doelen zijn procesmatig en corresponderen met de onderdelen van het DPRA. De uitdaging is om ze meetbaar te maken, zodat op voortgang gestuurd kan worden. In bovenstaand figuur is een voorbeeld gegeven van een Doelen-Inspanningen Netwerk, zoals we die nu voor de gemeente Ede hebben opgesteld (is nog in concept en nog niet vastgesteld). Inspanningen zijn de projecten en activiteiten die gedaan moeten worden om de doelen te bereiken (zie ook onderdeel 3).

Onderdeel 2: Maak de opgaven inzichtelijk en prioriteer de risicodialogen

Zorg dat met behulp van de stresstestkaarten en de gebiedskennis van ambtenaren (en eventueel bewoners) een duidelijk beeld ontstaat wat en waar het nu echt mis gaat bij extreme regen, droogte, overstromingen of hitte. Selecteer op basis van deze inzichten en de eigen ambitie en doelen de opgaven die je het eerste wilt verkennen door het voeren van risicodialogen. Het voeren van risicodialogen kost tijd en aandacht. Maak dus een selectie van de 5 tot 10 belangrijkste opgaven op basis van de dan beschikbare informatie en het doen van aannames. De rest is ook belangrijk maar komt aan bod in de volgende ronde.

Onderdeel 3: Definieer de benodigde inspanningen

Aan de hand van de doelen kunnen nu de inspanningen gedefinieerd worden. De verwachting is dat een groot deel van de lopende projecten en activiteiten gekoppeld kunnen worden aan één of meerdere doelen (vaak gebeurt er al veel in de organisatie). En er dienen nieuwe inspanningen opgestart te worden om de doelen te halen. Inspanningen kunnen gericht zijn op het stimuleren en faciliteren van bewoners en ondernemers (zoals Operatie Steenbreek), het borgen en reguleren van klimaatadaptief handelen door aanpassingen van beleid en regelgeving, het meekoppelen met bestaande projecten en natuurlijk het voeren van de risicodialogen. Bepaal vervolgens de benodigde middelen voor de komende jaren om de inspanningen te kunnen uitvoeren.

Onderdeel 4: Bepaal de sturingslijn en de benodigde middelen

Voor het opstellen, vaststellen en uitvoeren van de Uitvoeringsagenda en de benodigde middelen is het aan te raden om een bestuurlijk- en een ambtelijk opdrachtgever te hebben. Wij adviseren om de Uitvoeringsagenda op een programmatische wijze te organiseren. Het zoeken naar een geschikte programmamanager kan dus ook al starten. Ga in ieder geval al in gesprek met de managers die beslissen over de capaciteit en benodigde middelen.

De kans is groot dat budget voor de opgave klimaatadaptatie ontbreekt of niet toereikend is om de Uitvoeringsagenda uit te kunnen voeren. Het vrijmaken van budget gebeurt door het bestuur en daarbij kijkt men uiteraard naar de inhoud van de Uitvoeringsagenda. Neem dus het bestuur vanaf het begin mee. Zeker omdat politici het soms lastig vinden om zich te committeren aan doelen in plaats van concrete projecten. Voor de gemeente Ede hebben we bijvoorbeeld een presentatie gegeven aan de gemeenteraad over het proces, hun rol in dat proces en op welke momenten zij inhoudelijk de laatste stem hebben. In de gemeente Ede wordt de vaststelling van de Uitvoeringsagenda een Collegebesluit en wordt de raad hierover geïnformeerd.  

Uitvoeringsagenda vastgesteld? Start de risicodialogen.

Voor het voorbereiden, het voeren en afronden van de risicodialogen staan goede tips op de website van het DPRA. In aanvulling daarop adviseren we om de opgave in een risicodialoog samen met de verschillende stakeholders te specificeren. Wordt het eerst eens over de feiten, voordat de discussie start of de risico’s door extremer weer acceptabel zijn of niet. Nu ontstaat ook een ‘onderhandelfase’ waarbij bepaald moet worden wie welke inspanningen en investeringen gaan doen om het risico te minimaliseren. De inspanningen voor de gemeente Ede kunnen onderdeel worden van de Uitvoeringsagenda. Mogelijk moet het resultaat van de risicodialoog langs bij het bestuur, indien er politieke keuzes bij zitten en/of als extra budget nodig is. De risicodialogen spelen afhankelijk van de opgave op lokaal, regionaal of landelijk niveau.

Kortom, zorg eerst voor een stuur op alle activiteiten met betrekking tot klimaatadaptatie, bestuurlijk mandaat en het benodigde budget, vastgelegd in een Uitvoeringsagenda. Op dit fundament kun je verder voortbouwen door het voeren van risicodialogen met de omgeving. Aangezien de overheid vaak als één van de belanghebbende aan tafel zit, loont het om een onafhankelijke facilitator in te schakelen. In ons volgende blog gaan we in op onze ervaringen met het voorbereiden, het voeren en afronden van risicodialogen.

Dit blog is samen met Arianne Kloosterman (TwynstraGudde) en Guy Henckens (Wareco) geschreven.

Geef je hieronder op om als eerste het vervolg te kunnen lezen.

Lees ook de andere blogs in deze reeks:

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.