Artikel Acceptatie van de zelfrijdende auto vraagt om herdefinitie van de betekenis van de auto

Een innovatie. Een vernuftig staaltje techniek. Een realistisch toekomstbeeld. De zelfrijdende auto is het allemaal. Dat het technisch mogelijk is weten we inmiddels. Dat onze infrastructuur het aan kan ook. Maar is een auto nog een statussymbool als deze zelf rijdt? Of een manier om voor een ander te zorgen? Geeft het nog een gevoel van vrijheid..? Ik bepleit een herdefinitie van de relatie mens-auto binnen de ontwikkeling van zelfrijdend vervoer. Dit belang lijkt in het maatschappelijk debat onderbelicht, hoewel de impact op deze ontwikkeling in potentie enorm is.

Toegevoegd door Pim Meijer op 15 mei 2020

De ontwikkeling van zelfrijdend vervoer lijkt in een onomkeerbare stroomversnelling beland. Pilots met zelfrijdende busjes, vrachtwagens en shuttles zijn allang niet meer op één hand te tellen. Ook onze overheid is druk doende met het voorbereiden van wetgeving en systemen op de komst van zelfrijdend vervoer. Vanuit dit perspectief ligt de focus al snel op de techniek en randvoorwaarden. In sociaal opzicht wordt het spannend als de techniek wordt geprogrammeerd met wenselijke morele codes.

Transitie

Net als in andere complexe transitievraagstukken is de reflex om dit soort ontwikkelingen vanuit het eigen perspectief en de daarbij horende eigen verantwoordelijkheid te benaderen. Dit houdt het begrijpelijk en overzichtelijk: “Wij zijn verantwoordelijk voor de wetgeving, dus zorgen wij ervoor dat deze op orde is”. Daarbij gaan we er vanuit dat innovatie per definitie vooruitgang betekent voor de gebruiker, en dat deze de innovatie daarom zal omarmen.

acceptatie zelfrijdende auto

Hierbij gaan we voorbij aan de waarden die deze gebruiker toekent aan het gebruik van de auto. Waarden als status, vrijheid, zorg, controle of prestatie. En hoe deze waarden verschuiven of verdwijnen als we die auto zelf veranderen. Dit roept de vraag op: blijft gebruikersacceptatie wel overeind als we hieraan voorbij gaan?

Waarden

We morrelen met de komst van de zelfrijdende auto aan de sociaal-culturele betekenis van de auto zoals we die kennen. Probeer het zelf met een korte oefening: denk bij het woord ‘auto’ aan het eerste gevoel dat dit woord bij je oproept. Misschien roept het een vakantieherinnering op, denk je aan de koosnaam die je je eigen auto hebt gegeven of aan het behalen van je rijbewijs. Probeer daarna eens hetzelfde te doen voor ‘zelfrijdende auto’. Waar zit het verschil in?

Een camper geeft een gevoel van avontuur en vrijheid. Een snelle sportwagen associëren we met status en prestatie en een grote gezinsauto met zorg. Bij specifieke bevolkingsgroepen denken we aan een roekeloze of juist te voorzichtige rijstijl, en bij het zien van een trouwauto voelen we liefde. Mocht het voertuig de rijtaak van de bestuurder overnemen, dan is het maar de vraag of dit soort waarden en associaties overeind blijven.

De zelfrijdende auto zorgt ervoor dat de menselijke bestuurdersfunctie verdwijnt en het gebruik van een auto in alle gevallen een taxirit wordt. Dit heeft niet alleen grote gevolgen voor beroepschauffeurs, maar ook voor alle randvoorwaarden binnen de autocultuur (denk aan aspecten als het rijbewijs of het onderhoud). Gevolgen die voor gebruikers én beroepsgroepen directe – soms ingrijpende – gevolgen hebben in hun dagelijks leven.

Acceptatie

Kan de zelfrijdende auto zorgen voor veiliger verkeer? Ongetwijfeld. Minder files? Ook dat. Geeft het een beter gevoel dan zelf een auto besturen? Dat valt te bezien. Oprechte aandacht voor dieper liggende waarden kan de sleutel zijn naar acceptatie door gebruikers.

Werk jij aan de toekomst van mobiliteit en herken je deze uitdaging? Mijn collega’s en ik kunnen helpen om de menselijke maat te verbinden aan innovatie en transitievraagstukken. Wij doen dit onder andere door het toepassen van social design in de wereld van mobiliteit en infrastructuur.  

Samen met collega’s Liesbeth Beneder en Eline van Min heb ik een verdiepend artikel geschreven over de acceptatie van zelfrijdende auto's. Deze is nu te downloaden.

Download artikel

Neem contact op als je meer wilt weten over het mensgericht werken aan complexe transitievraagstukken.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.