Samen tegen de stroom in | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Samen tegen de stroom in

Er dreigt zo’n 20 miljoen vierkante meter leegstand van maatschappelijk vastgoed. Als grootste eigenaren van bibliotheken, buurthuizen en sportcomplexen lopen gemeenten daarbij de meeste risico’s. Regionale samenwerking helpt.

Ondanks pogingen van gemeenten om het eigen vastgoed te verkopen, blijken gebouwen gemiddeld nog steeds 25 procent van de totale gemeentelijke activa te vormen. Het is niet zo dat gemeenten stilstaan in de professionalisering van de eigen vastgoedorganisatie – op dit moment worden de vastgoedfuncties op grote schaal gecentraliseerd – maar het is de vraag of het wel snel genoeg gaat. De effecten van bezuinigingen, leegstand en de drie decentralisaties komen in zo’n hoog tempo op gemeenten af, dat er nauwelijks tijd bestaat om het ‘huis op orde’ te krijgen. Aandacht voor de interne werkprocessen gaat ten koste van de tijd om nieuwe afspraken te maken met maatschappelijke instellingen, verenigingen en burgers die maatschappelijk vastgoed gebruiken. En deze afspraken zijn om onder andere burgers meer eigen verantwoordelijkheid te geven of de decentralisaties nader vorm te geven.

Intergemeentelijke samenwerking op het gebied van vastgoed kan juist nu voordelen bieden. Het dwingt gemeentelijke vastgoedorganisaties om de blik naar buiten te richten, waarbij door schaalvergroting kostenbesparing in de uitvoering van vastgoedtaken te behalen is. Hoewel de weerstand in gemeenteraden tegen talloze samenwerkingsverbanden snel toeneemt, bestaat het besef in eigen organisatie dat de vastgoedfuncties kwetsbaar zijn. Wellicht tegen de stroom in, is op twee plaatsen in het land een aantal gemeenten de oprichting van een regionale vastgoedorganisatie aan het verkennen.

Uit gesprekken met direct betrokkenen blijkt dat deze samenwerkingsverbanden in oprichting vooral een middel zijn om de eigen vastgoed-organisatie te professionaliseren. Men onderkent dat de vastgoedinformatie per gemeente nog nauwelijks vergelijkbaar is, dat er verschillen in huidige professionaliteit bestaan en dat de besparing pas na een aantal jaar gerealiseerd zal worden.

Zoals wel vaker vormt de bestuurlijke besluitvorming het grootste risico voor het welslagen van dit type samenwerkingsverband. Het te snel financieel resultaat willen zien, kan de regionale vastgoedorganisatie zodanig onder druk plaatsen dat zij nauwelijks efficiënter gaat werken. Daarbij is een vastgoedsamenwerking met een zuiver bedrijfsmatige benadering hoe dan ook gedoemd te mislukken, alleen vanwege het feite dat vastgoed in de praktijk als beleidsmiddel wordt ingezet. Het zijn per slot van rekening de beleidsdiensten die (subsidie) afspraken maken met maatschappelijke instellingen en verenigingen.
Als het gaat over de spreiding van voorzieningen over de stad en de toekomstige behoefte aan Leegstand van maatschappelijk vastgoed kan gemeenten bijzonder duur komen staan.
schoollokalen of dagbesteding, dan raakt dit de kern van gemeentelijk beleid. Bij discussies in de gemeenteraad over de verkoop van vastgoedeigendommen is deze spanning tussen vastgoed als bedrijfs- of beleidsmiddel telkens zichtbaar. Samenwerking kan gemeenten helpen bij het aanpakken van complexe opgaven die zich op een groter schaalniveau manifesteren. Het in stand houden van het niveau van maatschappelijke voorzieningen vraagt immers om regionale afstemming.

Zolang elke gemeente de eigen portefeuille blijft beheren en investeringsbeslissingen baseert op het verzorgingsgebied binnen haar gemeentegrenzen, zal de leegstand van maatschappelijk vastgoed verder toenemen. De overdracht van al het eigendom naar één regionale vastgoedorganisatie is voor veel gemeenten momenteel nog een brug te ver zijn; uitvoering van de vastgoedbeheertaken door diezelfde organisatie is bestuurlijk wel haalbaar. De echte kostenbesparing manifesteert zich op pas op termijn, maar professioneler handelen kan direct beginnen.

Dit artikel is verschenen in Binnenlands Bestuur (nr 2, d.d. 31-01-2014)
www.binnenlandsbestuur.nl

Artikel in pdf downloaden: bb02-2014_samen_tegen_de_stroom_in_w.f.schonau.pdf

 

 

 

Reageer