Social design voorbij de hype | Twynstra Gudde - Organisatieadviesbureau - organisatieadviesbureau

Social design voorbij de hype

‘Hoe voorkomen we dat social design over twee jaar een hype is gebleken?’ Deze vraag, gesteld tijdens de Amsterdam Urban Innovation Week (AUIW), echoot een weekje later nog na.

De bijeenkomst in Pakhuis de Zwijger bevestigde nog maar eens dat social design een hot topic is. Het was inspirerend om een zaal te zien vol met mensen die er, net als ik, van overtuigd zijn dat social designers bij kunnen dragen aan een betere wereld. Maar, zo bleek gaandeweg, ook een zaal die vrijwel uitsluitend gevuld was met mensen uit het culturele domein. Ontwerpers, docenten, vertegenwoordigers van fondsen en andere culturele organisaties. Vertegenwoordigers van (semi-) overheden en bedrijven waren er jammer genoeg niet of nauwelijks.

Dat verraste me overigens niet. Bij de totstandkoming van het onderzoek voor SDFWP bleken goede social designers aanmerkelijk makkelijker te vinden dan organisaties die met social designers willen werken. Ik herken het ook in mijn eigen praktijk bij Twynstra Gudde. Ook al is er urgentie, budget en heb ik een team met fantastische designers klaar staan, dan nog blijft het een hele klus om organisaties de sprong in het diepe te laten nemen. Onbekend maakt nou eenmaal onbemind.

Dat (semi-)publieke en private organisaties betrokken moeten worden, staat voor mij buiten kijf. Zij zijn (deels) probleemeigenaren en (deels) verantwoordelijk voor de kaders waarbinnen het probleem bestaat en de verandering moet plaatsvinden. ING en Amsterdam West doen mee aan SDFWP en onderkennen dat. Zij plaatsen hun organisatie niet buiten het vraagstuk, maar geven social designers juist toegang, zodat de organisatie en haar medewerkers onderdeel kunnen worden van het social design. Dit vraagt om lef. Lef omdat ze nog niet precies weten wat er gaat gebeuren. En ook omdat ze een nieuwe manier van samenwerken zullen moeten gaan ontwikkelen. Dat lef zullen organisaties alleen tonen als er een premisse is dat social design hen kan helpen.

Dat is wel een punt. Want de belofte die social design in zich draagt, is voor veel organisaties nog onduidelijk. Wat is voor hen het wenkend perspectief? Ik zie nu urgentie bij opleidingen en fondsen om van social design een volwaardige ontwerpdiscipline te maken. Dat is een mooie ontwikkeling en komt op een goed moment. Er staan vele talentvolle (jonge) ontwerpers te popelen en er zijn vraagstukken te over waar ze mee aan de gang zouden kunnen.

Kijkend naar de samenstelling van de volle zaal in de Zwijger, is het belangrijk om ons te realiseren dat het primaat om van social design een succes te maken bij de culturele sector ligt. Dit vraagt van de opleidingen dat zij hun studenten nieuw instrumentarium laten ontwikkelen, bijvoorbeeld op het vlak van samenwerken. Het vraagt van de fondsen dat zij nieuwe coalities mogelijk durven maken. Het vraagt van de creatieve sector om social design niet uitsluitend te beoordelen op haar artistieke kwaliteit, maar ook kritisch te kijken naar de betekenis die het ontwerp heeft voor het vraagstuk. Met ‘bewijs’ dat social design leidt tot positieve verandering kunnen organisaties worden overtuigd mee te gaan in deze beweging.

Resume: Alle partijen die met social design aan de gang willen, moeten zich in een context begeven die vermoedelijk nu nog buiten hun comfort zone ligt. Het is aan de social designers en enkele voorop lopende organisaties om te beginnen met bruggen bouwen. Want alleen met een gemeenschappelijke taal en een gemeenschappelijke set of rules voor samenwerking, kunnen we tot impactvolle ontwerpen komen. Daarmee voorkomen we dat social design tot een hype verwordt en overwaait.

Reactie(s)

Dag André, Als iemand die vanuit een kunst en design perspectief naar de stad, en vooral naar veiligheid kijkt, deel ik je zorg voor het wellicht overwaaien van social design. Ik heb daar drie antwoorden op. In de eerste plaats is social design, net zoals 'netwerken' en 'design thinking', niet meer en niet minder dan aanduidingen van zaken niet er altijd al waren. Dat ze nu bij naam worden genoemd maakt ze kwetsbaar. Ontdaan van termen en symbolen die ze herkenbaar maken lijken ze slechts van deze tijd. Teveel worden ze geassocieerd met degenen die ze gebruiken. Daarom is het zaak ze te plaatsen in een context, om nog een ander cliché te gebruiken. Ten verbinden met gemeenschappelijke belangen. Aan te kleden met toepassingen. Mijn ding is dat ik wat schijnbaar een hype is presenteer als onvermijdelijk in het realiseren van wat ik maar 'de nieuwe stad' noem. Ik probeer het praktisch te maken, en vertel er verhalen over. In Amsterdam heb ik daarvoor samen met geestverwanten MetroLab Amsterdam opgezet. Van design Thinking naar Design Doing. Dat motto heb ik gejat van twee lectoren van de Haagse Hogeschool waarmee ik nauw samenwerk. Maar de kern van de kwestie is het opleiden van de nieuwe professional. Aan de Haagse Hogeschool is er een opleiding integrale veiligheidskunde waarin we --tegen de sterke stroom in-- social design en andere 'hypes' tot hoekstenen van een nieuwe professionele praktijk maken. Eén bijdrage aan het niet laten verdampen van hypes. Hartelijke groet, Rob Ruts

Reageer