De Omgevingswet: de bestuurlijke veranderopgave voor Waterschap Rivierenland | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

De Omgevingswet: de bestuurlijke veranderopgave voor Waterschap Rivierenland

Waterschap Rivierenland

De Omgevingswet: de bestuurlijke veranderopgave voor Waterschap Rivierenland

De nieuwe Omgevingswet die in 2021 zijn intrede doet, bundelt en vereenvoudigt een grote hoeveelheid wetten en regelingen in het ruimtelijk domein. Van de waterschappen vraagt de wet om op regionale schaal het waterbelang te borgen en water een plaats te geven in de fysieke leefomgeving. Het Algemeen Bestuur van Waterschap Rivierenland wilde weten wat dit betekent voor haar kaderstellende en controlerende rol.

De vraag: de veranderopgave van de Omgevingswet verkennen

De Omgevingswet heeft naast juridische ook (en vooral) organisatorische impact: het is gericht op de veranderende overheid, andere manieren van werken en nieuwe vaardigheden. Met het verdwijnen van de verplichte watertoets en een slankere wet- en regelgeving, neemt de mogelijkheid voor waterschappen af om de waterbelangen aan de achterkant van beleidsprocessen af te dwingen. Hierdoor heeft de Omgevingswet behoorlijke gevolgen voor het functioneren van het Waterschap. Ga er maar aan staan om in nauw contact te blijven met vier provincies en ruim dertig gemeenten van uiteenlopend pluimage. Wat is hierbij de veranderopgave voor het Algemeen Bestuur van het waterschap door de komst van de Omgevingswet? De Rekenkamer van het waterschap vroeg ons dit te verkennen.

De aanpak: analyse, interviews en themabijeenkomst

Wij kennen niet alleen de inhoud van de nieuwe wet, maar begrijpen vooral ook de implicaties ervan voor organisaties en hun besturen. Door die te vertalen naar de specifieke context van deze organisatie, konden wij het Algemeen Bestuur begeleiden in de zoektocht naar het invullen van haar rol op een manier die past bij de situatie van Waterschap Rivierenland. Onderzoekers Pim Nijssen en Arjan Löesink maakten onderscheid tussen de feitelijke veranderopgave vanuit de wet en de wijze waarop het Algemeen Bestuur hieraan invulling geeft. De feitelijke veranderopgave is, in het licht van de context van Waterschap Rivierenland, in beeld gebracht door een documentanalyse. De wijze waarop het Algemeen Bestuur hier invulling aan moet geven, is gebaseerd op interviews met leden van het Algemeen en Dagelijks Bestuur en de ambtelijke organisatie. Het rapport en de factsheet die dit onderzoek opleverden, zijn besproken in het Algemeen Bestuur en vormden de aanleiding voor een themabijeenkomst van het Algemeen Bestuur rondom dit onderwerp.

De uitwerking: oplossingsrichtingen voor de bestuurlijke rol

Een van de belangrijkste conclusies van het onderzoek is dat de deregulering en decentralisatie ervoor zorgen dat het waterschap minder stokken achter de deur heeft om achteraf zaken af te dwingen. In combinatie met de integrale benadering van de fysieke leefomgeving, vraagt dit van het waterschap om meer alertheid op het borgen van het waterbelang in de fysieke leefomgeving én om meer vroegtijdig overleg met partneroverheden. Voor Rivierenland, met haar veelheid aan partners, is dit een relatief grote opgave. Daar komt bij dat het waterschap - en daarmee het Algemeen Bestuur - zich mag en moet uitspreken over de mate waarin regionale verschillen en maatwerk wenselijk zijn met een doorvertaling naar de samenwerking met die partners in de regio.

Het resultaat: visie en betrokkenheid van het Algemeen Bestuur

Ons onderzoek maakte duidelijk dat de rol van het Algemeen Bestuur verandert door de komst van de Omgevingswet. Deze nieuwe rolinvulling hangt nauw samen met de specifieke kenmerken van het waterschap. Er is een heldere visie nodig op de inhoud van het werk en op de manier van (samen)werken. Dit alles vraagt van het Algemeen Bestuur een scherpe visie op de beleidskaders. Onze conclusies en aanbevelingen zijn omarmd en overgenomen door zowel Dagelijks als Algemeen Bestuur. Ze vormen de basis om aan de slag te gaan met onder meer een gezamenlijk op te stellen watervisie die invulling geeft aan deze opgave.

Markten & Sectoren

Water

Arjan Loesink

Adviseur

Neem contact op