Boekrecensie Storytelling Handboek

Waar gaat het over?
Een organisatie is een samenwerkingsverband van (groepen) mensen. En mensen delen verhalen. Verhalen geven inzicht in wat mensen bezighoudt en hoe zij zin geven aan wat ze doen. Organisatieverhalen zijn daarmee duidelijk iets anders dan de 'corporate story' van een organisatie. Daarmee wordt immers het verhaal van de formele organisatie neergezet, terwijl organisatieverhalen gaan over de informele organisatie en inzicht geven in het hart en de ziel van de organisatie, de organisatiecultuur.

Het boek biedt inzicht in de wijze waarop storytelling als instrument of methode is in te zetten binnen veranderprocessen of voor onderzoek, maar ook hoe het is in te zetten voor samenwerkingsprocessen of in projectteams. Kortom, storytelling heeft een brede toepasbaarheid.

De auteurs stellen dat wie organisatieverhalen vertelt of gevoelig is voor verhalen, beter uitvoering kan geven aan een gewenste verandering, leertraject of onderzoek. Dat komt, omdat verhalen op zes vlakken waarde toevoegen:
- verhalen bieden context, betekenis en zin
- verhalen verbinden
- verhalen zetten aan tot actie en geven richting
- verhalen maken abstracte informatie concreet
- verhalen geven inzicht in patronen en de organisatiecultuur
- verhalen 'framen' (bieden gezamenlijke taal en betekenis)

De auteurs hanteren een toegankelijke schrijfstijl en verduidelijken hun betoog uitgebreid met voorbeelden uit de praktijk.

Waarom is het voor de brandweermanager interessant?
De brandweer is op dit moment duidelijk in verandering. Niet alleen op het gebied van regionalisering spelen veel verandervraagstukken, ook door samenwerking en innovatie is de brandweer bezig met een veranderslag. Brandweermanagers hebben hierin nadrukkelijk een rol. Bij die veranderingen kunnen organisatieverhalen een aanvulling zijn op de in te zetten instrumenten of methoden. Strategisch en doelbewust gebruik maken van organisatieverhalen kan bijdragen aan een goed veranderproces, omdat inzicht wordt geboden in verhoudingen, hiërarchieën en verborgen emoties.Wij denken dat het gebruik maken van organisatieverhalen ook goed past binnen de brandweer, omdat hier een sterke ‘groepscultuur’ is. Zoals de ondertitel van het boek al aangeeft, is storytelling interessant voor managers. In het boek wordt dan ook specifiek ingegaan op het gebruik van deze methode door managers en daarmee doelen de auteurs met name op managers die veranderingen moeten bewerkstelligen.

Hoe werkt het dan?
Verhalen kunnen in alle fasen van een geplande verandering worden gebruikt, maar verhalen bieden ook de mogelijkheid om spontane veranderingen (en dus ook tegenbewegingen van geplande veranderingen) te signaleren en te analyseren. Verhalen bieden de verandermanager immers de mogelijkheid om op een andere manier naar medewerkers te luisteren en signalen te duiden. In het boek is een uitgewerkte handleiding gegeven waarin is aangegeven hoe 'verhalen vertellen', 'verhalen vangen' en 'verhalen vormen' binnen de verschillende fasen van verandering kunnen worden gebruikt. Het boek biedt tevens door de vele praktijkcases een praktische vertaling van de methode, waarmee een verandermanager aan de slag kan. Maar het is geen eenvoudige methode. Juist omdat het gebruik maakt van emoties en onbewuste processen vraagt het een gedegen aanpak en zal de verandermanager die hiermee aan de slag gaat ook gevoelig moeten zijn voor emotie en onbewuste processen. Maar daar staat volgens de auteurs tegenover dat wie het aandurft, ook verbaasd zal zijn over het effect dat je met storytelling kan bereiken!