De vormende jurist - bestaat hij echt? | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

De vormende jurist - bestaat hij echt?

Tijdens het BNR-debat over PPS sprak advocate Alexandra Boot over de behoefte aan vormende juristen. Juristen die samen met partijen in staat zijn om een samenwerking op een praktische wijze vorm te geven zonder dikke contracten en ingewikkelde constructies. Bestaat die vormende jurist echt? Zeker weten, maar dan moet hij wel tijdig en met de juiste vraag worden ingeschakeld in een project zodat zijn juridische creativiteit optimaal benut kan worden.

Tijdens het BNR-debat over Publiek-Private samenwerking sprak advocate Alexandra Boot over de behoefte aan ‘vormende’ juristen. Juristen, als ik haar woorden goed interpreteer, die samen met partijen in staat zijn om een publiek-private samenwerking vorm te geven zonder dikke PPS-contracten. Juristen die het overall projectbelang voorrang kunnen geven boven het eenzijdige cliëntbelang. Juristen die begrijpen dat bij langlopende projecten niet alles op voorhand kan worden vastgelegd. Juristen die daarom ook begrijpen dat je op sommige punten beter een procesafspraak met elkaar kunt maken dan een, op het oog, sluitende contractbepaling die uiteindelijk toch weer niet blijkt te passen op de ontstane situatie.

Volgens ons zijn er zes redenen waarom PPS de economie een boost kan geven. Deze redenen hebben wij voor u op een rij gezet in een artikel.

Download nu het artikel!

Het lijkt erop dat een dergelijk type jurist een zeldzame witte raaf tussen alle zwarte toga’s is. Ik herinner mij bijeenkomsten met aannemers en projectontwikkelaars waar altijd wel wat tijd besteed werd aan juristen bashing. De jurist had het weer onnodig complex gemaakt en de relatie volledig gejuridiseerd. Als je samen iets voor elkaar wilt brengen vooral geen jurist erbij betrekken.

En ik moet zeggen, soms had men ook een punt. Maar de oorzaak van dikke complexe contracten, onbegrijpelijke structuren en juridische loopgravenoorlogen ligt zeker niet alleen bij de juristen ( al hebben ze ook niet altijd van harte meegeholpen om uit dit situaties te blijven):

  • In mijn praktijk ben ik de nodige opdrachtgevers tegengekomen met slechte ervaringen uit eerdere contracten. Dan ontstaat een houding van ‘dit was eens maar nooit weer’. In een volgend contract moet een regeling komen die het onmogelijk maakt dat ze daar nog een keer last van hebben. En hup dat zijn weer 4 artikelen met elk minimaal 3 leden, weer 2 pagina’s extra. Terwijl we ons tegelijkertijd realiseren dat we hier bezig zijn de vorige oorlog te winnen. In een volgend contract ontstaat een ander, nieuw probleem, waar we niets voor hebben geregeld en begint het spel opnieuw…..enzovoort enzovoort.
  • En wanneer schakel je jouw jurist eigenlijk in bij de voorbereiding van een project? Nog te vaak zie ik dat de complete voorbereiding van een project door een projectteam wordt gedaan. Aan het eind van de rit, als het aanbestedingsdossier naar de markt moet, dan is er nog even tijd ingeruimd voor de juridische review van, feitelijk op dat moment al vastgestelde, stukken. De jurist is de gebeten hond als hij/zij op dat moment nog een keer met het rode potlood door de stukken gaat en er iets van vindt. En natuurlijk, elke rechtgeaarde jurist zal er iets van vinden. Wat hem/haar wat mij betreft ook niet verweten kan worden want op deze manier wordt kennelijk de verantwoordelijkheid voor de juridische kwaliteit ingevuld.

Volgens mij kan dat anders, nee dat moet anders. De roep om de ‘vormende’ jurist, wat dat ook mag zijn, bewijst dit ook.

Daarbij zie ik geen heil in oproepen dat samenwerkingsconstructies als PPS zonder contract moeten kunnen of dat je het wel met een A4tje af kan. Dat zal u van een jurist niet verbazen. Maar een kritische blik naar wat je nu eigenlijk persé wel moet regelen met elkaar en wat eigenlijk wel weg kan, is en blijft altijd nodig. De vormende jurist excelleert dan ook niet in de rechtszaal of op het moment dat partijen zich al hebben ingegraven in een geschil. De vormende jurist excelleert vooral in de voorfase van projecten. Daar waar wordt nagedacht over de wijze van samenwerken tussen publiek en privaat en de afspraken die daarover voor een langere periode moeten worden vastgelegd. In die fase kan de kennis en kunde van de jurist maximaal worden benut. De vormende jurist denkt mee over passende constructies en de juridische do’s en dont’s. Creatief gebruik van de juridische gereedschapkist kan tot ongedachte oplossingen leiden. Om maar eens een cliché te gebruiken: niet denken in beperkingen maar in mogelijkheden en kansen.

Die jurist moet zich dan wel dit proactieve en creatieve gedachtegoed hebben eigen gemaakt. En bovendien moet ook de focus van de jurist worden verlegd van het belang van zijn opdrachtgever/cliënt naar het projectbelang. Een zekere juridische lichtheid (mind you: geen lichtzinnigheid) kan partijen helpen naar nieuwe vormen van productieve samenwerking. En ja, ergens aan het eind van die route moet een en ander ook nog op papier worden gezet. Met een goed proces van voorbereiding en afstemming tussen partijen mag dat eigenlijk niet meer zijn dan een formaliteit. Partijen hebben immers in de aanloop naar het contract helder met elkaar besproken wat ze willen bereiken. De jurist, die vanaf het begin betrokken is geweest, het proces heeft begeleid, heeft geen rood potlood meer nodig maar kan onmiddellijk groen afvinken.

Bestaat dit type jurist? Uiteraard bestaat die. Ik ben ze in mijn praktijk met enige regelmaat tegengekomen. Maar het is aan partijen om er voor te zorgen dat hij of zij ook tijdig en met de juiste vraag worden betrokken in het proces. Dan pas komt de vormende jurist tot zijn recht.

Reageer