Blog De Omgevingswet en de waterschapsbestuurder

Op 20 maart is gestemd voor de nieuwe waterschapsbesturen. Een van de grootste uitdagingen waar deze nieuwe waterschapsbesturen mee aan de slag moeten is de Omgevingswet, die in deze bestuursperiode (2021) in werking treedt. 

Toegevoegd door Arjan Loesink op 21 maart 2019

Waterschappen zijn al druk bezig met het implementeren van de wet en het voorbereiden van de ambtelijke organisatie. De veranderopgave blijft echter niet beperkt tot de ambtelijke organisatie en is ook bestuurlijk van aard. Maar wat vraagt de komst van de Omgevingswet echt van de waterschapsbestuurder?

Met de komst van de Omgevingswet is het aan waterschappen om te zorgen dat water een plaats krijgt in de integrale benadering van de fysieke leefomgeving door de regionale ruimtelijke overheden. Door de slankere wet- en regelgeving wordt het houvast voor waterschappen om waterbelangen aan de achterkant van beleidsprocessen af te dwingen minder. Hoe deze waterbelangen geborgd worden in het fysieke domein, hangt dan af van de ambitie en de daadkracht van een waterschap.

Kansen voor het nieuwe Dagelijks Bestuur

De nieuw te vormen Dagelijks Besturen (DB’s) zijn onder de Omgevingswet, nog meer dan voorheen, aan zet om proactief te zorgen dat de belangen en ambities van het waterschap een plaats krijgen in de integrale visies van provincies en gemeenten. Een proactief en daadkrachtig DB dat de ambities van het waterschap uitdraagt, maakt het verschil in het borgen van het waterbelang in de fysieke leefomgeving. Een DB moet deze opgave als een kans zien. Een kans om met partneroverheden, burgers en bedrijven de leefomgeving passend bij de eigen ambities en opgaven in te richten en daarin keuzes te maken. Hierbij heeft het meer dan voorheen de ruimte om eigen afwegingen te maken en krijgt het diverse instrumenten tot zijn beschikking, zoals de programmatische aanpak en de mogelijkheid om maatwerkregels en –voorschriften te stellen. Het is aan te bevelen dat het nieuwe DB in zijn coalitieakkoord beschrijft welke ambities en wensen het hierin heeft.

Een proactief en sturend nieuw Algemeen Bestuur

Bij het stellen van ambities en het invullen van afwegingsruimte, spelen de nieuw gekozen Algemeen Besturen (AB’s) een belangrijke rol. De Omgevingswet laat de ruimte voor het AB om een actievere rol te spelen bij de vorming van visie en beleid. Dit betekent dat het meer dan nu invulling gaat geven aan haar kaderstellende rol. Het gaat minder over de details (aan de achterkant) en meer over de grote lijnen (aan de voorkant). Onderwerp van gesprek is bijvoorbeeld de keuze tussen het ‘inbrengen’ of het ‘verbinden’ van waterbelangen bij andere overheden en keuzes rondom participatie. Het nieuwe AB denkt hierdoor actief mee over wat voor waterschap het wil zijn en wat leidend is in de fysieke leefomgeving. Deze keuzes komen aan de orde in onder andere de watervisie en de waterschapsverordening.

Het is aan te bevelen dat het AB een rol krijgt en pakt bij het opstellen van de watervisie en dat hier aan het begin van de nieuwe bestuursperiode afspraken over worden gemaakt. Keuzes in de watervisie zijn bij uitstek (politieke) keuzes, waar het AB over moet gaan. Het vereist moed en daadkracht van het nieuwe AB om zich hier over uit te spreken, aangezien dit verder gaat dan het, veelal gebruikelijke, volgen en controleren van het DB. Het AB dient hier ook de ruimte in gegund te worden door het DB en de ambtelijke organisatie.

Ten aanzien van de waterschapsverordening, voorheen de keur, geldt dat deze ‘spannender’ wordt en scherpere keuzes van het AB vraagt. Het gaat hierbij om de (ambitie)keuze om de geest van de Omgevingswet (van ‘weren’ naar ‘ruimte laten voor ontwikkeling’) in meer of mindere mate door te laten werken in de waterschapsverordening: wat willen we (blijven) beschermen met regels en wat willen we meer de ruimte geven door middel van deregulering en het duidelijker neerzetten van onze waarden? Hiermee bepaalt het nieuwe AB hoeveel ruimte het DB en de inwoners krijgen. Hierbij is het goed om te beseffen dat het hebben van veel regels weliswaar veilig is, maar niet per se prettiger en zeker niet klantgerichter is.

Een nieuw AB en DB, een nieuw samenspel?

Zowel het nieuwe DB (uitvoerend) als het nieuwe AB (kaderstellend en controlerend) krijgt als gevolg van de Omgevingswet in deze bestuursperiode meer ruimte en mogelijkheden om eigen afwegingen te maken. Dat vraagt om een nieuwe balans tussen beide besturen. Voor een effectieve implementatie van de Omgevingswet is heroriëntatie op de rollen van het AB en DB essentieel om in de toekomst het waterschap effectief te kunnen besturen. Om daarmee zijn rol als omgevingspartner volwaardig te kunnen vervullen.

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Neem contact op met één van onze mensen

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.