Blog Wens en werkelijkheid in de knel? Vier succesfactoren voor maatschappelijke co-creatie!

Sociaal-maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer. Dit roept overal om ons heen uiterst interessante vragen op: wat als we niet écht meer kunnen definiëren wie (in welke mate) eigenaar is van een vraagstuk? Wat als een vraagstuk morgen ineens iets heel anders betekent dan vandaag? En wie dient eigenlijk wanneer over welke informatie te beschikken?

Toegevoegd door Pim Meijer op 16 januari 2017

De antwoorden liggen meestal niet voor het oprapen. Om ons heen spreken steeds meer organisaties de wens uit om dit soort vragen te lijf te gaan met co-creatie. Maar hoe zorg je er nu voor dat deze wens niet in de knel komt met de dagelijkse, organisatorische werkelijkheid? In deze blog vier tips om maatschappelijk co-creëren tot een succes te maken.

Empathie: wie is hier nu de expert: jij of ik?

We bouwen wegen voor weggebruikers, woningen voor huurders, een zorgstelsel voor patiënten en een onderwijssysteem voor scholieren. Al deze diensten en producten worden gemaakt voor een specifieke groep gebruikers. Extra lastig wordt dit als het een overkoepelend, maatschappelijk vraagstuk betreft. In dat geval lijken we de groep ‘gebruikers’ nog altijd moeilijk anders te kunnen definiëren dan burgers. En toch is burgerparticipatie in groeiende mate een middel – en soms zelfs een doel – bij dit soort vraagstukken. Waar beleid voor dit soort vraagstukken jaren geleden nog werd gemaakt door de ambtenaar met specifieke expertise, groeit inmiddels een andersoortig besef over expertise. Want wie bepaalt nu eigenlijk wat iemand tot een expert maakt? De ambtenaar die verkeersbeleid maakt, de aannemer die een drempel aanlegt, of de scholier die het hele schooljaar lang elke dag over die drempel fietst? Hoe een gebruiker jouw product of dienst beleeft kan altijd afwijken van de manier waarop jij denkt dat dit gebeurt of van de objectief vastgestelde normen.
Bij co-creatie is het belangrijk om te beseffen dat expertise vanuit verschillende hoeken en in meerdere vormen bestaat. En dat begint bij empathie. Als je wilt weten hoe en waarom iemand doet wat hij doet, wees dan bereid om in de leefwereld van de ander te duiken, écht te luisteren naar wat hem of haar beweegt en hierbij je eigen oordelen uit te stellen. Iedereen is expert van zijn eigen leefwereld, en pas als je de ander begrijpt kun jij daarbij aansluiten.

“Energie en expertise van mensen uit de praktijk benutten is cruciaal, net als energie teruggeven.”
– Karen van Ruiten, finalist Jonge Ambtenaar van het Jaar 2017

Eigenaarschap: daar ben ik niet van!

Vraagstukken die klein, overzichtelijk en beheersbaar zijn kennen vaak een duidelijke probleemeigenaar. Deze mate van eigenaarschap heeft invloed op meerdere niveaus. Hoe groter het gevoel van eigenaarschap bij een organisatie, hoe groter het verantwoordelijkheidsbesef. Dit geldt ook op persoonlijk niveau. Hoe groter de expertise of ervaring is die iemand heeft van een bepaald vraagstuk, hoe moeilijker het voor diegene kan zijn om open te staan voor andere inzichten en ideeën, of om het gevoelde eigenaarschap uit handen te geven. Bij co-creatie is het de kunst om gedeeld eigenaarschap te creëren van het vraagstuk. Een belangrijke voorwaarde om samen iets te maken is het besef dat jij het vraagstuk niet alleen hoeft op te lossen. Het vraagstuk mag onaf blijven, ook met jouw bijdrage. Deze onvoltooidheid is een belangrijke kwaliteit in het proces van co-creatie. Voor de ene deelnemer betekent dit dat hij/zij meer moet loslaten dan normaal, voor de andere betekent dit juist een grotere invloed dan normaal. Ieders inbreng doet ertoe en kent een gelijke waarde: pas dan groeit het gevoel van eigenaarschap.

co-creatie

Acceptatie van mislukking: een stap terug is een stap vooruit!

James Dyson spent 15 years creating 5,126 prototypes of the Dual Cyclone vacuum cleaner that eventually made him a billionaire.” – The Telegraph, 16-02-2016

We leven in een tijd van grote maatschappelijke bewegingen. Hierbij weten we wel dat we bewegen, maar niet waarheen. Toch moeten we rennen om de ontwikkelingen overal om ons heen te kunnen blijven volgen. Wat betekent de energietransitie voor mij, hoe verplaats ik me eigenlijk over vijf jaar, en wat moet ik met (slimme) technologie en big data? Voor een individu zijn dit al complexe vragen. Overheden moeten – binnen deze samenhangende, complexe context – vooruitkijken, beleid maken en besluiten nemen die direct van invloed zijn op deze onbekende toekomst. Dit dient ook nog te gebeuren in een politiek-bestuurlijke omgeving, waar van oudsher een first time right mentaliteit overheerst.
Co-creatie met maatschappelijke partners, bedrijfsleven en burgers kan daarbij nieuwe inzichten opleveren. Dit werkt echter niet als de gewenste uitkomsten al bepaald zijn. Het kan gebeuren dat het proces vastloopt, of dat een denkrichting niets oplevert. Accepteer dan de mislukking en zet een stapje terug. Besef daarbij ook dat dit voor je gevoel steeds moelijker wordt als er weer een stapje in de richting van een oplossing is gezet. Soms ziet de uiteindelijke oplossing er na co-creatie heel anders uit dan jouw ideaalplaatje, maar zijn tegelijkertijd meerdere probleemeigenaren opgestaan. Elke mislukking kan daardoor het begin zijn van succes.

Lef 

Hoe complexer een vraagstuk, hoe lastiger te bepalen welke kaders leidend zijn. Wat valt binnen de scope van ons project en wat niet? Wie rekenen we tot onze stakeholders en wie niet? Welk belang weegt wanneer zwaarder? En op grond waarvan maken we onze afwegingen en nemen we onze besluiten? Bij maatschappelijke vragen zijn we geneigd om terug te grijpen naar een aanpak die we in het verleden al eens succesvol op vergelijkbare vragen hebben toegepast. De paradox is echter dat de wereld van vandaag een andere is dan die van gisteren. Zo zijn er meer participatieparadoxen te definiëren die co-creatie met bijvoorbeeld burgers kunnen maken of breken. Lef blijkt in onze ervaring een belangrijke voorwaarde om dit werkend te krijgen.

Samengevoegd

'Een grens is een wens - om verder te gaan.'
Loesje

Co-creatie betekent voor de meeste partijen om ons heen dat ze samenwerken op een nieuwe manier. Onze overheden zien de potentie en willen deze vorm van samenwerken met het bedrijfsleven, maatschappelijke partners en burgers graag toepassen. Het is echter niet alleen spannend omdat het nieuw is, het vergt ook een groot vertrouwen in de ander. Complexe, maatschappelijke issues vragen echter om inzichten uit allerlei hoeken. Misschien ligt de oplossing voor een vraagstuk wel in een ander domein of kun je het pas oplossen na input van een voor jou nu nog onbekende partij. Ga hier dus vooral mee aan de slag, maar wees je bewust van de valkuilen.

Alle mensen

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.