Blog Is corona de ‘Game Changer’ die de toekomst van de medische diagnostiek verandert?

Over de inrichting van het toekomstige medisch diagnostisch landschap loopt al jaren een brede discussie tussen medische laboratoria, ziekenhuizen en zorgverzekeraars. In die discussie is schaalgrootte het centrale thema: is de huidige meer decentraal georiënteerde inrichting het meest optimaal, of moet juist grotere schaal worden nagestreefd? Deze discussie is door de coronapandemie super actueel geworden.

Toegevoegd door Huub Raemakers op 5 januari 2021

De medische diagnostiek kent vier disciplines: medische microbiologie (MMB), klinische chemie (KC), pathologie (PA) en functieonderzoek. De discussie spitst zich met name toe op de eerste drie.

In 2017 en 2018 hebben wij onderzoek gedaan naar de toekomst van de medische diagnostiek. Daarin hebben wij geconstateerd dat er sprake is van een dominante sectorlogica, die er voor zorgt dat er weinig urgentie is voor verandering.

Een meerderheid binnen de medische diagnostiek en ziekenhuizen is (was?) van mening dat de huidige schaalgrootte van de laboratoria goed is. De kleinschalige, decentrale opzet zorgt er voor dat de kwaliteit van de medische diagnostiek tot de beste van de wereld behoort. Mede omdat door de kleinschaligheid de verbondenheid met het zorgproces in de 1e lijn en ziekenhuizen optimaal kan worden ingevuld. Aansturing van de diagnostiek vindt het beste plaats vanuit de medische professie door laboratoriumprofessionals zoals artsen-microbioloog, klinisch chemici en klinisch pathologen.

Een minderheid is (was?) van mening dat de huidige inrichting van de medische diagnostiek heeft geleid tot versplintering, hoge kosten, lage digitaliseringsgraad en te weinig innovatie. Meer schaalgrootte zou deze problemen oplossen. Ook de zorgverzekeraars hebben deze mening en sturen met hun inkoopbeleid. Buitenlandse laboratoria, die voorzichtig op de Nederlandse markt toetreden, werken op veel grotere schaal dan wij in Nederland gewend zijn. 'Nederland is niet groter dan één Chinese stad: daarvoor heb je toch geen honderden aanbieders nodig? Dat kan in China zelfs met één laboratoriumorganisatie,' wordt wel eens gekscherend gezegd.

Onze constatering was dat de wereld verandert door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Het is zeer de vraag of de dominante sectorlogica van kleinschaligheid wel houdbaar is.

Is Corona de ‘Game Changer’ die de toekomst van de medische diagnostiek verandert?

En toen kwam de coronapandemie

Het bleek lastig om de gewenste opschaling, van in dit geval de medische microbiologie, in Nederland te realiseren. De Algemene Rekenkamer constateert 'dat het verkrijgen van inzicht in de laboratoriumcapaciteit en de voorraden om hierop te kunnen sturen ingewikkeld is en tijd vergt. Het landschap van laboratoria is gefragmenteerd, en laboratoria gebruiken een veelheid aan testsystemen en bijbehorende materialen, met elk verschillende en wisselende leveringsproblemen'. Het is een kwetsbaar systeem.

Om de pandemie het hoofd te bieden gaat minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) een eigen coronatestketen inrichten om minder afhankelijk te zijn van GGD’s en de reguliere regionale medisch-microbiologische laboratoria. Er worden op korte termijn zeven hoog volume laboratoria gebouwd: zogenaamde XL testlocaties. Daarvoor contracteert de minister ook internationale laboratoria en worden onze militairen ingezet. Daarnaast worden op 25 locaties speciale sneltest testlocaties ingericht. Tenslotte heeft de minister het Landelijk Coördinatieteam Diagnostische Keten (LCDK) opgericht. Het LCDK coördineert de opschaling van de testcapaciteit voor corona en faciliteert de samenwerking binnen de diagnostische keten. De minister overweegt dit een uitvoerende dienst van de Rijksoverheid te maken: 'De Dienst Testen i.o. moet toekomstvast zijn, in de zin dat deze Dienst ook mogelijke toekomstige pandemieën aankan'. Het lijkt er op dat het een blijvertje wordt!

Is corona de game changer voor schaalgrootte?

De coronacrisis en de problemen met de testcapaciteit leiden tot een grootschaliger en centralistischer testinfrastructuur. Of een andere inrichting van het medisch diagnostisch landschap wel had geleid tot een afdoende testcapaciteit in de afgelopen maanden, kunnen we betwijfelen. We zitten in een wereldwijde pandemie van ongekende omvang: daarop zouden we sowieso niet goed zijn voorbereid.

Goed of niet. Een grotere schaal is de nieuwe norm geworden. In eerste instantie voor de medische microbiologie. En ongetwijfeld zal dat zijn impact hebben op het denken over de schaalvergroting in de overige medisch diagnostische disciplines. Het medisch diagnostisch landschap zal ‘onherstelbaar veranderen’ richting concentratie en meer overheidsregulering. Met inbreng van buitenlandse (commerciële) laboratoria.

Nu is de kans voor de sector om mede de vormgever te worden van de 'nieuwe' beste medische diagnostiek van de wereld

Om er voor te zorgen dat de kwaliteit van de medische diagnostiek ook in deze grootschaligheid gewaarborgd blijft, is het van belang dat medische diagnostische laboratoria en ziekenhuizen gaan meewerken om aan die schaalgrootte invulling te geven. Vanuit de verschillende disciplines (MMB, KC en PA) en integraal waar het gaat om bijvoorbeeld overlappende technologieën, digitalisering en logistiek. Wanneer dit niet binnen de sector wordt opgepakt, dan zal zij worden ingehaald.

Niet alleen de pandemie moet het hoofd worden geboden, ook de opgebouwde kwaliteit van de medische diagnostiek moet worden gewaarborgd. Het is tijd de discussie achter ons te laten en samen te gaan bouwen aan die nieuwe toekomst.

Wil je hier met mij over doorpraten? Neem dan contact met mij op.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.