Het gevecht om de stadsregio - Zoeken naar het beste van twee werelden | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Het gevecht om de stadsregio - Zoeken naar het beste van twee werelden

Het gevecht om de stadsregio - Zoeken naar het beste van twee werelden

De Wet Gemeenschappelijke Regeling Plus is afgeschaft. Na 25 jaar is daarmee het doek voor de stadsregio’s gevallen. Ook voor Arnhem-Nijmegen. De provincie Gelderland vroeg adviesbureau Twynstra Gudde de overdracht van het grootste takenpakket - verkeer en vervoer - te begeleiden. Het resultaat was een samenvoeging met behoud van de kwaliteiten van beide partijen. Gelderland laat zien hoe een gedwongen fusie toch succesvol kan zijn. Wat zijn de leerpunten?

Pijnlijke keuzes

Bij een fusieproces is de kans groot, dat de partners in alles een gulden middenweg kiezen. Ieder zet zijn hakken in het zand en doet op z’n best een scheutje water bij de wijn. De Nederlandse taal is rijk aan metaforen die doen vermoeden dat een gemiddeld resultaat het maximaal haalbare is. Externe adviseurs worden binnengehaald om pijnlijke keuzes erdoor te krijgen. Gelderland breekt met die wetmatigheid.

Bestuurlijke drukte

Eind 2014 is de stadsregio afgeschaft als uitvloeisel van het kabinetsbeleid om de bestuurlijke drukte in Nederland te verminderen. Samenwerken op regionaal schaalniveau is prima, maar een extra bestuur is ongewenst. De taken op het gebied van verkeer en (openbaar) vervoer van de stadsregio Arnhem-Nijmegen met de bijbehorende mensen en middelen moeten voor het merendeel worden ondergebracht bij de provincie Gelderland. Maar hoe doe je dat goed en geruisloos? Moeten de tientallen regiomedewerkers zich schikken in hun lot en zich aanpassen aan hun grote broer? Wie is er nog zeker van zijn functie? De provincie vroeg Joost Voerman en Pieter Arends van adviesbureau Twynstra Gudde dit heikele proces te begeleiden.

Herenakkoord

Voerman: “Wij hebben het als een proces van samenwerking opgepakt. Aan beide kanten zitten mensen met dezelfde taken. We wilden de kwaliteit die er was, zien te behouden. Om daar open naar te kunnen kijken wilden we de vraag ‘mag ik wel of niet mee’ direct beantwoord hebben.” De eerste stap was daarom een ‘herenakkoord’: na de overdracht is er bij de provincie plaats voor alle regiomedewerkers wiens functie samenhangt met de BDU-gelden. Voerman: “Met dat akkoord was een vervelende angel uit het fusieproces gehaald. Wat meestal aan het eind van een fusieproces gebeurt – de verdeling van formatieplaatsen in de nieuwe organisatie – was nu naar voren gehaald.” Hiermee was de weg vrij om de focus volledig bij de inhoud te leggen, zegt Arends: “Welke visie heeft de provincie? Wat is de visie van de stadsregio? Waarin verschilt de werkuitvoering bij de stadsregio met die bij de provincie? Wat kunnen we van elkaar leren? Welke cultuurverschillen zijn er? Welke onderstromen bepalen het succes van samenwerking?”

Organisch

Voerman en Arends hebben het adviesproces omgedraaid. Niet de adviseurs, maar de medewerkers van provincie en stadsregio hebben het advies grotendeels zelf geschreven. In werkgroepen hebben zij hun beeld van de toekomstige organisatie geschetst. Een kernteam heeft alle adviezen gebundeld waarbij negentig procent zó kon worden overgenomen. Tien procent is beargumenteerd niet overgenomen. De medewerkers hebben de gelegenheid benut om zaken te verbeteren, ook zaken die weinig met de samenvoeging te maken hadden. Kwaliteiten van de regio kregen een bredere toepassing binnen de provincie en andersom. Arends: “Gaandeweg dit proces gingen de mensen van de stadsregio ook steeds vaker aan de slag bij de provincie. Er kwamen persoonlijke banden tot stand. Steeds meer projecten werden in samenwerking opgepakt.” Zo vond de samenvoeging tamelijk organisch plaats. Tot per 1 april 2015 iedereen in dienst trad bij de provincie en de implementatie ook in financiële zin kon worden afgerond. De adviseurs van Twynstra Gudde zijn, eveneens tamelijk organisch, door de zijdeur naar buiten gegaan. Voerman: “Langzamerhand zijn wij uitgefaseerd door de lopende organisatie.” Gelderland heeft laten zien hoe bij een lastige samenvoeging van organisaties in het openbaar bestuur het beste van twee werelden kan worden behouden.

Leerpunten

  • Haal direct de angel uit het proces. Mensen zijn het startpunt, niet de sluitpost van een fusie.
  • Een adviseur is geen projectleider, maar een begeleider van een proces. 
  • Geef de overdracht van taken écht vorm vanuit een samenwerkingsgedachte.
  • Draai de setting om: de medewerkers formuleren het advies.
  • Werk niet vanuit structuren, maar vanuit de passie van medewerkers en de inhoud van het werk.

Pieter Arends

Senior adviseur

Neem contact op