Aanleiding
Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) streeft naar een risicogestuurd beleid met betrekking tot de diergezondheid en heeft dit als één van de speerpunten opgenomen in de Nationale Agenda Diergezondheid 2007-2015. Er worden diverse risico’s en nieuwe dierziektes gesignaleerd, die vaak aanleiding zijn tot bepaalde beleidsmaatregelen met verstrekkende gevolgen. Nu is het in het verleden vaak onduidelijk gebleken wie van de betrokken partijen welke rol en verantwoordelijkheid op zich nam tijdens dit proces van risicosignalering tot beleidsformulering. Juist die transparantie is van essentieel belang om te komen tot een goede afweging tussen risico’s en efficiënte beleidsmaatregelen.
Omgaan met onzekere risico’s
Een kenmerk van risico’s met betrekking tot dierziektes is dat deze onzeker zijn. Onzekere risico's hebben als kenmerk dat de gevolgen onoverzienbaar en onbekend zijn en dat er veel onderzoek nodig is om het te doorgronden. Op basis van veel onderzoeken en expertanalyses wordt er beleid gemaakt, die de gevolgen van dierziektes (op de economie of op de volksgezondheid) verkleinen. Omdat de diverse betrokken partijen (wetenschappers, beleidsmakers, uitvoerders en belangenbehartigers) ieder andere beweegredenen hebben, loopt dit proces van risicosignalering tot beleidsformulering niet altijd vanzelfsprekend en transparant.
Omgaan met onzekere risico’s betekent ondermeer het verzamelen van informatie, onderzoeksresultaten en andere bevindingen om de gesignaleerde dierziekte van onderbouwing te voorzien en om tot een gegronde besluitvorming te komen. Tevens betekent dit het aangaan van de discussie met belangenbehartigers en uitvoerders; deze spelen immers een belangrijke rol in de beheersing, wanneer het risico een feit is. Op deze manier zou er een bestuurlijk afgewogen beleidskeuze kunnen worden gemaakt, die gedragen wordt door de diverse (maatschappelijke) stakeholders.
In kaart brengen risk governance proces
Om het proces van risicosignalering tot beleidsformulering inzichtelijk te maken, zodat er mogelijke verbeterslagen gemaakt kunnen worden met betrekking tot rolverdeling en transparantie, is er een bijeenkomst gehouden met afgevaardigden van beleidsmakers (LNV, VROM, VWS) van de wetenschap (UU, WUR, RIVM), van de uitvoerders (LTO. GGD) en van de belangenbehartigers (KNMvD). Deze bijeenkomst was zodanig ingericht dat de deelnemers aan de hand van ‘real life cases’ hun eigen rollen en verantwoordelijkheden aanbrachten en hierbij tevens aangaven wat ze verwachtten van de andere partijen. Twynstra Gudde zette experts in van risk governance en van procesbegeleiding. Mede door deze combinatie-inzet, waarin zowel de inhoudelijke als de procesmatige kennis vertegenwoordigd waren, verliep de dag naar volle tevredenheid.
Op naar een helder proces van risk governance
De bijeenkomst heeft naast interessante discussies onder de deelnemers ook in een mooi overzicht van actuele versus gewenste rollen en rolpercepties geresulteerd. Dit overzicht was input voor het project “Risicoanalyse bij dierziekten: naar een heldere structuur voor het signaleren, beoordelen en managen van dierziekterisico’s” van het Ministerie van LNV.
Quote:
"Bij dierziekten heb je nogal eens te maken met onbekende factoren: je weet bijvoorbeeld nog niet hoe gevaarlijk het voor mensen is, of hoe de ziekte zich verspreidt. Het levert veel op als je als beleidmaker met wetenschappers, belangenbehartigers en mensen uit de praktijk om tafel gaat vóórdat het risico echt speelt. Hoe zouden we hiermee omgaan? Wat verwachten we eigenlijk van elkaar? Wat hebben we er voor over om dit risico te minimaliseren? Je kunt dan nog beter en sneller samenwerken als er écht wat aan de hand is. ".
(Hans van Dongen, MT-lid cluster diergezondheid, LNV)
Periode: april 2010
Adviseur: ADV
