Blog De kracht van verhalen en de Coronacrisis

De fysieke en mentale druk dat het zorgpersoneel in de ouderenzorg ervaart, heeft een grote impact op hun functioneren. Het vraagt tijd en ruimte om die druk een plek te geven. Een narratieve benadering kan helpen om jouw zorgmedewerkers te helpen de ervaringen uit deze intensieve tijd een plek te geven, zodat zij weer aan de frontlinie kunnen staan. In dit blog geven wij aan welke stappen je hiervoor neemt.

Toegevoegd door Sander Merkus op 19 mei 2020

Verhalen spelen een belangrijke rol bij 1) de verwerking van de Coronacrisis, 2) het waarderen en leren van de medewerkers en 3) het vinden en verwoorden van de kern van de organisatie: de echte doorleefde waarden en het gedrag dat de organisatie uniek maakt.

1. Verwerking

Verhalen vertellen lucht op, zo simpel is het. Deze constatering is gebaseerd op het uitlokken, aanhoren en verzamelen van verhalen in veel organisaties. Wij claimen zeker niet dat deze effecten van verhalen door de klinische wetenschap bewezen zijn en verhalen vertellen is geen vervanger voor de therapie die voor sommigen medewerkers in de zorg zeker nodig zal zijn. Maar toch helpen verhalen wel om dingen die gebeurd zijn een plek te geven. Iemand die zijn of haar verhaal vertelt, is vaak zelf daarna ook verbaasd. Hij of zij had soms niet eens in de gaten dat het verhaal eigenlijk heel bijzonder is en dat het wachtte om verteld te worden. Dat gevoel begint meestal pas te dagen nadat luisteraars op het verhaal reageren (als het in een groep verteld wordt) of als de verteller het uitgewerkte verhaal te lezen krijgt. Verbazing en ‘kippenvel’ zijn daarbij herkenbare reacties.

kracht van verhalen uit zorgorganisaties en corona

2. Serieuze waardering

Er is heel veel waardering geweest voor het personeel in de zorg, vanuit media en maatschappij. Het is echter goed om deze vooral emotionele waardering ook op andere manier serieus een plek te geven. Dit kan door verhalen te laten zien wat er gebeurde tijdens de crisis en wat daarvan valt te leren, ook voor de toekomst in de Coronatransitie. Zo kwam het zelf organiserend vermogen van verschillende betrokkenen op indrukkende wijze naar voren tijdens de crisis. Het was ook niet het moeten, maar vooral de ‘wil’ van medewerkers waardoor zij tot deze tour de force zijn gekomen. De wil om mensen te redden, de wil om elkaar steun te geven en de wil om alles te doen voor de naasten om het lijden van hun vader, moeder, broer of zus te verzachten.

Verhalen laten zien hoe medewerkers met hun ‘wil’ als motor zichzelf onder hele lastige situaties toch zo goed organiseren, vaak zonder directe controle van hun managers die op hun beurt ook overladen werden met onzekerheden en urgenties. Vanuit deze verhalen zijn lessen te trekken die ook waardevol zijn in situaties waarin geen directe crisis heerst. En dergelijke reflecterende verhalen laten vindingrijkheid, betrokkenheid, lef en het vermogen het hoofd koel te houden, nog scherper zien dan de vele ‘frontverhalen’ die in the heat of the moment zijn verteld. En de trots die deze verhalen teweeg brengt is mogelijk nog dieper, en blijvender. Hiermee een basis blootleggend die je wilt behouden en zo mogelijk verder wilt benutten.

3. De kern van de organisatie, de waarden en het gedrag waar de medewerkers echt voor staan

Iedere zorgorganisatie heeft zijn ‘officiële’ kernwaarden, die organisatiewetenschappers espoused values noemen. Deze waarden zijn vaak de uitvloeisels van heisessies en niet zelden lijken het toch ‘containerbegrippen’. Waarden als transparantie, vertrouwen en innovativiteit komen bij veel organisaties voor, maar ze zijn niet altijd de enacted values, de waarden die echt het gedrag binnen de organisatie bepalen. Crisistijd biedt inzicht in de waarden en het gedrag waar het in de organisatie echt om draait. Als je goed kijkt naar de verhalen die medewerkers over die zware periode vertellen, komen de echte enacted values en het gedrag naar boven. Dit helpt om echt te begrijpen wat uniek is aan de organisatie en haar medewerkers, en tegelijk kunnen die verhalen ook gebruikt worden om dit op een aansprekende manier duidelijk te maken, zowel intern als extern. Hiermee leveren de verhalen de praktische instrumenten voor een organisatie om haar beleid voor de toekomst op te baseren.

'Jouw verhalen samen analyseren en concretiseren zodat deze verhalen jouw organisatie helpen om sterker uit de Coronacrisis te komen.'

Verhalen inzetten om organisaties te helpen verbeteren

Kortom, verhalen zijn concreet en bieden een inkijk in de inzichten en ervaringen van verschillende zorgverleners die allemaal vanuit een ander perspectief een ander verhaal vertellen. Het vertellen van die verhalen helpt hen en ook de organisatie leert ervan.

Steeds meer wetenschappelijk onderzoek toont aan dat onze hersenen continu via een verhaalvorm betekenis proberen te geven. Dit om te kunnen handelen in de chaotische maatschappelijke werkelijkheid. Daarom slaan verhalen aan en hebben ze impact en overtuigingskracht. Vertellingen zorgen voor duiding waardoor ingewikkelde dynamieken en processen overzichtelijker en meer tastbaar worden. Ook de echt doorleefde waarden en de unieke werkwijzen binnen de organisatie komen helder naar voren, uitvergroot in crisistijd en juist beter bruikbaar en inpasbaar in tijden van verandering en ontwikkeling.

TwynstraGudde loopt voor op het gebied van de verhalende benadering binnen organisaties. Verhalen zijn verzameld en gedeeld binnen veel publieke sectoren – zoals gemeenten en Rijkswaterstaat – maar zeker ook binnen de zorg – zoals de ouderenzorg en de gehandicaptenzorg. Hierbij hebben de drie pijlers hierboven beschreven - verwerking, gewaardeerde aandacht en het vinden van de echte bedoeling van de organisatie – altijd een waardevolle rol gespeeld.

Wil je meer weten over het trainen van jouw collega’s in het herkennen, ophalen, delen en interpreteren van verhalen die lessen voor de nabije toekomst bevatten? Of wil je gewoon brainstormen wat de methodiek van narratieve benadering voor jouw organisatie kan betekenen? Contact ons voor een vrijblijvende koffieafspraak.

Lees ook het blog 'Je leert veel van de verhalen uit je organisatie over de Coronatransitie' of geef je op voor het kosteloos aangeboden Mini-Seminar 'De kracht van het verhaal' op 2 juni a.s.

Ik heb dit blog samen met Maurits Mares geschreven.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.