Blog Wacht niet op het Passende Zorg beleid, maar begin vandaag!

Een half jaar geleden brachten de Nederlandse Zorgautoriteit en het Zorginsitituut het rapport Passende Zorg uit. Het veroorzaakte veel ophef en discussie, omdat ze in het rapport een duidelijke richting kiezen: Passende zorg is waardegedreven, komt samen met en gezamenlijk rondom de patiënt tot stand, is de juiste zorg op de juiste plek en gaat over gezondheid in plaats van ziekte. Het gevaar van dit rapport is dat we gaan wachten op kaders op institutioneel niveau, terwijl de essentie van Passende Zorg in de keuzes in de dagelijkse praktijk zit. Deze keuzes en afwegingen maakt de zorgprofessional. Daarom pleiten wij, op basis van eerdere ervaring, in dit blog voor een aanpak die zich daarop richt.

Toegevoegd door Anna Oostveen op 29 juni 2021

Wij onderschrijven dat de zorg in Nederland tot de beste van de wereld behoort en dat er bedreigingen zijn die deze positie in gevaar brengen. Maar wij maken ons ook zorgen. Zorgen dat de voorgestelde aanpak zoals beschreven in het rapport Passende Zorg vanuit het stelsel, instituties en organisaties niet snel tot resultaat zal leiden. En we maken ons nog grotere zorgen dat in de aanpak de zorgprofessional, die dagelijks zorgen voor de zorg, hierbij lijdend voorwerp zijn. De patiënten en cliënten dreigen ook uit beeld te verdwijnen.

Onze ervaring met veranderingen in de zorg tonen keer op keer aan dat beweging alleen ontstaat wanneer je start met en bij de zorgprofessionals op de werkvloer en vanuit het perspectief van patiënten/cliënten. Niet door zorgprofessionals voor te schrijven wat de oplossing is, maar door met hen samen in gesprek het probleem en de urgentie te duiden. Dan blijkt dat er grote creativiteit en veel probleemoplossend vermogen in de dagelijkse praktijk is. Ervaringen op de werkvloer geven inzicht in wat passende zorg echt betekent voor zorgverleners en patiënten. En dat het in elke kleine situatie weer een andere betekenis en invulling kan en moet krijgen. Beleidskaders kosten veel tijd maar betekenen niet zo veel voor zorgprofessionals. Het staat ver van ze af en is vaak te abstract vergeleken met de dagelijkse afwegingen die op maat gemaakt moeten worden. Daarom vinden wij dat je dáár moet beginnen waar die afweging ook plaats moet vinden: bij de zorgprofessional en de patiënt/cliënt op de werkvloer. Want beweging komt pas wanneer de zorgprofessionals en cliënten/patiënten zelf vinden dat verandering nodig is.

Wacht niet op het Passende Zorg beleid, maar begin vandaag!

Onze aanpak: de narratieve benadering

Verhalen blijken bijzonder sterk te zijn bij het starten van beweging in organisaties. Het geeft betekenis. Het ver-halen (als werkwoord!) brengt zorgprofessionals en cliënten/patiënten onderling bij elkaar, in dialoog. Daarnaast laat het professionals van elkaar leren, door te verhalen zetten ze elkaar aan het denken. Wij noemen dit de narratieve benadering. Bij verhalen denkt men vaak aan storytelling, aan best practices. Wij bedoelen met verhalen de ruwe (‘gewone’) versie van wat medewerkers beleven tijdens hun werk, maar vooral ver-halen als werkwoord als veranderaanpak. Op deze manier beogen we een gedragsverandering zonder dat een systeemverandering op voorhand nodig is. We laten mensen niet veranderen, maar zorgen dat mensen zelf invulling geven aan de verandering. Aan het toewerken naar passende zorg.

Verhalen inzetten om het gesprek te voeren over dagelijkse keuzes

De narratieve benadering bestaat uit acht stappen, waarin met een verhalenteam verhalen worden verteld en opgehaald door middel van groepsgesprekken. Op deze manier is het proces zelf ook al een van de interventies. De verhalen werken we uit volgens een drieslag:

  1. Er is iets aan de hand (spanning).
  2. Er gebeurt iets (handeling/ontwikkeling).
  3. Er is een uitkomst (afloop).

De verhalen kunnen op diverse manieren gebruikt worden:

  • Intervisieverhalen - impactvolle verhalen die persoonlijk zijn of zonder toelichting de verkeerde indruk kunnen wekken.
  • Voorbeeldverhalen – parels; laten voorbeeldgedrag zien dat aansluit bij de strategie.
  • Dilemmaverhalen - laten de reflectie en het experimenteren tussen oud en nieuw gedrag zien, lokken dialoog en discussie uit.
  • Verkeerde verhalen - laten zien dat het niet altijd vanzelf goed gaat.
  • Marketingverhalen - zijn extern voor promotie en werving/selectie te gebruiken: inspiratie en draagvlak.

De methodiek van storytelling zoomt vooral in op de voorbeeld- of marketingverhalen. Maar juist de intervisie- en dilemmaverhalen leveren de grootste impact op. Deze verhalen laten namelijk zien dat er niet ‘één vorm’ is van passende zorg, maar dat dat elk cliëntenbezoek of elk spreekuur of elke avonddienst weer zoeken is naar wat passend is.

Een mooi voorbeeld van een dergelijk dilemmaverhaal werd verteld door een wijkverpleegkundige in Gelderland. Bij veel van haar cliënten hangt er een zogenaamd sleutelkastje voor de deur, voor in noodgevallen. Maar als je tien minuten hebt voor deze cliënt, wat doe je dan? Gebruik je dan die sleutel om tijd te winnen, zodat je meer tijd hebt om door te brengen met ‘jouw’ cliënt? Of laat je de cliënt de deur openen, omdat hij moeilijk ter been is en het heel goed is voor zijn beweging om naar de deur te lopen? En dat natuurlijk ook zijn autonomie is. Ook als dat vier minuten duurt?

Volgens ons is dit de essentie van passende zorg. Gesprekken voeren over de dagelijkse werkzaamheden en alle keuzes die je constant maakt. Reflecterend op wat er nu echt toe doet. En daardoor je gedrag aanpassen. En laten we daarom het heft in eigen handen nemen.

Wil jij met ons verder praten over hoe we met de narratieve benadering jouw organisatie kunnen helpen? Neem dan vrijblijvend contact met ons op.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.