Pieter Osinga is programmamanager bij het ministerie van Justitie. Hij heeft het programma TBS onder zijn hoede, dat als doel heeft om recidive te verminderen, door- en uitstroom te realiseren en de kwaliteit van de tbs-sector te verhogen. Een uitdagende opdracht in een interessant spanningsveld. Pieter: “We proberen de kloof tussen de beleidsmakers en de uitvoerders binnen Justitie te dichten. Daar waar eerst het opgestelde beleid tussen diverse partijen heen en weer werd geschoven en niemand zich er verantwoordelijk voor voelde, is er nu een directere communicatie. Daardoor is Den Haag niet langer een ivoren toren. Beleidsmakers en uitvoerders zijn betrokken bij de beslissingen die worden genomen en daardoor worden de geformuleerde doelstellingen ook echt gehaald.”
Waarom doen jullie dit programma?
"Onze directeur-generaal vindt dat er acht aandachtsgebieden zijn waarbij ons organisatieonderdeel meer maatschappelijke effecten kan bereiken. In het verleden werd ons beleid (onze ideeën en opvattingen op het gebied van bijvoorbeeld het terugdringen van recidive) in een nota gezet, die we naar de Tweede Kamer stuurden. Nadat die daar besproken was, werd deze nota doorgestuurd naar bijvoorbeeld de reclassering, het OM en onze dienst Gevangeniswezen. Die voerden dit beleid vervolgens uit. Daarmee ontstond een grote afstand tussen beleidsmakers en uitvoerenden daarvan. Als bleek dat de uitvoeringsorganisaties niet uit de voeten konden met ons beleid, gaven ze dat aan bij het bestuursdepartement. Wij maakten daarop een nieuw, gewijzigd beleid. Medewerkers van het bestuursdepartement voelden zich niet verantwoordelijk voor de uitvoering. Door deze gang van zaken werd Den Haag gezien als een ivoren toren, waar men alleen maar papier bedrukt. Die kloof proberen wij met de uitvoering van onze programma's te dichten. Juist bij de tbs lopen de opvattingen in de maatschappij daarover ver uiteen; iedereen heeft er wel een mening over. De werkwijze in een programma is bij uitstek geschikt om deze opvattingen bij elkaar te brengen en een constructieve oplossing te formuleren."
En lukt dat ook?
"Ja, je merkt nu na anderhalf jaar dat zowel het bestuursdepartement als de uitvoeringsorganisaties meer gevoel hebben gekregen voor elkaars problematiek. Ik zelf voel me nu verantwoordelijk voor het bereiken van maatschappelijke effecten, het verbeteren van de manier waarop we tbs uitvoeren. Ik ben niet klaar met mijn taak als ik alleen maar voornemens op papier zet en met de Tweede Kamer afspreek. Ik ben echt bezig met de problematiek zoals het gevangeniswezen die ervaart en probeer activiteiten te initiëren waardoor zij de doelstellingen beter kunnen behalen. Mijn werk is veel spannender en uitdagender geworden."
Wat merken de medewerkers van het departement hiervan?
"In eerste instantie dachten zij dat hun werk niet zou veranderen. Oude wijn in nieuwe zakken, zogezegd. Maar nu we een tijdje bezig zijn, merken zij dat hun werk toch anders is geworden. Ze moeten nu het gebouw van het Ministerie uit om hun taken uit te voeren: met het gevangeniswezen, andere departementen en gemeenten overleggen wat er moet gebeuren om het uiteindelijke doel te bereiken. Ook moeten de departementsmedewerkers veel meer in teams opereren: ze zitten niet meer alleen aan een nota te werken, maar moeten samen met collega's van binnen en buiten een klus gaan klaren. Deskundigheid op justitieel gebied is niet langer afdoende, medewerkers moeten ook naar anderen kunnen luisteren, rekening met hen houden. Maar ook het plannen van het werk in zijn totaliteit en de voortgang daarvan bewaken is belangrijk. Er wordt een beroep gedaan op andere vaardigheden, en dat vinden de meeste medewerkers gelukkig leuk."
Bron: De Programmamanager nr.4, november/december 2008
