Hefbomen voor circulair inkopen utiliteitsbouw en GWW | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Hefbomen voor circulair inkopen utiliteitsbouw en GWW

Vakgroep GWW, Bouw van PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden

Hefbomen voor circulair inkopen utiliteitsbouw en GWW

De transitie in de bouwsector naar de circulaire economie is er een van formaat, deze sector is namelijk verantwoordelijk voor circa 50% van het grondstoffenverbruik in Nederland. De overheid heeft een sleutelrol in het behalen van de ambitie van het kabinet om naar een 100% circulaire samenleving toe te werken, als grootste opdrachtgever in deze sector. In opdracht van de Vakgroep GWW en Bouw van PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden heeft Twynstra Gudde onderzocht hoe de inkopende overheid de transitie naar de circulaire economie kan versnellen.

Nederland circulair in 2050

In 2016 heeft het kabinet het beleidsdoel ‘Nederland circulair in 2050’ vastgesteld. De Nederlandse bouwsector geeft hieraan invulling met het Grondstoffenakkoord, de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie en de Bouwagenda. Ook in het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019 – 2023 van het Rijk is circulair bouwen een van de vijf transitiethema’s. Oftewel, de ambitie om circulair te bouwen doorsnijdt alle lagen en partijen in de bouwkolom, zowel aan de opdrachtgevers- als de opdrachtnemerskant. De overheid is een grote opdrachtgever in de utiliteitsbouw en grond, weg- en waterbouw (GWW). Publieke opdrachtgevers hebben daarom een sleutel in handen waarmee zij de transitie naar een circulaire economie kunnen versnellen. In opdracht van de Vakgroep GWW en Bouw van PIANOo heeft Twynstra Gudde elf ‘hefbomen voor een versnelling’ geïdentificeerd. Deze zijn omschreven in de vanuit een inkopers-invalshoek geschreven handreiking Hefbomen voor Circulair Inkopen in de Bouw en GWW.

Haalbaar en versnellend

Op basis van een analyse van documenten en een serie van zestien interviews met stakeholders in de publieke en private sector - bestuurders, managers en uitvoerders - hebben onze adviseurs een groslijst van strategieën voor de circulaire utiliteitsbouw en GWW samengesteld. Die groslijst hebben we uitgewerkt door de bril van de inkoper bij de overheid. De mogelijkheden hebben we vervolgens gewaardeerd op basis van uitvoerbaarheid en het vermogen om daarmee de transitie te versnellen. Maatregelen die op beide meetlatten relatief hoog scoren, hebben we gekwalificeerd als ‘hefboom’. Hiermee kunnen inkopers bij de overheid het verschil maken. Per hefboom hebben we de rol en aanpak van de inkoopafdeling beschreven. De beschreven hefbomen zijn breed toepasbaar. Ook private opdrachtgevers en opdrachtgevers in het maatschappelijke middenveld kunnen de beschreven hefbomen gebruiken om bij te dragen aan een circulaire utiliteitsbouw en GWW.

Niet alleen aan de knoppen

Een belangrijke conclusie is dat voor het stimuleren van een circulaire utiliteitsbouw en GWW de inkoopafdeling niet als enige aan zet is. Inkopers zitten meestal wel aan de knoppen, maar aan welke knoppen zij mogen draaien wordt vaak door de publieke opdrachtgever bepaald. Ze kunnen wel risico’s en kansen signaleren en agenderen, zodat deze op beleidsniveau kunnen worden aangepakt. Bijvoorbeeld als het gaat om belemmerende regels en eisen, die stammen uit een tijd waarin circulariteit nog geen issue was. Inkopers kunnen circulair bouwen ook onder de aandacht brengen bij project- en vakafdelingen. Door middel van praktijkvoorbeelden creëren ze dan bewustzijn en delen ze kennis. Dat kan helpen om al vroeg in een realisatietraject de juiste voorwaarden voor circulariteit te scheppen.

Resultaat voor de opdrachtgever

Naar aanleiding van dit onderzoek heeft PIANOo de handreiking uitgebracht. De handreiking is een praktisch hulpmiddel waarmee de overheid haar rol bij het realiseren van een circulaire economie invulling kan geven.

Waarom Twynstra Gudde?

In deze opdracht hebben de adviseurs van Twynstra Gudde vanuit een organisatieperspectief gekeken naar circulair bouwen. Zij hebben die invalshoek gecombineerd met kennis van de bouwsector en bekendheid met de werkwijze van de landelijke en regionale overheid. 

Koen van Bezu

Adviseur Water

Neem contact op