Blog Drie lessen over NEC4 en UAV-GC contracten

Ook aan de andere kant van het Kanaal is samenwerking in de bouw een hot topic. Over de grenzen hebben ze hier wel ideeën over, misschien kunnen wij daar wat van leren? We moeten proactiever omgaan met risico’s en sneller geschillen aanpakken. Door een andere aanpak van risico’s en geschillen kunnen risico-, faalkosten en uitstel beperkt of zelfs vermeden worden. Klinkt goed, maar hoe dan?

Toegevoegd door Ruud Schrauwen op 10 juli 2019

In het Verenigd Koninkrijk is het gebruik van NEC4-contracten in de bouw gebruikelijk en vormen deze een tegenhanger van onze UAV-GC. De NEC4 is de vierde iteratie van het Verenigd Koninkrijk afkomstige New Engineering Contract. De NEC is een contractenfamilie, met als kernwaarden:

  1. Een flexibele en brede toepassingsmogelijkheid.
  2. Het contract moet de gebruiker helderheid en duidelijkheid verschaffen.
  3. Het contract moet goede project management stimuleren.

Ik heb gekeken naar de verschillen tussen de UAV-GC en de NEC4 en bekeken wat de UAV-GC van de NEC4 kan leren.

Les 1: Onbevangen risico’s delen

Waar naar mijn mening verbeteringen te maken zijn bij de UAV-GC is door het toegankelijker te maken voor opdrachtnemers om mee te denken aan eventuele oplossingen. Sterker nog, partijen zouden gestimuleerd moeten worden om vroegtijdig risico’s te melden. Hoe vroeger risico’s gemeld en aangepakt kunnen worden des te meer opties men heeft. Als je blijft wachten tot het kwaad geschied is, zijn er niet alleen minder beheersmaatregelen voor handen, dikwijls zijn ook de gevolgen vergroot. Overigens moet men in dit geval stimuleren niet verwarren met afdwingen. Afdwingen zal leiden tot een uitholling van goed risicomanagement; vroegtijdig risico’s melden wordt dan niet meer dan een formaliteit.

Het vroegtijdig melden van risico’s behoeft overigens ook een goede relatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Er zal zeker enige mate van wederzijds vertrouwen moeten zijn om bereid te zijn elkaar tijdig op de hoogte van risico’s te stellen. Het omvat namelijk tot enig punt ook het toegeven van de eigen fouten. Om die reden stel ik voor dat risico’s integraal op een andere manier behandeld worden. Het evalueren van risico’s en ontwerpen van beheersmaatregelen zou moeten worden losgekoppeld van aansprakelijkheid. Nadenken over de schuldvraag kan immers verlammend werken en helpt het aanwijzen van een schuldige niet tot het oplossen van een probleem. Bovendien worden risico’s toegewezen door het contract, zo ook in de UAV-GC 2005.

Les 2: Geschillencommissie

Een proactieve aanpak van risico’s kan een positieve invloed hebben op veel meer vlakken van het project: risico’s zijn immers vaak de spil in geschillen. Hoewel de UAV-GC een voorziening heeft om geschillen op te lossen, de Raad van Deskundigen, wordt deze in de praktijk weinig toegepast. Maar zou het niet beter zijn als we problemen kunnen identificeren en oplossen voordat ze uitgroeien tot geschillen? Zo is er bijvoorbeeld de mogelijkheid om een commissie ter preventie van geschillen aan te stellen. Deze commissie heeft dan als taak het vroegtijdig opmerken en aanpakken van situaties die potentieel tot geschillen kunnen leiden en geeft hier dan een aanbeveling over ter oplossing. Ik ben van mening dat een preventieve aanpak van dergelijke problemen wellicht vooraf voor kosten zorgt, maar dat het zich terugbetaald door het voorkomen van geschillen en alle bijkomende narigheid.

Voor het goed functioneren van een dergelijke commissie is het wel van belang dat ze van meet af aan zijn aangesteld, onafhankelijk en deskundig zijn, maar vooral ook dat ze vaak aanwezig zijn. Dit laatste zorgt er niet alleen voor dat deze commissie weet wat er speelt in een project, maar verlaagt bovendien ook de drempel voor de betrokken partijen om zelf vroegtijdig problemen of eventuele onenigheden te melden. Door deze commissie aanbevelingen in plaats van bindende uitspraken te laten doen, hebben zij meer vrijheid in de oplossingen die zij kunnen bieden. Daarnaast wijst deze commissie op deze wijze geen ‘winnaar’ of ‘verliezer’ aan, wat de partijen tot openheid van zaken aanmoedigt. Mochten deze aanbevelingen niet tot een oplossing leiden, kan het geschil altijd op de gebruikelijke wijze opgelost worden.

Les 3: Helderheid en duidelijkheid

Tot slot biedt de NEC de gebruiker van een veel duidelijkheid, het is immers ook één van de drie sleutelprincipes van de NEC. De NEC4 doet dit op twee manieren; enerzijds is het geschreven in helder, alledaags Engels. Daarnaast bevat het geen juridische taal of constructiejargon. Het document beschrijft hoe processen plaats zouden moeten vinden, op basis van ‘best practice’, en handelingen zijn ook in de actieve vorm geschreven. Daarnaast wordt er veel aanvullende tekst verschaft. Zo is standaard elk contract voorzien van zijn eigen ‘guidance notes’; begeleidende notities. In deze notities staat beschreven hoe het contract bedoeld is te werken en processen worden verder toegelicht (o.a. met flowcharts).

Hoewel het niet realistisch is om de UAV-GC te ontdoen van haar juridische taal, valt er wel wat te verduidelijken in de inrichting en toelichting van processen. Zo zouden processen opgesplitst en versimpeld kunnen worden. Een voorbeeld is het Groene Kamer- proces dat gebruikt wordt door Rijkswaterstaat om VTW’s (Verzoeken tot Wijziging) te beoordelen. Deze zou in twee delen gesplitst kunnen worden, geïnspireerd op de NEC4- processen. Een proces dat zich bezighoudt met risico’s en beheersmaatregelen (het vroegtijdig waarschuwen) en een proces dat zich bezighoudt met aansprakelijkheid en het toekennen van een vergoeding (vergelijkbaar met ‘compensation events’ onder NEC4). Daarnaast zouden andere processen uit de UAV-GC contracten kunnen worden toegelicht, bijvoorbeeld door deze uit te beelden in flowcharts.

Hebben deze ideeën over preventief en proactief optreden tegen risico’s en geschillen uw interesse gewekt? Ik praat hier graag verder met je over.

Dit blog is tot stand gekomen in samenwerking met Roderik Samuels Brusse, stagiare bij de adviesgroep Contracteren & Risicomanagement van TwynstraGudde.

Neem contact op met

Alle mensen

Neem contact op met

Alle mensen

Blijf op de hoogte

Ontvang de nieuwsbrief.

Vragen?

Je kunt ons mailen of bellen 033 467 77 77

Impact op morgen.