Op onze weblog schrijven wij - Manon Ruijters en Björn Prevaas - over onze fascinatie voor organisatie-ontwikkeling en leren, en onze zoektocht naar een nieuw perspectief. Leren en werken dichter bij elkaar brengen, om zo de ambities van mens en organisatie te helpen realiseren, om het potentieel (van mens, groep en organisatie) tot ontwikkeling te brengen, én om het gevoel van welzijn en geluk te versterken. Daar gaat het ons uiteindelijk om.
In onze weblog van 1 december 2010 ging het over het afsluiten van trainingen, workshops, e.d. Hoe doe je dat nu op een goede manier??
De Nacht van het Advies! Eindelijk weer eens het zeldzame genoegen om aan de andere kant van het ‘klaslokaal’ te zitten. Natuurlijk hadden we op het laatste moment wat terugtrekkende bewegingen (pfff, weer een avond weg), maar uiteindelijk waren we toch op weg naar de workshop van Adriaan Bekman. En onderweg tijd om stil te staan bij het thema ‘afronden van trainingen, workshops, e.d.’, want op dat terrein riepen ervaringen van de laatste weken wat vragen op. Hierbij wat flarden uit ons gesprek!
“Jeetje, ik had weer zo’n verplicht evaluatieformulier”
Om eerlijk te zijn: daar hebben wij allebei een broertje dood aan. Helaas, je ontkomt er niet altijd aan. Regelmatig heeft de organisatie waar je te gast bent, hier beleid op gezet. Het blijven onhandige momenten. Plaats je het buiten het programma, zodat je op je eigen manier kunt afronden, dan zit een groot deel op hete kolen, wil naar huis of naar een volgende afspraak, of ziet er het nut niet van in. Voor hén is er toch niets meer te veranderen. Je krijgt de formulieren dus niet terug. Plaats je het in je programma, dan loopt je dag niet alleen met een sisser af, maar voelen mensen zich ook nog wel eens klem gezet door hun loyaliteit. Want zeg nu eerlijk: om nu op te schrijven dat je het bagger vond, terwijl diezelfde meneer of mevrouw staat te wachten om je A4tje in ontvangst te nemen, dat voelt toch wat ‘awkward’.
"Wat ga je er morgen mee doen?"
Een andere veelvoorkomende optie is natuurlijk de grote ‘en-wat-ga-je-er-morgen-mee-doen-vraag’. Over allergieën gesproken! Want jeeeeeeetje, de stof dwarrelt nog door je hoofd, en dan moet je al aangeven wat je ermee gaat doen?? Vurige wensen van de opdrachtgever ten spijt: een dergelijke vraag aan het einde van de interventie is te kort door de bocht. De indrukken zijn nog te vers. Zeker bij meer complexe vraagstukken. Er is tijd nodig, om te sudderen, en te bezinken (aldus Ap Dijksterhuis).
“Waar ben jij nieuwsgierig naar?
Maar er zijn natuurlijk ook succesvollere opties. Een variant op de evaluatie, die ons dan meer ligt is die van de reflectieve integratie. Even terugkijken op de sessie en de ervaringen op een rij zetten, verdiept het leren. Bovendien is het heel verhelderend om te merken dat hoogtepunten misschien niet op de inhoud, maar op onverwachte gebeurtenissen zaten of dat iemand heeft genoten van een stuk dat jij zelf met kromme tenen hebt doorgemaakt.
Vragen uit een reflectieve integratie zijn bijvoorbeeld:
- Wat waren voor mij de kernboodschappen?
- Wat heeft me het meest aan het denken gezet?
- Waar deed het mij aan denken? (linken met andere kennis/ inzichten)
- Waar ben ik nieuwsgierig naar? (vraag naar verdieping)
- Met wie ga ik netwerken? (inzichten uitwisselen, verder onderzoeken)
Overigens kunnen deze vragen aan het eind van een sessie, tussentijds, maar vooral ook na een nachtje slapen of na een paar dagen de aandacht geheel op iets anders te hebben gericht, hun meerwaarde laten zien.
“Gute Nacht, Freunde…”
Je zou natuurlijk een les kunnen leren van bijvoorbeeld radio-presentatoren, bedachten we. Een persoonlijke afronding tot traditie verheffen. Het equivalent van “Gute Nacht, Freunde…”, zeg maar. Of van het liedje van de Muppets Show bij Giel Beelen. Er iets van jezelf in leggen, een uitsmijter, een persoonlijke boodschap. Maar ja, wat is dan die boodschap en hoe breng je hem? Ken je een mooi voorbeeld, of heb je jouw eigen handtekening hierin al ontwikkeld, dan horen we het graag!
“…”
Maar is een afronding eigenlijk altijd nodig? Of is dat weer zo’n aanname in het rijtje: ‘om te leren moet het veilig zijn’, ‘je moet leren van je fouten’, en ‘het is belangrijk te beginnen met een goede inleiding’?
Een coach gaf ooit het tegenovergestelde advies: “Ik wil dat je nu niet gaat nadenken over wat je ermee gaat doen, wat anders moet, hoe het je werk of leven gaat beïnvloeden. Laat het los. Geef het tijd om tot ontwikkeling te komen. Door meteen in je hoofd te gaan zitten, loop je zoveel stof mis. Zoveel onverwachte ontwikkelingen worden hiermee de kop ingedrukt!”
Tja, inderdaad: goede wijn moet rijpen, Rome is ook niet in één dag gebouwd en meer van dat soort wijsheden. Je bent uit de werksetting gehaald en je moet de dynamiek daarvan weer even voelen om te kijken wat je er echt mee kunt.
En ook in connecting conversations wordt nadrukkelijk aangegeven het einde open te houden, niet samen te vatten, niet terug te kijken, niet rond te maken. En jeetje wat moeilijk is dat! Je ziet mensen met zichtbare puzzels de deur uitlopen, en blijft toch op je handen zitten.
En wat deed Adriaan Bekman?
Ten slotte, toch nog even terug naar de Nacht van het Advies en onze eerste ‘experience’ met Adriaan Bekman.
Het was een waardevolle experience over de Taal van de Ziel; met verbeelding in schilderijen, life muziek, dans. Een sessie die eigenlijk geen afronding nodig had. En dat eerst ook niet leek te krijgen… Maar het kreeg een staartje, doordat Adriaan, heel menselijk, benieuwd was naar onze ervaringen? Tja, afrondingen zijn er wellicht ook juist voor opdrachtgevers en begeleiders. Ook hier verstoorde het raar genoeg even, dat rationele einde.
Het open laten, hoe irrationeel ook, kan een cruciaal onderdeel van het leren zijn. Sterker nog: ronden we niet wat te vaak en teveel af? Waarom rond maken? Staat dat niet juist het denken in de weg? Maken we met de afronding niet ook een einde aan het leren?
