Laat je niets wijsmaken: beslissen over risico’s is geen rationeel proces! | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Laat je niets wijsmaken: beslissen over risico’s is geen rationeel proces!

Het overkomt me als risicomanager in grote projecten/programma’s regelmatig dat ten behoeve van een belangrijk besluitvormingsmoment veel cijfermatige informatie over risico’s moet worden aangeleverd. Dit alles om een weloverwogen besluit te kunnen nemen. Diverse auditors gaan in detail in op de inschattingen van risico’s en de sommen die gemaakt worden. Iedereen valt over elkaar heen om dit te perfectioneren. Maar ook om te komen naar een mate van detail die er in een dergelijke fase vaak nog helemaal niet is.

Ik verbaas me hier steeds meer over. En dan met name over het feit dat hier zo’n absolute waarde aan wordt toegekend. Temeer daar de theorie ons leert dat de veronderstellingen die aan een dergelijke cijfermatige exercitie ten grondslag liggen niet terecht zijn:

  • Risico’s zijn goed in te schatten. Wat gebleken is, is dat wij mensen slecht zijn in het inschatten van risico’s. Een risico is kansberekening; het gaat om onzekerheid en onzekerheid vinden we lastig, dus we gaan vaak sjoemelen met de kansinschatting in ons hoofd (het valt wel mee…). We zijn heel goed in het overschatten van kleine risico’s, maar ook in het onderschatten van grote risico’s, want dat bagatelliseren we of daar gaan we iets mee doen. Dit betekent dat de informatie die dit oplevert niet objectief is en we er ook geen absolute waarheid aan moeten toekennen. Het geeft een indicatie.
  • Beslissers nemen een rationeel besluit over risico’s. Ook deze veronderstelling klopt niet. De theorie leert ons dat (ook) professionals niet in staat zijn een rationele afweging te maken rondom risico’s. Veel meer factoren dan de kwantitatieve beschouwing van risico’s spelen hierbij een rol (o.a. financiële positie, imago van de organisatie, zit je in een verlies of winstsituatie).

Rekening houdend met deze beperkingen is het goed om een relativering aan te brengen in de waarde die aan de getallen wordt gehecht. Interessanter is het dan ook juist om de emotie (andere factoren die een rol spelen) meer expliciet te maken in het besluitvormingsproces en hier met elkaar het gesprek over te hebben.

Stop met het lastig vallen van projecten met cijferfetisjisme: durf ruimte te geven aan emotie! 

Expertises

Risicomanagement

Reageer