Blog Evalueren van crisissituaties

Gemeenten worden bij tijd en wijle geconfronteerd met crisissituaties. De huidige Coronacrisis is daar een ingrijpend voorbeeld van. Het is belangrijk om te leren van een crisis om daar in een toekomstige situatie profijt van te hebben. Vaak wordt daarom gekozen voor een evaluatieonderzoek. Maar wat maakt de evaluatie van een crisissituatie nu anders dan een willekeurig ander evaluatieonderzoek? In dit blog nemen wij je graag mee in onze kijk hierop en waar je aan kunt denken.

Toegevoegd door Sharon Blair-Zuijderhoff op 17 april 2020

We beginnen bij de basis. Een crisis bestaat uit een aantal kenmerken:

 

  • Veelal raakt een crisis de volksgezondheid of het veiligheidsdomein, dan wel een combinatie daarvan. De Coronacrisis is daarvan een precair voorbeeld.
  • De impact van een crisis is groot, ook het aantal stakeholders (veelal multidisciplinair).
  • Het betreft een politiek gevoelige situatie.
  • Communicatie is essentieel en zeer bepalend voor de perceptie van de crisis.

‘Crises worden gewoonlijk gekenmerkt door het feit dat zij zich plotseling voordoen, dat er tal van verschillende actoren bij betrokken zijn, dat de betrokkenen onder enorme tijdsdruk beslissingen moeten nemen, dat er een toestand van grote onzekerheid ontstaat – en dat de media er enerzijds zelf bij betrokken zijn, maar er tegelijkertijd ook over berichten.’ - Handboek communicatie in crisissituaties van het Instituut voor Fysieke Veiligheid.

Onze kijk op de zaak: de complexiteit van de Coronacrisis

De bijzondere context van een crisissituatie maakt dat het van belang is om onderzoek uit te voeren dat recht doet aan deze context. TwynstraGudde heeft ruime ervaring met het evalueren van crisissituaties. Wij doen dat met nadruk vanuit de wens om toekomstgericht te leren en niet om betrokkenen met naam en rugnummer terecht te wijzen. Wij realiseren ons namelijk heel goed dat een crisissituatie vraagt om snel handelen. Zoals Rutte zegt ‘met 50% van de informatie, 100% van de besluiten nemen.  Dat betekent ook dat een handeling of keuze in het moment het beste kan lijken, terwijl achteraf het anders blijkt te zijn. De Engelsen zeggen niet voor niets ‘hindsight is 20/20’.

evalueren in crisissituaties

Oog voor dilemma’s in crisistijd

Dit maakt juist dat wij van mening zijn dat je bij de evaluatie van een crisis oog moet hebben voor de dilemma’s waar de beslissers op dat moment voor stonden:

  • ‘Gaan we eerst handelen en dan onze raad informeren?’
  • ‘Wachten we op meer informatie of besluiten we op basis van de informatie die we nu hebben?’
  • ‘Nemen we zelf regie of kiezen we voor gedeelde verantwoordelijkheid?’

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de dilemma’s waar onze beslissers mee te maken hebben. Bij evaluaties van crisissituaties is het van belang om op een hoger abstractieniveau naar deze dilemma’s, gemaakte keuzes en de consequenties daarvan en ontstane beelden en gevoelens te kijken. Bij crisisevaluaties zijn wij van mening dat het constateren dienstbaar moet zijn aan het leren. We proberen daarom op basis van een analyse van de gedane zaken bouwstenen aan te reiken voor een reflectie op het proces. Daarmee zijn we, in tegenstelling tot bijvoorbeeld bij rekenkameronderzoeken, meer terughoudend in het vellen van oordelen over gemaakte keuzes.

Een crisis vraagt een aanpak volgens twee sporen: prioriteiten stellen en tegelijkertijd verdergaan.

Het belang van succesvol samenwerken

Omdat een crisis zich veelal in een complexe context met meerdere stakeholders afspeelt, zijn wij van mening dat er goede samenwerking nodig is om een crisis tot een goed einde te brengen. Succesvol samenwerken vraagt iets van de gemeente en van de bij de crisis betrokken partners. We gaan bij onze evaluaties dan ook nader in op de volgende aspecten:

  • Hadden de betrokkenen hetzelfde doel voor ogen bij de aanpak van de crisis? Acteerden raad en college als één of lag het accent op het bedrijven van politiek?
  • Wat waren ieders belangen hierin en is hier voldoende oog voor geweest?
  • Hoe waren de relaties, de interacties, tussen de betrokkenen? Hoe hebben zij samengewerkt? Was er helderheid over regie en leiderschap?
  • Was er sprake van heldere afspraken? Heldere opdrachten? Was er duidelijkheid over ieders rol en verantwoordelijkheden?
  • Was er voldoende oog voor het proces: zijn de juiste mensen, gremia of instanties geïnformeerd en betrokken, hoe verliep de communicatie?

Waarom TwynstraGudde bij crisisevaluaties?

Bij TwynstraGudde combineren wij ruime ervaring met het uitvoeren van onderzoek en evaluaties van crises/crisismanagement. Bijvoorbeeld eerder bij onder meer het onderzoek naar de aanpak van Fort Oranje. Wij beschikken over een team dat zelf op bestuurlijk niveau heeft gefunctioneerd en uitstekende kennis heeft van het aan- en besturen van (gemeentelijke) organisaties, het gemeentelijk speelveld en belanghebbenden zoals Veiligheidsregio’s en zorginstellingen. Dat maakt dat we onderzoeken uitvoeren met een scherp gevoel voor de politiek-bestuurlijke context.

Wil je na het lezen van dit blog verder praten over een evaluatie in een crisissituatie voor jou? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Wij hebben altijd de mogelijkheid voor een vrijblijvende (digitale) koffieafspraak.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.