De Omgevingswet en de veranderopgave voor het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

De Omgevingswet en de veranderopgave voor het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland

Waterschap Rivierenland

De Omgevingswet en de veranderopgave voor het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland

Wat is de bestuurlijke veranderopgave voor het waterschap als gevolg van de komst van de Omgevingswet? Het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland was op zoek naar de consequenties van de Omgevingswet voor het uitvoeren van haar kaderstellende en controlerende rol. De Rekenkamer van het waterschap vroeg ons dit te verkennen. Ons onderzoek maakte duidelijk dat de rol van het Algemeen Bestuur weliswaar niet verandert, maar de manier waarop het deze rol kan uitvoeren wel. Ook werd duidelijk dat deze nieuwe rolinvulling niet kan worden losgezien van de specifieke kenmerken van het waterschap. Tot slot vraagt de nieuwe situatie om een helder visie: op de inhoud van het werk alsook op de manier van (samen)werken.

Waterschap Rivierenland bereidt zich voor op de komst van de nieuwe Omgevingswet. De Omgevingswet treedt naar verwachting in 2021 in werking en vormt een bundeling en vereenvoudiging van een grote hoeveelheid wetten en regelingen in het ruimtelijk domein. Het is hiermee aan waterschappen om op regionale schaal te zorgen dat het waterbelang geborgd blijft en water een plaats krijgt in de fysieke leefomgeving. Met het verdwijnen van de verplichte watertoets en een slankere wet- en regelgeving wordt het houvast om de waterbelangen aan de achterkant van beleidsprocessen af te dwingen (via bijvoorbeeld vergunningen) minder. Dit maakt dat de Omgevingswet behoorlijke gevolgen heeft voor het functioneren van het Algemeen Bestuur (AB).

Resultaat

Een van de belangrijkste conclusies van het onderzoek is dat de deregulering en decentralisatie ervoor zorgen dat het waterschap minder stokken achter de deur heeft om achteraf zaken af te dwingen. Dit in combinatie met de, met de nieuwe wet beoogde, integrale benadering van de fysieke leefomgeving, vraagt meer alertheid van het waterschap op het borgen van het waterbelang in de fysieke leefomgeving én om meer vroegtijdig overleg met partneroverheden. Dit is gezien de context van Rivierenland, met een veelheid aan partners, een relatief grote opgave. Ga er maar aan staan om in nauw contact te blijven met vier provincies en ruim dertig gemeenten van uiteenlopend pluimage. Daar komt bij dat het waterschap - en daarmee het AB - zich mag en moet uitspreken over de mate waarin regionale verschillen en maatwerk wenselijk zijn en dit dus doorvertalen naar de samenwerking met die partners in de regio. Dit alles vergt voor Rivierenland een forse inspanning, gezien het gedifferentieerde beheergebied en vraagt van het AB een scherpe visie op de beleidskaders hiervoor. AB en DB (Dagelijks Bestuur) gaan naar aanleiding van deze conclusies en aanbevelingen aan de slag en zijn onder andere overeengekomen dat een gezamenlijk op te stellen watervisie nodig is om invulling te geven aan deze opgave.

Aanpak

Het AB van waterschap Rivierenland wenste door middel van een Rekenkameronderzoek antwoord op te krijgen de vraag wat de veranderopgave is voor het AB. Dit Rekenkameronderzoek is uitgevoerd door Pim Nijssen en Arjan Löesink. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen de feitelijke veranderopgave vanuit de wet en de wijze waarop het AB hieraan invulling geeft. Dit laatste aspect vraagt opvolging door het AB en de ambtelijke organisatie. De feitelijke veranderopgave is, in het licht van de context van Waterschap Rivierenland, in beeld gebracht door middel van een documentanalyse en interviews met leden van het Algemeen en Dagelijks Bestuur en de ambtelijke organisatie. Dit heeft een rapport en een factsheet opgeleverd die besproken zijn in het AB en aanleiding zijn voor een themabijeenkomst van ditzelfde AB rondom dit onderwerp.

Meerwaarde van Twynstra Gudde

Naast dat wij uitstekend op de hoogte zijn van de inhoud van de wet, begrijpen wij ook de implicaties ervan voor organisaties en hun besturen en weten wij die te vertalen naar de specifieke context van die organisatie. De Omgevingswet is weliswaar een juridisch document, maar de impact ervan is toch vooral organisatorisch van aard: gericht op de veranderende overheid, andere manieren van werken en nieuwe vaardigheden. Dit alles is ons vak. Hierdoor konden wij het Algemeen Bestuur begeleiden in de zoektocht naar hoe het haar rol passend kan invullen. Een rol die past bij de situatie van Waterschap Rivierenland. Onze conclusies en aanbevelingen zijn dan ook omarmd en overgenomen door zowel Dagelijks als Algemeen Bestuur.

Markten & Sectoren

Water

Pim Nijssen

Partner

Neem contact op