Blog Energiearmoede bestrijden vraagt om overzicht, samenwerking en daadkracht. Gaat dat lukken?

Door de explosief gestegen energieprijzen komen veel huishoudens niet meer uit. Anno 2022 beperkt energiearmoede zich niet tot sociale minima in tochtige huizen. Met een termijnbedrag van € 1.200,- is je spaarpot snel leeg. Duizenden huishoudens moeten kiezen tussen kou en honger. Gemeenten zien steeds meer mensen die acute financiële hulp nodig hebben. Hoe kunnen zij het beste helpen?

Toegevoegd door Henrieke Polinder op 5 oktober 2022

Op 4 oktober maakte het kabinet bekend hoe het prijsplafond voor energie er in 2023 uit gaat zien. Per 1 januari 2023 geldt er een maximumprijs, respectievelijk € 1,45 per m3 gas en € 0,40 per kWh elektriciteit. Deze prijs geldt tot een verbruik van 1.200 m3 voor gas en 2.900 kWh voor elektriciteit. Voor alles wat je méér gebruikt, betaal je de veel hogere marktprijs. In november en december van dit jaar krijgen huishoudens een vaste korting van € 190,- op hun energierekening. De prikkel om energie te besparen, blijft met deze ingreep aanwezig. Niet alleen omdat je boven het plafond het hoge markttarief betaalt, ook omdat de energieprijzen onder het plafond al best fors zijn.  

Prijsplafond niet toereikend

Volgens het kabinet blijft minimaal de helft van alle huishoudens onder het plafond. Het is echter nog maar de vraag in hoeverre dat klopt. Voor veel huishoudens zal het plafond niet voldoende zijn. Als je in je eentje in een appartement woont, zal het wel lukken, maar met z’n vieren in een eengezinswoning uit de jaren ’70 waarschijnlijk niet. En wat als je om medische redenen een hoger energiegebruik hebt dan normaal? Hoe ligt het bij ouderen die de hele dag thuis zijn en behoefte hebben aan wat meer warmte? Ondanks het prijsplafond vervallen veel huishoudens in energiearmoede, is de verwachting. Dat zullen in toenemende mate ook huishoudens met een middeninkomen zijn, die zich voorheen prima konden redden. 

Extra ondersteuning via gemeenten

Sociale minima worden extra ondersteund met een energietoeslag van € 1.300,-. Deze groep kon de woonlasten al nauwelijks opbrengen toen energie nog betaalbaar was. Dit jaar zakken zij door de bodem. De toeslag wordt bekostigd door het Rijk. Bijstandsgerechtigden krijgen dit geld automatisch. Anderen die er recht op hebben, moeten het zelf aanvragen bij de gemeente. 

Daarnaast heeft het kabinet in maart en juli twee keer € 150 miljoen verdeeld voor energiebesparende maatregelen. Daarbij is er afgelopen juli alvast € 68,5 miljoen verdeeld voor de lokale uitvoering van de nationale isolatieaanpak. Met dit geld kunnen gemeenten helpen bij kleine energiebesparingsmaatregelen zoals leidingisolatie, radiatorfolie, ledlampen en de aanschaf van een energiezuinige koelkast. De aanpak van gemeenten verschilt: de ene stuurt een klusbus door de wijken, in de andere gemeente gaan energiecoaches bij de mensen langs. Zij geven advies, maar kunnen ook concreet iets doen. Soms is dat de enige manier om te zorgen dat er werkelijk iets gebeurt. 

Schuldhulpverlening blijft tot slot van groot belang. Het kabinet heeft een noodfonds ingesteld om te kwetsbare huishoudens te beschermen tegen te hoge schulden. Daarnaast blijft de gemeentelijke schuldhulpverlening nodig. Ook daarvoor zal het kabinet extra geld vrijmaken, zodat gemeenten zo snel mogelijk kunnen helpen bij geldzorgen. 

Slider-blog energiearmoede

Door de bomen van alle mogelijkheden het bos niet meer zien

De sterke stijging van de energieprijzen heeft iedereen overvallen. In allerijl worden er hulpinstrumenten opgetuigd om huishoudens bij te staan, maar er zijn nog veel vragen, verbeterpunten en losse eindjes. Het zijn kenmerken van haastwerk. Maar er is ook haast geboden om het oplopen van betalingsachterstanden te voorkomen! Wat is daarvoor nodig?

Overzicht is vaak ver te zoeken in ons land met vele toeslagen en hulploketten. Het gevolg is dat de doelgroep niet weet voor welke hulp ze in aanmerking komt, bij wie ze daarvoor moeten zijn en wat ze ervoor moeten doen. Ook bij bestrijding van energiearmoede zien we de ingewikkelde structuren onmiddellijk weer de kop opsteken. Er zijn rijkssubsidies en noodfondsen en er is gemeentelijk geld. Gemeenten mogen binnen ruime kaders zelf besluiten hoe ze het uitgeven. Het mag echter niet zo zijn dat de mensen waarvoor de regelingen bedoeld zijn, door de bomen van alle verschillende mogelijkheden, het bos niet meer zien. Het is dus zaak om als overheid regelingen bij elkaar te brengen en een overzichtelijk hulpaanbod aan te bieden.

Samenwerking en daadkrachtige uitvoering zijn nu nodig

Samenwerking is daarbij broodnodig. Het bestrijden van energiearmoede ligt niet alleen op het bordje van duurzaamheidsmedewerkers bij de gemeente, maar evengoed bij de medewerkers in het sociale domein. Buiten de gemeente kan goede samenwerking met de Rijksoverheid, woningcorporaties, de energieleveranciers en het bedrijfsleven tot meerwaarde leiden. Die samenwerking is niet altijd eenvoudig. Alleen al omdat gegevens over burgers niet zomaar met iedereen mogen worden gedeeld. Ook het online werken, waar we sinds corona zo aan gewend zijn, helpt niet om bruggen te slaan. Er is echter niet één partij die de oplossing heeft voor energiearmoede. Samenwerken dus! 

Ook daadkracht is van groot belang: we moeten zoveel mogelijk meters maken vóór de winter. Er zal dus, op basis van de informatie en de plannen die er zijn, snel begonnen moeten worden met de uitvoering . Al proberend en evaluerend kan er dan aangescherpt worden. Als we dat aandurven, ontstaat daadkracht. Ongetwijfeld zullen er soms fouten worden gemaakt, zal er hulp terechtkomen bij mensen die in het oorspronkelijke plan niet tot de doelgroep behoorden of zal er wellicht af en toe iets op Marktplaats belanden. Deze collateral damage mag het daadkrachtig uitvoeren van de regelingen niet in de weg staan. De individuele uitvoeringsambtenaar mag daar niet op worden afgerekend. Flexibiliteit staat of valt met het vertrouwen van leidinggevenden, college en de gemeenteraad. 

Een overzichtelijk hulpaanbod, samenwerking en daadkrachtige uitvoering… Gaat dat lukken? In de gespannen samenleving van vandaag durf ik het antwoord niet te geven. Maar het is wel de weg vooruit. 

Ben jij zoekende hoe je de energiearmoede in jouw gemeente kunt bestrijden? En wil je hierover met mij van gedachte wisselen? Vul dan onderstaand formulier in en ik neem op korte termijn contact met je op.

Ja ik wil graag contact

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.