Het artikel 'Ziekenhuis moet zich specialiseren' (FD 12 januari) verwoordt een gangbare, maar op delen helaas foutieve receptuur voor keuzes waarmee de financiële positie van ziekenhuizen kan worden versterkt.
De eerste denkfout is het gelijkstellen van specialisatie aan keuzes voor specialismen. Niet kiezen van een beperkt aantal specialismen, maar kiezen voor specialisatie op specifieke aandoeningen (zoals diabetes) moet centraal staan. Michael E. Porter heeft dit overtuigend verwoord in zijn boek Redefining Health Care. Het gaat om betere gezondheidsresultaten tegen lagere kosten. Dit kan vaak beter door de hele keten van zorg integraal te ontwikkelen en aan te bieden.
De tweede denkfout is het concurrentieveld te beperken tot de omliggende ziekenhuizen. Door zich te specialiseren, wordt het ziekenhuis aantrekkelijker voor patiënten in een veel wijdere omgeving. Voor betere resultaten willen patiënten ver reizen, zelfs naar het buitenland. Het concurrentieveld is dus vergroot tot alle aanbieders van gelijksoortige diensten waarheen de patiënt bereid is te reizen.
De derde denkfout is te veronderstellen dat basiszorg achterhaald is. Ziekenhuizen - en de medisch specialisten - zijn sterk afhankelijk van de omzet die met basiszorg wordt gemaakt, al snel meer dan 70% van de totale productie. Bij veel patiënten bestaat een sterke behoefte aan goede medisch-specialistische basiszorg dicht bij huis. Wie dat afbreekt verliest maatschappelijk draagvlak. De gevolgen voor de reputatie van het ziekenhuis laten zich raden en de deur wordt opengezet voor concurrerende 'basisziekenhuizen'.
Ziekenhuizen moeten keuzes maken, in eigen en maatschappelijk belang. En van het bedrijfsleven kun je veel leren. Maar als een ziekenhuis zijn financiële positie wil verbeteren, moet het zijn strategische aanpak op genuanceerde wijze kiezen.
Drs. H.J. Raemakers is senior adviseur strategie en marketing bij Twynstra Gudde.
