De volgende stap zetten met participatie en bewonersinitiatief | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

De volgende stap zetten met participatie en bewonersinitiatief

De relatie tussen overheid en bewoners verandert. Participatie door en initiatief van bewoners en maatschappelijke organisaties zijn niet meer weg te denken. Dit loopt uiteen van het vroegtijdig laten meedenken en meebeslissen door bewoners, tot het invoeren van het Right to Challenge. Gemeenten vinden bewonersparticipatie belangrijk en willen initiatief uit de samenleving de ruimte geven. Maar hoe kom je van ambitie naar daadwerkelijke verandering in de praktijk; zowel binnen als buiten het gemeentehuis? Onze ervaring leert dat dit een waardevolle, taaie én leuke vraag is om mee aan de slag te gaan.

Aandacht voor participatie en bewonersinitiatief groeit. Wij hebben het fundamentele geloof dat voor een energieke samenleving en een goed functionerende lokale democratie, er ruimte gegeven moet worden aan bewoners en maatschappelijke organisatie om mee te doen, mee te denken en mee te beslissen over hun gemeente en leefomgeving. De kracht van de gemeenschap en de mensen onderling moet door gemeenten worden gewaardeerd, gestimuleerd of soms zelfs actief worden uitgelokt.

Generaties

Participatie en initiatief door bewoners is niet nieuw. We onderscheiden drie generaties van participatie:

  1. Eerste generatie burgerparticipatie: inspraak. De door mondige burgers (soms afgedwongen) mogelijkheid om te reageren op beleid, gemaakt door de overheid. Dit is een standaardonderdeel van het participatiebeleid van gemeenten.
  2. Tweede generatie burgerparticipatie: interactieve beleidsvorming en coproductie. Burgers krijgen in een vroege fase gelegenheid om het beleid mede vorm te geven.
  3. Derde generatie burgerparticipatie: bewonersinitiatief. Bewoners nemen initiatief en nemen de verantwoordelijkheid daarvoor. De overheid heeft een faciliterende of stimulerende rol.

Dat participatie en initiatief niet nieuw zijn, betekent niet dat het makkelijk is. Dit komt door de veranderende relatie tussen overheid en de samenleving, bewoners die snel en duidelijk van zich laten horen, en maatschappelijke vraagstukken die steeds complexer worden. Te vaak zien wij dat participatietrajecten onnodig een voorbeeld van georganiseerde teleurstelling worden. Dit komt door onduidelijkheid vooraf over wie er nu participeert en wie initiatiefnemer is, en over welke rol en ruimte overheid en bewoners hebben.

Ingrediënten voor succes

Succesvol participatiebeleid van een gemeente begint met een duidelijke ambitie: wat willen we bereiken, en waarom? Vervolgens is het zaak deze ambitie te vertalen in beleid en bijbehorende instrumenten, zoals de inzet van een bewonerstop of stadsgesprekken of het invoeren van lokale buurtrechten als het Right to Challenge (waar bewonersorganisaties publieke taken overnemen). Daarnaast gaat het om experimenteren en met elkaar leren, zowel als ambtelijke organisatie, als met het politiek bestuur en met inwoners. Door met een gemixte groep van belanghebbenden en betrokkenen aan participatiebeleid te werken voorkom je dat participatie een papieren tijger wordt.

Stappen zetten

Graag doen en denken we met u mee om de volgende stappen te zetten. Voor verschillende gemeenten, provincies en de Rijksoverheid heeft Twynstra Gudde ruime ervaring op gedaan met opdrachten op het gebied van bewonersparticipatie en -initiatief. Zodoende hebben wij MagStad? vormgegeven, een ontwikkelplaats voor overheden en burgers om ruimte te zoeken binnen en buiten de gemeente om initiatief te nemen en verder te helpen. Ook hebben wij door een landelijk actieonderzoek naar buurtrechten, het Participatie Paradox Atelier opgezet. Hierbij worden veel voorkomende paradoxale situaties tussen overheden en burgers besproken en geprobeerd tot situationele oplossingen te komen. Ten slotte voeren wij evaluaties uit, zoals rekenkameronderzoeken, naar het succes van participatiebeleid.

Graag gaan we met u in gesprek hoe we met u de volgende stap kunnen zetten in uw gemeente. Neem voor een oriënterend gesprek contact met ons op.

Lees ook:
Samen maatschappelijke impact financieren - Naar een volwassen en groeiende impactfinancieringsmarkt

Markten & Sectoren

Gemeenten

Jeroen den Uyl

Partner

Neem contact op