Blog Programma’s kunnen niet zonder systematisch omgevingsmanagement

Vorige week presenteerde ik mijn boek Canvas Omgevingsmanagement voor een groep programmanagers (https://www.pgmcommunity.nl). Daar kwam de vraag: “Waarom kom ik geen omgevingsmanagers tegen bij programma’s?” Het antwoord is heel simpel: Programmamanagers doen eigenlijk zelf aan omgevingsmanagement, zonder het zo te benoemen. Een van de kerntaken van een programmanager is namelijk het organiseren van de besluitvorming rond het programma en de bijbehorende projecten en andersoortige inspanningen.

Toegevoegd door Roelof Benthem op 7 mei 2018

Als ik met programmamanagers praat dan gaat het wel degelijk over onderwerpen die te maken hebben met omgevingsmanagement, zoals de belangen van de relevante stakeholders, over het krijgen van gedeeld eigenaarschap, over het oplossen van ingewikkelde issues en het echt luisteren naar de onderliggende belangen.

Deze aandacht voor de omgeving geldt met name bij de opbouw van een programma. Wanneer het programma eenmaal draait, lijkt de aandacht in de regel wat meer naar het sturen op samenhang van de verschillende inspanningen te gaan. Kortom op programmaniveau wordt er wel degelijk aan omgevingsmanagement gedaan, alleen het wordt niet als zodanig benoemd. En hier wordt meestal geen omgevingsmanager voor aangesteld, dit doet de programmamanager zelf.

Een andere praktische verklaring voor het ontbreken van omgevingsmanagers bij programma’s is dat het vak van omgevingsmanagement uit de wereld van de fysieke projecten komt. De aanleg van een weg of een nieuw flatgebouw is per definitie een spanning ingebouwd tussen het algemeen belang (of het belang van de directe gebruikers), en de omwonenden en andere instellingen die geconfronteerd worden met een ingreep die niet direct overeenkomt met hun belangen. Juist in dergelijke projecten is een gerichte aandacht voor de belangen van de omgeving cruciaal voor het realiseren van ene duurzaam projectresultaat. Logisch dat het vakgebied van omgevingsmanagement hier een grote vlucht heeft genomen. Denk aan bijvoorbeeld het IPM-model van Rijkswaterstaat, waar de functie van omgevingsmanager expliciet is opgenomen in het projectteam.

Bij grote programma’s ligt de nadruk veel meer op de sturing op doelen, en niet zozeer op de realisatie van een fysiek project (flat, spoorlijn of andersoortig werk). Daarom wordt omgevingsmanagement bij programma’s tot nu toe vooral op projectniveau expliciet georganiseerd, vanuit de gedachte dat omgevingsmanagement pas relevant wordt als het om concrete dingen gaat waar allerlei mensen last van kunnen hebben. Programmamanagers missen heel veel kansen, als ze omgevingsmanagement niet bewust toepassen in programma’s.

Er zijn namelijk een aantal redenen om omgevingsmanagement meer bewust toe te passen in programma’s.

  1. Het is noodzakelijk om bij start van een programma inzicht te hebben in de relevante spelers met hun belangen en doelen. Pas dan kan je een goed programma bouwen. De principes van omgevingsmanagement helpen de programmamanager om dit professioneel te doen.
  2. In grote programma’s maken de verschillende projectleiders afspraken met stakeholders hoe ze omgaan de verschillende issues. Stakeholders kunnen immers tegelijkertijd met meerdere projecten uit het programma te maken krijgen. Enige afstemming op programmaniveau is dan handig. Dit geldt ook voor de issues. Sommige gevoelige onderwerpen kunnen betrekking hebben op meerdere projecten.  Dan is het nodig om hier op programmaniveau wat voor te regelen.
  3. Op programmaniveau heb je de mogelijkheid om package deals te maken over issues heen, als je hoger kan kijken dan alleen die ene specifieke activiteit of project. Voorwaarde is wel dat het programma niet vooraf al volledig dichtgespijkerd is, omdat dan de benodigde flexibiliteit binnen het programma te beperkt is. Flexibiliteit is dan ook met recht een van de belangrijke sturingsvariabelen binnen het gedachtegoed van programmamanagement.

Het Canvas Omgevingsmanagement is een bruikbaar instrument voor het omgevingsmanagement bij programma’s. Om de sturing echt vorm te geven bij programma’s zijn er aanvullende instrumenten en tools nodig. Daar ligt een mooie opgave voor de PGM Community.

Canvas Omgevingsmanagement, Johanneke de Lint, Thijs Kraasenberg, Roelof Benthem, Vakmedianet 2017.

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.