Bouwen als in een symfonieorkest | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Bouwen als in een symfonieorkest

Iedereen heeft de mond vol van goede samenwerking. Vooral in de bouwsector hebben we torenhoge verwachtingen van wat goede samenwerking vermag: prijsvoordeel, kwaliteit, innovatie en werkplezier. De praktijk is echter weerbarstig. Hoe kan het dat in een symfonieorkest een groep professionals met uiteenlopende disciplines tot zulke grootste prestaties komt, terwijl samenwerking in de bouw zo vaak verzandt in de kleine lettertjes van een vechtcontract?

Boeken vol

Over samenwerken zijn boeken vol geschreven. Daar leid ik uit af dat het niet zo in onze genen zit. In de bouw worden samenwerkingsverbanden nog eens extra belast. Er zijn teams van verschillende organisaties, opdrachtgever en opdrachtnemer, consortiumpartners en onderaannemers. Het palet aan belangen is divers en ingewikkeld. Er zijn regels, processen en systemen bedacht waarlangs de samenwerking zou moeten lopen. Contracten, specificaties, systeemgerichte contractbeheersing, kwaliteitsborging, etc. Ga er maar aan staan.

Niet voor bange mensen

Als ik het over samenwerking heb, bedoel ik dat een opdrachtgever en een opdrachtnemer samen en in onderlinge afstemming werken aan het realiseren van een gedeeld doel. Zij hebben oog voor elkaars verantwoordelijkheden en gerechtvaardigde belangen. Ze zijn bereid om elkaar tijdig te informeren. En ze zijn bereid elkaar te helpen en eventueel te adviseren. Dat is het niveau van samenwerking waar ik het over wil hebben. Het vraagt om inzet, betrokkenheid en vertrouwen. Het is niet iets voor bange mensen.

De juiste condities creëren

Samenwerken is gedrag. En als het niet vanzelf gaat, moet het gedrag worden veranderd. Dat doe je niet zomaar. Dat vereist doorzettingsvermogen en geduld. Te snel thuis willen zijn, is een valkuil. Samenwerken kan al mislukken en de kiem voor vechtcontracten kan al gelegd zijn voor er überhaupt een schop in de grond is gegaan. Al tijdens het maken van het contract en de voorbereiding van de aanbesteding moeten we nadenken over samenwerking. Hoe we samenwerken met behoud van ieders verantwoordelijkheden, met een goede verdeling van risico’s en met oog voor gerechtvaardigde belangen mogelijk maken. En oog te hebben voor de verantwoordelijkheden, risico’s en belangen van de ander. Voor die vorm van samenwerking moeten we de juiste condities creëren.

Aan een relatie bouwen

Geen samenwerking zonder relatie. Partners zullen elkaar moeten leren kennen. Het helpt enorm als betrokkenen gemotiveerd zijn om elkaar persoonlijk te helpen. Niet klef, maar strak en zakelijk. Dat gaat niet als de partijen vreemden voor elkaar zijn. Je moet weten waar de ander staat, wat voor hem of haar belangrijk is, wat de ander beweegt en waarom hij of zij bepaald gedrag vertoont. Een goede verstandhouding voorkomt opportunisme. In een goede relatie flik je elkaar geen kunstje.

Een cultuur van samenwerking

Samenwerken in een projectorganisatie kan niet op zichzelf staan. Vanuit de moederorganisaties van opdrachtgever en opdrachtnemer moet samenwerken ook worden gewaardeerd, aangemoedigd en mogelijk gemaakt. Een manager die samenwerking soft gedoe vindt en richting projecten hard blijft sturen op meerwerk, maakt het lastig om in een projectorganisatie effectief samen te werken.

Focus op het doel

Nog een valkuil: het gaat uiteindelijk niet om de regels en de toegepaste systemen. Het blijft altijd gaan om de bedoeling van een contract. We moeten niet bezig zijn de dingen goed te doen; we moeten de goede dingen doen. Dat is: in overeenstemming met de eisen een bouwwerk realiseren. Focus op het doel en enige flexibiliteit in het proces maakt geven en nemen in de samenwerking een stuk makkelijker.

Wie is de dirigent?

We weten allemaal best wat er aan schort als een samenwerking vastloopt in de modder. Maar gaan we de uitdaging werkelijk aan? Wie is verantwoordelijk? Wie is de eigenaar van een samenwerking? In een symfonieorkest lijkt het allemaal wat beter gestroomlijnd. Misschien missen we bij complexe bouwprojecten iemand als een dirigent. Iemand die echt verantwoordelijk is voor de samenwerking en aangesproken kan worden op de resultaten daarvan. Want als samenwerking goed is, wordt het werken in de bouw beter, inventiever, effectiever en leuker.

Deze column is gepubliceerd in ons magazine Aanbesteden en Contracteren – Met het oog op een goede samenwerking’.  Dit bevat een bundeling van artikelen, interviews en columns uit onze eigen adviespraktijk. Wilt u een digitaal exemplaar ontvangen? Vul onderaan deze pagina uw gegevens in en u ontvangt ons digitale magazine automatisch in uw mail.

Aanvragen magazine

Reageer