Blogreeks Raad voelt zich niet gehoord en het bestuur voelt zich overvraagd

Steeds vaker opereren gemeenten in samenwerkingsverbanden en samenwerken betekent per definitie een beetje autonomie uit handen geven. De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden stelde onlangs zelfs dat de gemeenschappelijke regelingen de positie van de raad uithollen. Tegelijkertijd zijn gemeenschappelijke regelingen en samenwerking tussen (overheids)organisaties niet meer weg te denken uit het moderne decentrale bestuur.

Toegevoegd door Lars Ruiter op 16 augustus 2022

Bij gemeenschappelijke regelingen – waarin soms tientallen gemeenten participeren – wil je als gemeenteraad je eigen standpunt inbrengen. Zo wil een raad wel samenwerken binnen de regio om de energietransitie beleidstechnisch vorm te geven, maar verschillen de visies sterk over hoe dat beleid er dan precies uitziet. Of en in welke mate er gehoor wordt gegeven aan de visie van een gemeente, hangt af van het standpunt van andere gemeenten en hun raden. Dat spel wordt beslist op een andere tafel: die waar bestuurders met andere bestuurders tot overeenstemming moeten komen. Op die tafel hebben raadsleden minder in te brengen, dit geeft raadsleden het gevoel dat de besluitvorming langs hen heengaat; dat hun inbreng er niet toe doet.

Dat gevoel van onmacht doet iets met het vertrouwen van raadsleden in hun bestuurders. Een effect kan zijn dat raadsleden zich wenden naar de aspecten waar ze mogelijk wel invloed op hebben, dat levert ideeën op zoals: “Hoe hard loopt de wethouder eigenlijk voor dit standpunt?” of 'Er mag wel minder geld naar deze samenwerking.'

De raad voelt zich niet gehoord en het bestuur voelt zich overvraagd-Blog

Ook praktisch gezien leveren samenwerkingsverbanden problemen op. De overvolle agenda’s van gemeenteraden vragen om een uitstekende procesaanpak om de aanstaande besluitvorming in de eigen raad te bespreken. Het vraagt om prioriteit op de agenda, terwijl op dat moment in deelnemende gemeenten andere politieke kwesties wellicht meer voorrang hebben. Kortom: ook in de procedure moeten partijen rekening houden met elkaar, waardoor op dat aspect ook autonomie verloren gaat met de groei van samenwerkingsverbanden.

Gelijktijdig verdient dit enige nuance. Lang niet alle gemeenschappelijke regelingen vragen om dezelfde zwaarwegende bestuurlijke en politieke inbreng bij besluitvorming. Eén van de raadsleden die we spraken noemde hierbij als voorbeeld een gezondheidsdienst. Iets soortgelijks kan ook gelden voor andere uitvoeringsorganisaties.

De bestuurlijke inzet is, door de bank genomen, minder politiek gevoelig bij een omgevingsdienst of een inkoopbureau. De gezamenlijke inkoop van jeugdzorg daarentegen...

Aan de slag!

Wil je meteen aan de slag? Wij zien diverse oplossingen om als raad en bestuur meer grip te krijgen op de onderlinge samenwerking. Dit kan via de ‘zachte weg’, bijvoorbeeld door te werken aan verhoudingen en relaties binnen de gemeente. Denk hierbij aan het verbeteren van het samenspel tussen raad, college en organisatie. Ten slotte zijn er ook manieren die ingrijpen op de ‘harte kant’, zoals het optuigen van een regioraad om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen of het verstevigen van de griffie door er meer budget voor vrij te maken.

Wil je hierover in gesprek? Neem dan met één van ons contact op.

Blogreeks

Wil je ook de andere blogs in deze serie ontvangen? Laat hieronder je mailadres achter, dan sturen we je de volgende blogs toe. 

Lees ook de andere blogs in deze reeks:

Stuur mij de volgende blogs uit deze serie

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.